22.7

liber undecimus.

lumen per se vel quatenus lumen calefacit. Adhxcumen & calor in igne sunt dux qualitates realitermitin£he; non modo quia hic est objectum tactus,ulud vero visus; proindeque unum sine altero sen-tlri potest ab eo qui ignis lumen eminus intuere-tar > deinde vero accedes clausis oculis igni manumurnoveretrted etiam quia unum sine altero este po-te st s ut constat tum ex lapide aut ferro eo usq; dunta-calefactis, quod amplius nudis manibus contre-tari nequeant, sic enim tactu quidem calor acerP er cipitur, at' Visu lumen nullum, donec ulteriorelnc anduerint calefactione, qua tandem lux in ferroP°ft summum calorem introducitur: ut illa etiamP r ior ex ferro abscedit in hoc adhuc relicto calorea ^ e rrinio: tum ex lignis putridis & Iquammis pis-Cl hm rigida Hjreme sub dio lucentibus: quorumetiam ingenti cumulo , si nix super ponatur, ne" u ) u s minimum granum liquescet, veluti nec abUci dis liquoribus Chymice extractis ex cicendulisaut piscium Iquammis: itaque cum lumen St calor3 § n is sint qualitatis activae realiter distinctae, ergo^triqueproprius debetur formalis effectus: at quisEpt effectus formalis & per seluminis sinonillu-^^atio, Sc caloris si iion calefactio ? Rursus si lu-per se calefacitergo ignis per suum lumenNefacit, non autem per suum calorem, quod affe-■ ere n °n minus absurdum est, quam contendere^ipsum suo calore illuminare. Adde quodNL qualitates realiter distinguantur, fuper-r^. a ut altera in igne neceffe est ad caloris produ-lonem ; qiemo autem lanae mentis asseret fum-Itlu Ul calorem igni primo & per le competentem,n °n ad summum calefacer«posse, itaque etiam ne-c effe e st omnes fateri, lumen ignis ad caloris pro-fectionem per le superfluum esse: proindeque necJ 8 ni datum fuiffe ad calefaciendum. Tandem quodcalor ignis non sit soboles ipsius lucis, itademon-«ur. Si quidem calor summus prius est in com-dicibili, quam hoc sit ignitum, ipsum vero non* ü cet, nisi ignitum sit; non igitur in eo calor lucis,led potiorijure lux caloris soboles dici debet.

Ex his ergo cum evidentissime constet lumenignis non calefacere; idcirco nec Coeli lumen cale-fiet? quod ut supra fatetur etiam ipse Alexander,riusdemsic speciei cum lumine Solis j & patet exjpedia Terrx regione, quam non lumen, sed calorolis calefacit, qui solus eo usque penetrare valet,u mine in extima superficie cohibito, atque reper-ut diximus Lib. Z. sect. i. cap. 7. Eademquestatio de lumine exterorum Astrorum.

. Quod enim Alexander de Angelis lib. 1. cap. y.ait c um Aristotele lib. 4.. depart. animalium cap.

Echinos & id genus testacea in Pleniluniis ube-r * Us impleri, quod noctes sint tepidiores propterP eni orem Lunx lucem, ut proinde testaceorum^'crementum sit ab auctiore calore, & hic a Lunxprosiori luce ■ hoc omnino alienum est a veritate,1 mquirendx segnius navarunt operam, quot-vsos v lstotelis ^thoritati fe manciparunt igna-p 1' n^ ntl etiam cum ipso, ne si in corporibuse 1 us actualem sive formalem calorem ad-1 terent, nec essarid in illarum regione genera«e ^ ent admittendx, quod piaculumgnsebatur. Etenim ut 80I non modb luridus est,lu c :^ tia ™ formahter calidus in gradu supremo; ve-Luu a n ° b r 1S ostensum est lj b. 1 1 fect. r F cap. i. Ita* soaopaatate lucem, & s ua densitate calo«

rem Solis in hxc inferiora reflectit, ea proportione,qua respectu Terrx ipla illuminatur. Nec mirumquod calor ab illa ad tantam repercutiatur distan-tiam : cum calor Solis sit stupeqdx activitatis utsensui patet, atque inter Lunam & Tellurem ni-hil intermediet, quod calori ut nec lumini reper-cutiendo per so contrarietur : non densitas , estenim summa raritas: non frigus, tantum enim in-terjacent ^Esther, Ignis & Aer, Elementa calida ,unde fit etiam ut Sol eo instanti quo illuminat, eo-dem etiam sensibiliter calefaciat & per speculumurat. Quamobrem non a copiosiore lumine, sedcopiosiore calore reflexo noctes sunt in Pleniluniotepidiores; nisi boreales Venti Hyeme obstiterint.Nec dicatur lumen Solis a speculo concavo Refle-xum etiam accendere combustibile : Ergo multomagis priufque calefacere. Nam certum est id3lumine non fieri, sed a calore Solis, qui non secusac lumen ipsom ä speculi densitate & concavitatereflectitur, uniturque, indeque accendit. Nequehic effectus radiis Solaribus peculiaris est, cum &ignis & quod vis ignitum, ut ferrum, fui caloris ra-diis eodem plane modo repercuflis , idem prüftet sipse rerum magistra teste experientia.

Porro ex dictis hactenus corruit etiam opiniosecunda, qux est Kepleri in Paralip. in Vitell. dumenim calorem facit lucis proprium quod quartomodo vocitant; ergo ab hoc lucis formalem effe-ctum, calefactionem scilicet ,deducat neceffe est,proindeque in igne vel lucem & calorem non di-stingui realiter , vel ipsom calorem non caleface-re, quorum utrumque superius rejectum est.

At subtiliori errore detinentur qui Astrorum lu-cem quatuor primas qualitates eminenter conti-nere opinantur; quos inter prxeipue numeraturjicus Mirandulanus Lib. Z. in Astrologos cap. 4,& 5. ubi hac in sententia confirmanda mire fetor«quet: dum lucem ait elfe sensibilium seu corporea-rum qualitatum primam Sc nobilissimam , qux id-circo debeatur primo & nobilissimo corpori, quip-pe Coelo, ipsamque habere consummatam corpo-rum virtutem; quodque ipsius proprietas ßc sobo-les sit calor Coelestis , qui omnes Elementaresqualitates, calorem, frigus, humorem ,& siccita-tem eminentia simplici contineat j unde necessario1 sequitur easdem qualitates in luce ipsius caloris. Coelestis parente eminenter quoque contineri. Hocau te m non este sic ostenditur,

Nam si lux eminenter continet quatuor primasqualitates Elementares , ergo ad quamlibet produ-cendam erit ex sc indifferens. Quamobrem ip seu»determinari neceffe erit, vel a patiente sobjecto ,vel h cause principali,quippe Sole,Luria, Vene-re, &c : quorum corporum Coelestium ipse lux di-citur esse instrumentum. Primsim vero inde ab-surdum esse patet; quia ut lux indifferenter se ha-bet ex se, ad calorem aut frigus producendum: Itasubjectum caloris & frigoris fufceptiyum se habetindifferenter ad calefieri aut frigefieri; prxsertin»si in ipso calor & frigus sint in aequilibrio, quod inalterationibus frequentissime accidit, dum aut fri-gida calefiunt interdiu, aut calida frigefiunt no-ctu. Altero autem prxdominante, tunc subjectumpassivum aut ratione caloris, aut ratione frigorisin illo prxvalentis determinabit lucem, ad calorisproductionem. Si hoc, ergo nullum prxdominiofrigidum, fiet frigidius s si illud, ergo nullum prx-

dominio