I

768 C. PLINII NATUR. HISTOR.

IX. 1 Contraria huic causa crystallum facit j gelu vehemeiltiore concreto. 2 Non aliubicerte repentur, quam ubi maxime hibernae nives rigent: 3 glacicmque esse certum est:4 unde & nomen Graeci dedere. Oriens & hanc mittit, 5 quoniam Indicae nulla praefertur.6 Nascitur dein Alia vilissima circa Alabanda, & Orthosiam, finitimisque montibus ,

5 item in Cypro. Sed laudata in Europae 7 Alpium jugis. Juba auctor est, 6c in quadam in-sula llubri maris ante Arabiam lita nasci, 8 quae Necron vocetur , 5 & in ea quae juxta' gemmam topazion ferat, 10 cubitalemque essosstm a Pythagora Ptolemaei regis praefecto.11 Cornelius Bocchus & in Lusitania nalci perquam mirandi ponderis 12 Ammaenlibus ju-gis , depressis 13 ad libramentum aquae puteis. Mirum & quod Xenocrates tradit Ephesius,io aratro in Alia & Cypro excitari. Non enim inveniri in terreno, nec nili inter cautes cre-ditum fuerat. Similius vero est, quod idem Xenocrates tradit, torrentibus fiepe deportari.Sudines vero negat,nisi ad meridiem spectantibus locis nasci: quod certum est: non enimrepetitur in aquosis, quamquam in regione praegelida, vel si ad vada usque glacientur amnes.Cadesti humore, parvaque nive id fieri necesse est: ideo caloris impatiens, 14 nili frigido po-15 fui addicitur. Quare sexangulis nascatur lateribus , 15 non facile ratio inveniri potest : 16 eomagis quod neque mucronibus eadem species est, & ita absolutus est laterum bevor , atnulla id arte possit aequari.

X. 1 Magnitudo amplissima adhuc vifii nobis erat, quam .in Capitolio 2 Livia Au-gusta dicaverat, librarum 3 circiter quinquaginta. Xenocrates auctor est, 4 vas amphorale

20 visum: & aliqui, ex India crystallum: S sextariorum quatuor. Nos liquido assi mare pos-sumus, in cautibus Alpium nalci, atque adeo inviis: ut plerumque 5 fune pendentes eamextrahant. Peritis ligna & indicia nota sunt. 7 Infestantur plurimis vitiis : scabro ferru-mine, maculosa nube, 8 occulta aliqua vomica, praeduro fragilique 9 centro: item saleappellato. Est & rufa aliquibus rubigo : aliis capillamentum rimae simile. Hoc artifices cae-

Nota

quod cx illo vasis genere gratiorem ea traherent saporem.Martialis, lib. 13. Epigr. nz. cui lemma : Myrrhina.

Si calidum potas, ardenti myrrha FalernoConvenit: C melior fit sapor inde mero.

SeCl. IX. 1. Contraria ] Ad verbum haec Ilidorus , loc. cit.Et cap. IZ. Cryfiallus rejplendens e- aquosus coloro. Traditur quodnix fit glacie durata per annos. Cude cy nomen ei Grxci dedere. Sta-tius item in Epithalamio Stella':

Raraque longavis nivibus cryflallagelari.

Seneca , lib. 3. Natuial. quadi, cap. 15. Quis non gravissimasefie aquas credat , qua in cryflallum coeunt ? Contra autem efl :tenui/simis enim hoc evenit, quas frigus oh ipsam tenuitatem facil-lime gelat. Cude autem fiat ejusmodi lapis , apud Gracos ex ipsonomine apparet. K pvsceXUot enim appellant <eque hunc perlucidumlapidem, quam illam glaciem , ex qua fieri creditur: &c. Basi-lius quoque, homil. 3. in Hexaem. pag. 34. Diodorus Si-culus , lib. 1. Bibi. pag. 134. crystallum ait quidem ex aquapuristima in glaciem indurata coalescere : non quidem a fri-gore , sed divini ignis potentia.

i. Non aliubi. ] Id vero alii negant, ut Marbodeus cecinit ,lib. de lapid. pret. cap. tz.

Pars negat , iy multis perhibent in partibus orbisCryflallum tiajct, qua non vis frigoris ulla efl ,

Nec glacialis hiems , &C.

Sequitur nempe Solinum , cap. 1 y. pag. 3 6.

3. Glaciemque efie. ] Glaciem intellige , non coelestemaquam , in extimis montium jugis , sed succum, potius inren a’ visceribus - atque inter cautes , uti mox dicetur , vc-hementiore gelu concretam : frigoris vi conglutinatum &eoad um.

4. Cude ty nomen.'] Kpt/raÄor a frigore , Xsri r» xpi/ar.

5. Quoniam Indica. ] Vide Notas & Emendationes, nulli.I V. Nunc per universam Indiam reperiri nullam crystal-lum aiunt : Euiste olim, luculentus est auctor Strabo, lib.ry. pag. 717. Solinus item, & Marbodeus, laudandi infe-rius , lect. 15 •

6. Nascitur <y in Asia. ] Solinus , cap. 15. pag. 36. in Scy-thia. Strabo , lib. 15. pag. 140. in Cappadocia. De Alaban-dis ,Orthosiaque, lib. y. lect. 29.

7. Alpium jugis.] Sic Isidorus, lib. 16. Orig. cap. iz.

L. Que Necron vocetur. J Sie M S S. omnes: Reg. z.Colb.3. vetus Dalec. &c. T«v vtxpfiv infula , Necronne/bs , hoc est ,mortuorum : ut Macaronnefos, r ftanfipan. Libri editi, Ne-ron, mendose.

9. Er in ea qua juxta. ] De hac insula dictum est, lib. 6.fest. 34.

10. Cubitalemque .] Crystallum.

11. Cornelius Bocchus. ] Laudatur hic sane in Indice hujuslibri, ex M S S. omnibus. Hoc loco tamen quidam codi-ces , non Bocchus, sed Nepos habent: mendose. Nam & ve-tusta: editiones Bocchus habent; & ipse Plinius hoc ipsumrepetens inferius, fest. 43. Bocchus, inquit, auSlorefl, & infiijpania repertas , quo >:} loco cryflallum dicit ad libramentum aqua

puteis defossis inde erutam.

iz. Ammaensibus jugis. ] Vide Notas & Emendationesnum. V.

13. Ad libramentum aqua. ] Ubi fodiuntur scrobes seu puteiad ducendam ex libramento aquam. De hac voce diximus lib.31. fest. 31.

14. Nonnisi frigido. ] Vide Notas & Emend. num. VI.

1 y. Non facile ratio. ] Assignate tamen Cardanus est ausus,quem ob eam rem Scaliger exagitat, Exercit. 118.

16. Eo magis. ] Mucronum quidem numerum fervat na-tura diligenter : speciem, sive formam , ac similitudinem ,non item. Nicol. Choricr , lib. 1. bist. Delph.pag.7t.au-ctor est , in montibus EbroJunensibus , Dienlibulque , inDelphinatii , crystallum ejuscemodi crebro pastimque re-periri.

Seih X. I. Magnitudo. ] Solinus hscc ad verbum exscripsit,

cap. iy. pag. 38.

-. Livia Augufia. 2 Sic etiam Solmus. At M s S. Divus Au-

gufius.

3. Circiter quinquaginta. 2 Sic etiam M S S. At Solinus,Cl..

4. Fas amphorale. ] Quid sit amphora , diximus lib. 14.fest. y.

y. Sextariorum quatuor .2 Tres pintas vulgus Lutetia: vocat.

6 . Fune pendentes. 2 E summis cautibus, jugifquc montium.

7. Infestantur. 2 Crystalli, inquit, hxc vitia iimt: scabri-ties ac ferrugo > 1'eu qualis in ferro rubigo cernitur , ( M S S>ferrumine hoc loco agnoscunt, non , ut editi, scabro, ferrugine )maculosa nubes, &c.

8. Occulta aliqua vomica. ] Vomica proprie tumor est ex-crescens in aliqua parte corporis > laniem fluidam conti-nens in se se. Ad hujus similitudinem in crystallo vomi-cam Plinius, opinor, intcliigit, occultam in media crystal-lo aqux guttulam , qux nondum fuerit gelu concreta. Ex-stat in similem crystallum epigramma Claudiani geminum,in Anthologia , lib. 4. tit. 18. RÄuudlusx etc xposaXUon Sonic

epeuocev.

Xioveij xpuV*»,®- tiro oc/p®* doxijieiea ,

A ti%tv nixu egeo toto ttovomoXov elxdvx xdo/ttu ,

Otigjtio'» äyufif tföym ßap vktvutov 'tsliit rnsneo.

Ve cryflalla intus aquam habente :

Aeris ingenio glacies sortita figuram,

Exhibet immensum nobis in imagine mundum,

/f.thera qutfluSlus pelagi c amplectitur in se.

Alterum priore haud inferius elegantia, istiufmodi :

Rinr uyt ptot , xpdcuXUe, Xiöco mono noto dslsp >

Tk ; ßopttjc. vj vc ifioot ; Nor®-.

Vic , aqua sub lapidis glaciali tegmine , quo tuCompatla es Borea , vel resoluta Noto ?

9. Centro. ] Quid centrum sit, diximus lib. 1 6. fest. 7 6 .

10. ltcmsale .2 Verrucarum instar non eminentium , vitiu« 1id elfe non in crystallis modo, sed & in murrhinis iiitelligiti* rex his Plinii verbis, lect. 8. Murrhinis transiuccre quidquam , aut

latura