73 i C. PLINII NATUR. HI STO R.

reut mucos, faceto iu id M. Ciceronis sale: omnibus enim ostentabant, ut magnificum.Multo, inquit, magis mirarer, 5 ii Tiburtino lapide fecistetis. Et ber cules , non fuisset pi-cturae honos ullus, non modo tantus, in aliqua marmorum auctoritate.

VI. Secandi marmor in crustas nescio 1 an Caria.* fuerit inventum. Antiquissima, quod5 equidem inveniam , Halicarnassi 1 Mausoli domus Proconnesio marmore exculta est,

lateritiis parietibus. Is obiit 3 Olympiadis evi. anno secundo, Urbis Romae * anno

CCCCIIII.

VII. Primum Romae parietes 1 crusta marmoris operuisse totius domus suae in Caeliomonte Cornelius Nepos tradidit Mamurram Formiis natum , Equitem Romanum ,

io 21 Praefectum fabrum C. Caesaris in Gallia. Neque indignatio lit tali auctore inventa re.Hic namque est 3 Mamurra Catulli Veronensis carminibus proscissus, a 4 quem & res,& domus ipsius clarius, quam Catullus, dixit habere, quidquid habuisset Comata Gallia.Namque adjecit idem Nepos, eum primum totis aedibus nullam niti e marmore colum-nam habuisse^, omnes solidas s e Carystio aut Lunensi.

15 VIII. M. Lepidus Catuli in Consulatu collega, primus omnium limina ex Numidi-co marmore in domo posuit magna reprehensione. Is fuit Consul 1 anno Urbis dclxxvi.Hoc primum invecti Numidici marmoris vestigium invenio, 2 non in columnis tamencrustisye,ut supra Carystii: sed in masla ac 3 vilissimo liminum usu. Post hunc Lepidumferme quadriennio L. Lucullus Consul fuit, qui nomen ( ut apparet ex re ) Luculleo20 marmori dedit, admodum delectatus illo: primulque Romam invexit, atrum alioqui: cumcetera maculis -aut coloribus commendentur. Nascitur autem S in Nili insula, solumquepaene horum marmorum 6 ab amatore nomen accepit. 7 Inter hos primum, ut arbitror,marmoreos parietes habuit * Iccna M. Scauri, non facile dixerim sectos, an solidisb glebis politos, licuti est hodie Jovis Tonantis ades 9 in Capitolio. Nondum enim2Z secti marmoris vestigia invenerat Italia.

IX. Sed quisquis primum invenit secare, luxuriamque dividere, importuni ingenii fuit.Arena hoc fit, & ferro videtur fieri, serra in prxtenui linea premente arenas, versandoque,

Interpretatio.

a Quem <& res. ] Quem & res familiaris ,sive opes. b Glebis . ] Molibus.

NOTi.

/

<!. Si Tiburtino lapide . ] Qui Rom* vulgaris, in eam ad-vectus infulam- accepisset fortassis ab loci, unde peteretur,intercapedine pretium.

Sefl. VI. i.An Caria.} Cui Mausolus regulus jura [dabat.

2. Mausoli domus. } Hic pariter traduntur a Vitruvio , lib.

2. cap. 8. pag. zy. Item Halicarnasi , inquit ille ,potenti(pmi re-gis. Mausoli domus cum Proconneso marmore omnia haberet ornata,parietes habet latere ßruCtas , qni ad hoc tempus egregiam prastantfirmitatem , ita teiioriis operibus expoliti , ut vitri perluciditatemVideantur habere.

3. Olympiadis CVl. ] Sic Reg. z. & in Colb. 3. atque in edi-tione sarmenti, Tarvisia , alliique vernilioribus, centesimasexta , line ullis compendiorum notis. Libri posterius editi,Olympiadis C. mendose.

4. Anno CCCC11II] Ita codices Regii qualtuor, & Va-ticani duo. In Colb. 3. & vet. codice Dalecampii, CCC CII.Lege Olympiadis CX. anno fecundo , Crbis Roma anno CCCCI111.& omnia ad Plinii mentem veritatemque congruent. Elihic annus 3 50. ante Christum. In libris hactenus editis ,CCC II. errore minime obscuro.

Seil. V 11 . 1. Crusta marmoris. ] Id non aliud fuit, quammarmor in tenues crustas varii coloris sectum parieti sciteimponere, & pro tectorio ei dare. Lucanus, lib. 10. vers.ri 4 -

Nec summis crustata domus ,feflisque nitebatMarmoribus.

Declamator apud Senecam patrem .- In hos ergo exitus variusille secatur lapis > ut tenui fronte parietem tegat. Has marmo-rum crustas Graeci vocabant, & pupffsifoo nxuua-

rus.

z. PrafecTum fabrum. ] Habebat unaquaeque legio fabrostignarios , carpentarios - fen arios, structores, reliquofquc ar-tifices ad hibernorum aedificia , ad machinas, turrefqiie.lig-neas , ceteraque. Horum judex proprius erat Praefectus fa-brum. Sic Prafeflus fabrum Cn. Pompeii, apud Cicer, lib. 9.ad Attic. epist. 8.

z. Mamurra Catulli. ] Carm. 30. in Caesarem :

Quis hoc potest videre ? quis potest pati ,

Nisi impudicus , O* Vorax , V* aleo ?

Mamurram habere, quod Comata GalliaHabebat unflum . C7 ultima Britannia ?

De Mamurra: divitiis, Tullium vide, lib. 7. epist, 7. adAtticum.

4. Quem , ut res est. ] Vide Notas & Einend, num. IV-

5. B Carystio. ] De Carysto , lib. 4. fect. 21. CarylliaruiHcolumnarum meminere Stephanus, Strabo , & alii. Tibullus,hb. z. Lieg. z.

Quidve domus prodest Phrygiis innixa columnis ?

Tanare five tuis , sive Caryste tuis ?

De Lunensi supra diximus, lect. 4. num. 2.

Sebi. V 11 1 . X. Anno Vrbis D C i. X X V 1 . ] Ita Reg. 2. qtlöJ& temporum ratio, Fastique Consulares postulant. In li-bris hactenus editis , 1) C L x V I.

2. Non in columnis tamen.} Sic MSS. Reg. 2. & alii 1non vero tantum. Favet Isidorus, lib. 16 Orig. cap. ;. Nx-midicum marmor Numidia mittit, ad cutem succum dimittit f 0 'co similem : non crußis , fed in massa , O* liminum usu apu*^’/Evo tamen fubfequente , Neronis scilicet principatu > &crustas e marmore Numidico inductas legimus. Seneca,epist. 86. pag. 372. Alexandrina , inquit, marmora, Numidt'eis crustis difti nein. Et Sidonius, lib. 2. epist. 2. balneolu ,asuum describens : Non illic Paros, inquit , Caryflos, Phrygi 'Numida , rupium variarum posuere crustas.

3. Vilissimo liminum usu. ] Limen inferum portarumhoc loco intelligatur, vilissimus qui nunc dicitur usus,monet.

4. Lucullus Consul. ] Anno Urbis DCLXXX. Huc toti-dem verbis Isidorus, lib. 16. Orig. cap. 5.

5 In Nili insula. J Reg. 2. & Colb. 3. in Nilo insula. V 111 'tianus conjiciebat m Melo legi posse commodius. Nos ,lfChio, Ilidoro auctore, qui hunc locum exscripsit.

6 . Ab amatore. ] Lucullo videlicet, qui admodum dcl^

ctatus illo. Sic Isidorus loco cit. Solumque pane hoc mar’ nah amatore nomen accepit. .

7. Inter hos. ] Inter Lepidi & Luculli Consulatum-

tut anno fere DCLXXVI II. aedilitatem gessit M- ^ caU 'rus , quam in annum abhinc duodevicesimum ex inani c<mjectura rejicit Pighius in Annalibus, hoc est, in Conim 3tum Gabinii & Pisonis, anno Urbis D C X C V 1 . .

8. Scena. ] Sccna theatri pars ea dicitur, qux inter d 1cornua pertenditur.

9 - In Capitolio. ] ALdem Jovis Tonantis in Capitolio estruxit Augustus. Sueton. cap. zy. Marmorare porro dl*fj eveteres, quod nos deinde vestire marmore. Iu vetustoIss ,apud Gruterum, pag. 12-,. AE DEM MAßMO*yiT.