Buch 
Cosmographie, oft Beschrijvinghe der gheheelder werelt / van Petrus Apianus, derdewerf gecorrigeert van Gemma Frisio ...
Entstehung
JPEG-Download
 

is der auontſtonden.) Begeert ghy

r r..

.

doe ſeuenſte pꝛopolitee.

ſ w lichtelijck de quantiteyt oft liugde vandt artifitialen dage

D nachte te rekenen(dat punct des opganes ondergancsder Sonnẽ geſedt zinde na de rechte hoochde des hemels bander plaerſen daer ghi zit/ als inde voergaende pꝛopoſitien geleert es) ſo rekent van den ſeluen puncte de hueren de dee-len der hueren/ totter twaelfſter hueren toe/ ende ghy ſult hebben den titvanden haluen dage/ eeſt dat ghy dat dubbeleert ſoe ſult ghi daer vanmakẽ de quantiteyt oft lingde vandẽ Artificialen dage/ dats den tijt datde ſonne loopt vandẽ opganck oft dooſten na dat weſten oft ondergancn/duer dat opperſte Hemiſpheriũ oft helft vanden hemele/ welcken tut vanxxiiij. hueren afghetrocken/ ſo ſalder blijuen de quantiteyt oft lingde desnachts/ dats den tüt dat de Sonne vanden onderganck oft weſten looptna den opganck oft doſten deur dat onderſte Hemiſpherium.

De achtſte pꝛopolitie.

ſh nernſteiijck tonderſueckene de huere vanden beghintſele eynde van het Crehuſculum matutmum(dats de dagheraet) van het Crebuſculum veſpertinum(dats dauontſtonde) heb-i bende deleuatie vanden Pole, Crepuſculum matutinum(dwelclkwi de dageraet heeten) is den tit tuſſchen den tlaren dachdonckeren nacht. Ende als de lucht tſmoꝛgens begint te blinckene deurden opganck der Sonns/ woꝛdet ghe Aheeten tbegintſel van hetNepuſcuum matutinum(dats der dage raet) als ſy des auontsheut ſthinen laet/ het eynde van dat Cepuſeulum veſpertinis(dat

nu te wetene tbeghintſrlevan het Cyepuſculum matutinum, deynde van het Creyuſculum veſberrinum,

ſa neemt den graet der Sonnen inden Todiaeck onder den Hoꝛziſon/ ende

trect van hem een linie Parallele tot het vergaderen der linien der dage-raet ende auontſtonden/ Linea Auroræ oft Crepuſculma geheeten. Ende dietſameurakinge der linien(hebbende vghemerck opde hueren) bewijſt udat beghintſel eynde der dageraet en auontſtonden. Mant de huerenvod middach bewöſen v dat beghintſele vanden dagheraet/ na mid-dach dat eynde der auontſtonden.

De neghenſte pꝛopoſitie.lt ghy onderſueken de hoochde der Sonns/ ſonder de raZ dien der ſeluer/ op alle Eleuatis e elcke huere des daechs/2 Soe ſtelt dẽ wijſere vandẽ dꝛaeyenden wiele opden graedt

. onderſuelkẽ/ als ghi dat gedaen hebt/ ſo heft den boeck

2 oppe mettẽ Inſtrumẽte alſo dat het Perpendiculũ wter Changende recht hange opt gedꝛuct Perpendiculum/ ghelijck voer geleertes/ dan heft den Trigonus opwaerts oft dzuctẽ nederwarts tot dat dẽdꝛaet recht hange op de huere die ghi begeerdet den graet des teens/ dan telt omtrent den wyſere de graden/ minutẽ/ ſo verre daer eny-ge auerſchieten. teekẽt deſe hoochde inde tafele onder den naem der

e vander Eleuatien daer ghi de hoochde der hueren af wilt

9