LIBER SEXTUS,

13 I

tus DIA & D M K suat contrariitum AID & trarii, quamvis sint secundum eandem specie li-& M D - quia tendunt ad partes oppositas, ideo- neam, & a partibus oppositis ad oppositas. Namisie termino ad quem sunt contrarii. perfecto circulorum alterutro, quippe C D E F,

Cj D

E\ F/ K.

Sed de circulo infra posito A B C D, dubitabit' Jr fan aliquis , num motus A B C & C D A suntContrarii, cum fiant a terminis oppositis ad oppo-lc °s. Quod autem non sint contrarii sic ostendi-Bir. Nam ductis diametris AC LcBD; erunt^otus ABC, AB, & B C, iidem termino ad^Uein, cum fiant ad eandem partem C. Simili-ter que erunt BCD,BC&CD, quod fiant adändern partem D. Quare cum ABC, sit idem^ Um B C, & B C D, similiter idem cum B C,erunt^ ® C ,&BCD inter fe iidem termino ad quem.e d eodem modo ostendetur motus BCD , &

C D a , esse quoque eosdem inter fe .' erunt ergoA B C & C D A inter fe quoque iidem, proinde-que non contrarii, quamvis sint a terminis oppo-sitis ad oppositos. Est siquidem totus circularismotus A B C D simplex & unicus, quem in con-trarios dividi non patitur simplicitas: estqueC D A continuatio motus ABC, ut B C conti-nuatio motus A B.

Atque hinc deducitur quiddam valde miran-dum. Quippe motum curvum ABC, & rectumCA non esse contrarios, etsi fiant a terminis op-positis. Si enim ob hanc causam fuerint contrarii,mit etiam motus C A contrarius motui CD A.^am A BC & C D A sunt iidem motus, ut patuitsupra. At motus C A & C D A sunt ab eodemtermino ad eundem terminum: ergo non eruntcontrarii , quod esset contradictorium. Quaread contrarietatem motuum patet, minime suffi-cere, quod fiant a terminis oppositis ad opposi-tos. Cumque in motibus ABC&CA nihil de-sideretur , quam specifica lineae identitas, hancad constituendam contrarietam motus omnio re-quiri manifestum est.

Nec tamen hoc adhuc sufficere ex eo demon-stratur , quia motus A B C & EFC non sunt con-

D

erit motus ABC idem cum C D E ex supradi-ctis.- at motus E F C est etiam idem cum motuC D F: ergo motus A B C & E F C erunt quoqueiidem. Essent autem contrarii motus AB C &

C F E, qui est idem cum E D C, qui contrariaturmotui A B C ex fupradictis.Patet ergo ad circu-larium motuum contrarietatem iterum requiri,quod incedant ä terminis oppositis ad oppositos ilecuudum e:pide positionis differentiam,respectulineae diametralst utrumque circulum trajicien-tis : non enim motus A B C & E F C alia re diffe-runt , quam quod A B C fit supra lineam diame-tralem A E & EFC infra. Atque hic obiter de-tegitur error Aristotelis: ex quo motus A B C &

E D C sunt iidem , quia lunt ad eundem termi-num ad quem, nempe C, & motus ab A ad B,tumC ad idem B quoque iidem; cum tamen tam hiquam illi sint contrarii, etsi sint ad eundem ter-minum ad quem: quod, scilicet, sint ad partesoppositas : & non sicut alterationes a frigidiffimo& calidissimo ad idem tepidum. Adde quod am-bo mobilia fe mutuo repellent interminis C & B.

Hinc tandem cum per duos circulos selein duo-bus tantum punctis secantes qualibet inclinatio-ne , motus queant incedere .- detegitur ultimaconditio motuum circularium contrariorum:quippe quod fieri debeant in eodem plano aut pa-rallelis , non autem ad invicem inclinatis seu ob-liquis: alioquin effe non poterunt secundum ean-dem politionis differentiam respectu lineae dia-metralst circulum utrumque trajicientis. Sic siin sphaera recta aliquid moveretur per circulumHorisontis; motus hic non esset contrarius motuiqui fieret per rEquatorem: tum quia non essentsecundum eandum positionis differentiam respe-ctu axis Mundi: tum quia non magis essent a ter-minis oppositis ad oppositos, quam ab iisdem adeosdem; sive motus in Horisonte fieret per meri-diem» sive per septentrionem. De caeterisveromotibus oblique transversis idem dicensium eff:quippe quod etsi fianta partibus oppositis ad op-positas ; non proptereä dicentur contrarii: velutinon dicuntur iidem, quamvis fiant ab iisdem ter- / -minis etiam definitis, ad eosdem terminos etiamdefinitos. Sed ad hoc ut motus sint iidem Velcontrarii, omnino requiritur quod sint in eodemplano vel parallelis.

Quapropter ex fupradictis colligitur tandemmotuum contrariorum definitio. Non qualemponit Aristoteles st Eh/si 5 k- stq- quod ijsint proprie contrarii qui fiunt a terminis opposi-tis ad oppositos , ffd haec motus contrarii sunt,qui in eodem plano vel parallelis, fiunt a parti-bus oppositis ad oppositas , fecundum eandemspecie lineam. In circularibus vero msiiper re-quiritur, quod incedant fecundum eandem po-sitionis differentiam respectu diametralst lineaj

cir-

O