NOT^£ ET EMENDATIONES

AD LIBRUM XXXIII.

NATURALIS HISTORIA!

C PLINII SECUNDI

i«f|

L L A qua non noscuntur repente. Mens ai ina-ne evolans reputet qua deinde jutura fit finis ....exhauriendi eam: quousque pemtratura avari-tia. ] Sic locum hunc refinximus ductu co-dicis Reg. i. 8c ejus quem Pintianus habuit,totidem plane lyllabis apicibulque httera-rum integra fide reprassentatis: interpun-«ione ita servata, ut sua orationi sententia , neque , ut prius,impedita constaret. Sic enim typi interpolati habent: Illa9 "< non nascuntur : ut repente mens .... quousque penetret ava-ritia.

II. Peffimum vita scelus fecit , qui id primus induit digitis. ] SicReg. i. aliique. Interpolatores in libris vulgatis sic edidere ,9 "' anulum primus. Satis incaute id quidem: vel sic abruptaorationis serie: nam cur ab auro, de quo agebatur proxi-! Ue > ad anulum oratio transiliat > non apparet: nisi materiaJ psa designetur: hoc est , aurum, cujus admonitu & anulo-ri >m quoque tota ratio pertractatur. Sed gravior multo er-rqr irrepsit in contextum Plinianum , sub calcem hujus se-nionis , quam sub initium : legebatur enim ante nos: QuodJ l impedimentum potuit in eo aliquod in teilst , etiam confirtorisH/» argumentum efli majus in Uva fuijje ., qua scutum capitur. Ex"erniolai Barbari officina prodiit istud consertons usu. Reg. z.c °dcx , Lugdunensis - Chitfi. quoque , & alii probatioris no-la: > etiam serioris usus planissime exhibent. Parmensis editio,^um Rhodigino, repetita prioris vocis postrema littera, etiam^fertorii usu , legit. Tumebo . lib. 6 Adversi cap. i. & Kirch-•Jianno , lib. de anulis , placuit etiam sartoris usus: cum vox■fartoris , pio eo qui vestes fuit, sit priscis ignota: nec > si re-Cc pta ea foret, constet adhuc sententia. Gronovius, qiu/tr-*°ris usus etiam in gemino suo codice legit, Acad. & Voffia-1,0 j nihilominus armorum usut reponebat. Irrito omnes co-n atti, audaci certe veterum exemplarium neglectu. Nos,stuibus religio est ab eorum vestigiis discedere, litterula uni-f a tninuitata ,serioris usus legi ju(limus,ac scriptoris leniumtntepretatione nostra primi patefecimus. Nam cum prius di-'tstlct, Isiacis temporibus anulos fuistc nullos , eoique abqui primus invenit , manui primum Leva: infertos,.orte quod dextra suhlet ad munia lua obeunda impeditior,inde colligit seriorem usum anulorum suille , hoc est - post‘siaca tempora modo coepisse , quod tum in latva majus im-Pcdimentum foret , qua scutum caperetur. Nihil planius,oubjicit porro id quod interpretationem nostram confirmat:* 9 ' quidem apud eumdetn Homerum virorum crinibus aurum im-plexum : ideo nescio an prior usus a feminis corpent. Priorem usumcr ‘ori opponit.

I’ 111 . A ec ignoro duo millia pondi auro auri perisse , Pompeiiter tio Consulatu. ] Hic variant codices > sed vitiati, ut apparet,an ianuensium aut eruditorum interpolatione. Propius abest

post , I:a C C C C X l.yi 1 1 . a condita yrhe , judein libri habent.

Itaque quidquam immutare religio fuit, tametsi Fastis sicreposcentibus.

VI. Ex omnibus filefli ad cuftodiendas csflas suffragiorum in Seil. 7.Comtius. ] Hos cuftodes cistarum , quibus excipi suffragia sole-rent , Tullius appellat, orat, in Phon. & poh reditum in Se-natum. Grasci xrs tpopxe. In Notis qux Tironi vulgo adlcri-buntur, pag. 6 i. ubi Romani magistratus pleriquc omnesrecensentur, CefHfer. Haud dubie pro Ciftifer. Opera: pre-tium porro fuerit hoc loco obiter animadvertere Martialislepidum sane jocum, qui omnibus ad hunc diem interpre-tibus latuit. Petitus ille nimirum est ex ambiguitate vociscistifer, qua: & chiarum vitilium, qualorumque venditores,rusticanos plerumque homines significat: tk Senatores Equi-tesve ( nam ex utroque ordine constare decurias Judauinantea monuimus ) qui cistas suffragiorum in Conutiis custo-dirent Sunt enim aliae ciitae suffragiorum, de quibus hocloco agitur : ahx cista vitiles , quibus mala condi Plinius ait,lib. if. sect. 18. num. z. Hinc vates arripuit jocandi caulam,lib. ;. Epigr. 17. cujus lemma, In Gelliam respuentem ordinisEquestris maritum.

Dum proavos , atavosque refers , cr nomina magna :

Dum tibi noster Eques sordida conditio est :

Dum te poste negas nisi lato, Gellia , clavoNubere: nupsisti, Gellia , cistifero.

Senatorum peculiare fuit, ut libro octavo diximus - insignelatus clavus: ex eo ordine & cistiferi legebantur. Itaque dumEquitem Gellia non admisit, nacta est cistiferum scilicet,sed Senatorem.

VII. Catilinanis rebus. ] Vestigia codicis probatissimi Reg. Seil. 8.1. integra fide secuti loco huic curationem adhibuimus:nam in eo vidimus quod & in suo Pintianus vidit, Contilianisrebus. Plinius ipse , lib. i. sect. 5 z. pag. 100. in Catilinanis pro-

digiis dixit. Hic vero editi ad hunc diem libri, Senatum eiconcilians , expuncta voce rebus, adjecta altera deinde Sena-tum : reliquis corruptis.

VIII. Item L. Lentulus Cof. Servio Cornelio Merende > Samni-tum oppido capto : sed huic quinque librarum. Piso Frugi filium ex XI.privata pecunia donavit; eamque coronam tefiamento ei prelega-vit. ] In Reg. z. cod. expr.elegavit: cetera totidem syllabisapicibulque litterarum fide religiosissima reprassentamus, qua:sunt in libris hactenus editis sic foede interpolata : Item L .Lentulus Cos. Serg. Cornelio Merende, Samii itum oppido capto. Sedquinque librarum corona Piso Frugi filium ex privata pecunia do-navit : eamque coronam testamento reipubhee legavit. Sergii voxnon prxnominis vice fuit unquam apud Romanos , sed no-minis. Corona quinque librarum non Pisonis filium , scjCornelium Merendam dic donatum, vel ex Valerio Maxi-mo conjicere possumus, qui a Pisone Frugi trium tantumco

«,y.

CoXbtum Pompeius quartum nunujuam lidlu : nam ,ncc Valerius, nuc coJicCa M S S agnokunt. Amanuen-

l' r o rapui)fi proclivi amanuensium lapsu confictum , cx repe-rtione postrema: syllaba* vocis praecedentis, auri, Colb. 3.

^ Romana anni 1470. ac Parin, edit. Nec ignoro M. Crastummillia pondo auri rapidste sua C7* Pompeii tertio Consulatu. El-r ° r in re Chronographica utrobique haud levis: neque enimtcr tius, sed secundus Pompeii Consulatus in Fastis , cum M.

Uraffi Consulatu altero jungitur. Tertium Pompeius gestitt’iennio poli cum Q. Cscilio Metello. Quartum, ut dixi-" 1Us > nullum vidit. Natus error cx prspostera repetitioneposteriorum litterarum vocis POMPEII , quas eile limnc-ta Ies Librarii fallo existimaverunt.

, l V, Hoc aClum P m Semproni^ Lon^, L, Sulpicio Cojs, ] Ita li-bri MS S. probatissimi, & editiones vetustissima:. Quamob-rei " mhil mutamus; tametsi Sempronio Sophiis cognomen®P«d Livium - lib. 9. pag. 1A9. K in Fastis, non Longus est , &

“’sipieuun , quem Lucium Plinius appellat, Publium vocent•Livius loc. cit. & Diodorus Sic.

A. Trecentis quatuor annis pofl Capitolinam > dedicatam. ] In'fisis recentius editis > ce»t»m quatuor. In M S S. Reg. i.

^Uliiffl. & in vetustis editionibus CCC. quatuor. Sic paulo

Tom. II.

sium illa vel scmicruditotum conjectura est, ex his vocibusei prelegavit, efficientium, retp. legavit. Denique extritam te-mere voculam huic , infertam alteram , corona, libris omni-bus invitis > jure conquerimur.

I X. Et inferta margaritarum pondera e collo dominarum auropendeant, ut in somno quoque unionum conscientia adfit. ] Iu Reg.z. ut in samno , imius litterula: discrimine , sed errore mini-me obscuro. Alii, ut insomno quoque , &C. Et prius , insertamargaritarum pondera , habent M S S. omnes & vetusta: edi-tiones ; non , ut codex Pmtiani interpolatus habet, in secretomargaritarum sacculi ; qux postrema vox gloilema est, locovocis primigenia:, pondera.

X. Argentum signatum est anno Vrbts CCCCLXXXV, Qj?a-bio Consule, quinque annis ante primum bellum Punicum.] Ita li-bri omnes > nullo addito collega , Consuli Fabio. In Reg. 1,cod. legitur, L>. O.C Fabio. Unde Cauteriis, lib. i. Antiq.lect. cap. 111. legendum hic putat, f^Oguhno, C. Fabio Cojf.Verum haud creuibile est Librarium voluille sola littera OOgulnium intelligi. Itaque nihil mutandum in ea scripturacensemus, quam omnes libri veteres exhibent. Triumvir»

LL 11 ij

Seß.

lz.

Sed,

IZ-