14 71 B EL

r» vetd astute favos em legis lucretur, ve! ad ipsamusque scntentiam& exeeutionem*: illa tamen sum-ma fora,omnia in statum,in quo prius fuere,repo-nere,neq; ullum respectum ad evictionem aut di-spositionem habere. Tandem opinetur nemo, mede bello pro recuperando Palatinatu loqtientem,velle ut id Hat linea re£ia,ad illum Ducatum: Namintrospice jusfaeciale,cxemplaq; omnia,& absquescrupulo videbitur aequum este: Quod post lega-tionem adres repetendas, atq; repulsam, denuncia-tionem etiam & indictionem belli,bellum ampli«?non sit ad controversum locum alligatum, sed re-linquatur liberum prout opportunitas tulerit, in-vitaveritve.

Ad secundum igitur argumentü procedo, quoderat , justissimus metus ne subruatur Refp.noflra. Su-scipitur igitur bellum non solü pro Palatinatu, ve-rum pro Anglia, Scotia, Hibernia, Rege nostro,Principe nostro,gentenostra,&quicquid habemusdeniq; 4 Suntautemhic probanda duo.Erav^quodjustus metus (absq; invasione ipsa vel injuriis aliis)sufficiens sit belli revera defensiv! causa. Secunda,quod justam habeamus nobis ab Hispanis timendicausam. Justam, vero dico , causam ; nam bene JCtideRaiunt justum metunt,qui cadit in constantem vi-rum,in rebpprivatu,& justum metum , qui cadit in-constantem senatum,in causa publica. Non ex um-bratilibus levibusq; suspicionibus & longinquisconjecturis; sed ex manifesta damnorum immi-nentium praevisione.

De primo audiamus secula disterere. Thucydidesin introductione ad magniPeloponnesiaci belli hi-storiam inquit, genuinam ejus fuisse causam Athe-narum incremenra & Lacedemoniorum metum:ne; veretur asserere Lacedemoniis inde bellandinecessitatem impositam: quod defensivum arguitbellum. Verba ejus sunt haec: Verißmam quidem ,sed minimesermone 'celebratam arbitror extitisse bellicausam, Athenienses magnos este Bos, & Lacedemo-niis formidolosos, necejstmtem illis imposuiste bellan-di ,• qua aut epropalamferebantur utrinq, causa ,ist<efuerunt &c. Sulpitius Galba Consul Romanis sua-dens,ut praeveniant bello, Philippum MacedonumRegem,qui magno tum instructp erat exercitu,in-tendebatq; quosdam dx Romanorum confodera-tis oppugnare,audactet affirmavit,non intelligereqüäestidnem,quihocproossensivo habeant bello.Ignorare videmini mihi, stharites, non utrum bellüan pacem habeatis, Vos Consules (nefy enim id liberavoiis permittit Philippus,qui termmarique ingensbellum molitur,)sed utrum in Macedoniam legionestransportetis,an hostem in Italiam recipiatis<, Antio-chus cum invitaret Prufiam Bythinia Regem (eotemporeRomanis cOnfaderatum)ut secuta adver*(q eosdem arma jungar, proponebas ei justum me-tum ex nimio Romanorum incremCÜtö capi-a -endum,comparans eos igni, cöntiiiuö absutaenti;& de regno in regnum serpenti: Venire Romanosad omnia regna tollenda, ut nullu usquam orbis ter *rarum nist Romanum Imperium esset ,• PhilippumNabinexpttgnatos.se tertium peti, ut qttiss proxi-mus ab oppresso fit,per omnes velut continens incen-dium pervasurum. Ubi bene meretur observari,

quod cum regnis ambitiosis (qua: ad/ummas afpi-rareMonarchias notum est,& omnibus occasioni-bus quaerere imperii fui extensionem ) crescant ar-

LUM 1474

gumenm justi metus. Ideoq; in consiliis de bellocontra Tuream gerendo,saepe magno cum judic ' 0ostensum est; Christianorum Principes & sta tu *sufficientia habere pro invasivo bello argumenta*non religionis causa,sed justi metus ergo. Nam »'Cud apudTurcas fundamentalis lex est,Christi an ° soppugnare solum legis suae propagandae causa*ita ehristianis nonnisi perpetuus belli impenden-tis metus relinquitur; ideoq; omni tempore quoopportunum videtur, praevenire Tureas pofont-Demosthenesomnia deridet bella, quae host«m 00praeveniunt; comparans illos,qui aliter belligerat,rusticis in palaestra certantibus, nec antequam ict*fuerint,advertentibus; Ut Barbaripugiles dimicasolent,ita vos bellumgeritis cum Philippo: ex hui'mm qui i cius estjclm Jemper inharet: stjuoifi c ut)ialibi verberes,illico manus transfert; ilium autemdepellere autprosticere, nccyfcit,nes vult.

Clinias in Platone ferociter loquitur,pacem foter gentes non dari,sed unamquamqjopportunafsttantum aliam oppugnandi,expectare occasionem*Et in hac sermonis temeritate ista latet civilis pro-dentia: Unamquamq; remp, debere sibi cavere, &praevenire potius,quam praeveniri.Verba ejui fust t;Cjuam rem fer e vocantpacem, nudum & inanemen est: revera autem omnibus adversus omnes civi*tates bellum sempiternum per durat . Bene quide no-vi,verba haec objectionem,non decisionem consti-tuere atq; refutari deinde: Veruntameh( ut dixi)tantum confoet veritatis,quod si universalis mali-tia, & ad bellum apparatus(quae Clinias male in o-mnibus fingit gentibus) ad justum usq,- provehan-tur metum,jam amplius pax non erit,sed p%cis tast*tum nomen.

Iphicrates Atheniens. ad bellum gerendum neq»justii belli metum poscit,& cliniae consentit. Na « 1in tractatione pacis cum Lacedem.aperte insit,p a *cem e fle non posse, nist Lacedemonii ea omnia la*'giantur.quibg concestis,Athenienfibus amplip nocemnpojfentjicet vellent. Et ut verum eloquar, fofuit omni in aevo summus prudentiae apex in forti-bus sapientibusq; consiliis: invigilare ne resp.adja-centes invasione, incremento, confoderatorü rui-na,mercaturae attenuatione, similibusq; noceant - 1reip.cui ministrant: Et quandocunq; ejusmodi e *nituit casus,illico bello redimere eundem, nunq u3autem pacem sublesta pacisci fide. Memoria di'ghum;imo & recentiha^et memoria, illos RegutstTr\\icciv\ro$,(Henricum VIII.Anglia,Franctftunt h.Francis; Gs Carolum V. Imperatorem atq. instandRegem) tempore luo tam fuisse providos,ut ne ter-ra,vel unius palmi amplitudinem exaequans, a ^alterutro acquireretur; mox enim duo reliqui °'tanem intenderunt hervum>uc ex aequo statucrest 1Europa: bilancem.

Parem his diligendam navarunt ante ipsosffinandus Neapolitanorum Rex,LaurentiusjMedi'ceus,Florentinorum Dux & Ludovicus Zfortia-*Mediolanensium, fedus lancientes(ex quoGuiccj'ardinus süam' orditur historiam,ac si aera esset feh*

cis in Italia status)imprifnis adversus ingruenteVe-netorum potentiam designatum; ita tamen ut cosl-foederati semper se intuerentur invicem, observa-rentq;,ne alter incresceret. Ut igitur finiam,quan'quam Scholastici (reverendi alias viri, aptictres ta-men ad dirigendos calamos, quam gladios) esist*'

mestf