VAN JAPAN.

k einde van de Haave, niet ver van deStad noch vari ’t Strand. Ze was met^ e ele kosten onderhouden geworden, alss Keyzers vrye Eigendom, en ze was^onderbaarlyk verciert met een grootgedeelte fraaye Planten zo in als uyt-^ndsche ,, zynde deszelfs Bezitter eengroot liefhebber van de Kruydkunst ge-feest. Op dezen plek Lands wierdcnv erscheide ryen kleine Hiiyien geboüwt,0 >n de Chineesen te huysvesteri, *yderr y was gedekt met een gemeen dak, ena Mes omringt met Grachten, Pallissaden,-n sterke wel bewaakte dubbelde Poor-^eii. Dit alles geschiede met zulken‘poed, dat dezelfde plaats, die in ’t be-g’n van Sprokkelmaand een der pleyzie-ri gste tuyneri was, reeds tegen het eindeVan Bloeymaand zich vertoonde als eenvreeflelyk gezicht van een naauwe sterkeGevangenis, om de Chineesen in dezel-ve te verzekeren , die volgens verdrag,a «yd jaarlykS daar voor moeten betaalenfee n huur vari 160Ò Thails : Wanneer zyt°t Nagasaki komen , moeten zy hierWooneri ; en zo groot is hunne inhaaligeoegeerlykheid en zucht tot winst, datzedulden datze zo mauw beWaart wor-den , eii in alles zo slecht, indien nietEmmer gehuisvest, als ik boven gezegtrieb van de Nederlanders op Desima.

evenwe ' een merkelyk onder-scheid aan te merken ten aanzien van debehandeling der Nederlanders en dieder Chineesen. (i) Den Chineesen Wordde gunst niet toegelaten vari een’s jaarstc verschynen in de tegenwoordigheiddes 'Keyzers ; maar in plaats van dienPaaren zy de moeyten en reysköstert vanpie Maanden, en van zo veele Geschen-welke aari zyne Keyzerlyke Maje-steit en aan deszelfs Staatsdienaars moe-* etl Worden gedaari. (2) Brengt mentot aan de Poorten van haare Fac--° r y Levensmiddelen te koop, daar wytegendeel op onze kosten een geheele^Gatschappy vari Japansche Inböorlin-8^, Gevolmachtigden öm Ons de spys, e bezorgen , moeten onderhouden.13 ' Aangezien Wordende als byzondereo °°plieden, en daar benevens het slechtp e Voe]eri, dat de Japoneesen van haarv , cn , aangroeyendè, door de menig-hldig c verschillen en krakkeeleft diehder hen ontstaan, worden zy met zo^eel beleefdheid niet behandelt als wy,hunne Opzichters , Wachten , eni e 'taalders, die geen zwarigheid makenr en . nu eri dan , by wegen van straf;j..^ngslagen toe te tellen over geringensdry vesl- (4) Zy hebben geen Di-eur over hun Koophandel, die daar

IV. Boek. IX. Hoofdsï. . 269

altyd blyft-gelyk de Hollanders ; maarwanneer de verkóopirig hunner Goede-ren over is, gaan zy alle aan Boord vanhaare Yonken , en laters hunne Huysenleedig.

Zy hebben drie Verkoopingeri op driéverscheide tyden in ’t jaar, een in deLente, wanneer zy verknopen de laadingvan twintig Yonken , een tweede in denZomer, van dertig, en de derde in denHerfst wederom van twintig. Alle deYonken die boven dit getal overkomen,of na dat de verknoping geeindigt is,moeten weder vertrekken, zonder datmen hen zelf toestaat eenige Goederen telossen. Haare laadingen bestaan iti ruuweZyde van China en Tunquin , en van allesoorten van Zyde en Wolle 8tosten, dieook door de Nederlanders worden in-gébracht, en,in het voorgaande Hoofd-stuk opgenoemt zyn. Zy voeren ookZuyker in van verscheide Gedeeltens derOost -Indien; Calamint Steen vari Tun-quin tot het makeri van Kooper en Koo-perwerk; Terpentyn (van wilde PistachieBoomen) ; Gom, Myrrha, Agaat, enCalambak hout van Tjtampa, Cambodia ende nabuurige Landen ; de kostelykeKampher vari Baros van Bornéo j de kos-telyke Chineesehe wortel Nifin , of Nin-Jeng (wilde Zuyker wortel) van Corea ;verscheide andere Droogeryen eri Ge-neesmiddelen, zo enkelde als zaamgestel-de van China-, behalveri verscheide Filo-sofische en Godtgeleerde Boeken inChina gedrukt. Aangaande deze is ’t ge-beurt, gelyk ik alvooren aangetekentheb, dat sommige raakende den Christe-lyken Godtsdienst,die zaamgestelt en ge-drukt waren door de Jesuiten in China ,onder de andere mede inflopen. Toendit eerst door de Japoneesen uytgevonderiwierd,noodzaakten zy den Eigenaar vandeze Boeken op de allerplechtigste wyzete betuygen, dat hy geen Christen was,en dat hy geerie van deze Boeken op-zettelyk overgebracht had, wetende watzy behelsden ; daar op zonden zy hemte rug met de geheele laading, zonderhem toe te laten het allerminste daarvan te verkoopen, om hem düs in hettoekomende voorzichtiger te doen zyn.Voorts wierd hier op bevolen , dat irihet toekomende alle de Boeken, hoe zeook waren die door de Chineesen zou-den worden ingébracht ; eerst zoudenonderzocht en van yder soort een gelezeneri goedgekeurt moeten zyn, eer zy vry-heid kregen van ze te verkoopen. DitAmpt van Onderzoekers is met een be-hoor lyk Jaargeld gegeven aan twee Ge-leerde Mannen van aeze Stad, waar variL I Z d’eene

Goedereiidoor deChineeseningébracht.