ASTROLOGIE GALLICE

220

saltem ä posteriori detegant: unde Proclus recteait, Stellarum es Planetarum vires effectrices , su-mendas effe ab ea quam in nobis exercent , quod ta-men intellige per se, & non per vapores aut pri-mas qualitates in ambientem effusas, cum Astranos proprias virtutis immeatione attingere cer-tum sit , naseanturque Hyeme rigid a' hominescalidi & biliosi, sicut testate fervida frigidi & pi-tuitosi , ut quotidiana probat experientia.

At Cardanus primum in hoc erravit Commen-to in Quatripartitum Ptolemsei, quod hunc utEuangelistam habuerit, ä cujus doctrina vel la-tum upguem discedere Religioni duxerit, illi-quein omnibus defendendae sefe mancipaverit,paffim afferens ipsam nulli ante se innotuiffe « Dein-de in illa exponenda multos in errores lapsus est,frequenterque eo absurdiora tradit, quo verioramajoraque arcana pollicetur. Quamobrem nul-lius ego Authoris mancipium, sed ingenio adPhilolbphandum liber , solique naturas inten-tus ; etiam Card ani errores circa Planetarum na-turas Elementales hic annotabo; quod res ista sitmomenti .praecipui, ut quas ad Astrologi® prin-cipia spectet, multosque nimis credulos aut mi-nus perspicaces seduxerit Cardani Authoritas,maximo Astrologi® & Philosophi® damno :quamvis ingenuefat-eatur multa etiam ab eodemsubtiliter docteque tradita fuisse; ita ut inter ex-teros qui circa hanc abstrusissimam scientiam 'philosophati sunt Astrologos, principem locummereatursed homines fumus hic versantes intenebris, quas ingenii acie penetrare atque dissi-pare arduum est & perdifficile : neque meipsumapud posteros reprehensione immunem profiteor;attamen absit ut singula illius errata refellam; idenim nimis longum, tediofum, imo superfluumforet, & peculiarem,librum posceret ampliorem,

, quam sit ejus commentarius in Ptolom®i Qua-. tripartitum: sed duntaxat prxeipua refellam, ubinecessum videbitur: extera enim ex veris Astro-logi® principiis a me tradendis sufficienter pate-bunt.

Itaque Cardanus Commento in cap. 3. lib. 1.Quatrip. supponit imprimis duas duntaxat in na-tura ese qualitates , unam agentem Cmlefiemque-, esvocatur calor , es alteram qua efi humidum Elemen-tale , frigiditatem vero & siccitatem ait esse tan-tum privationes, hanc humiditatis, illam cali-ditatis. Qu® sententia plane erronea, jam suffi-cienter ä nobis refutata ®st lib. 3. sect. 1. cap. 3.Ex hoc autem falso fundamento, deducit Astraomnia effe calida , quia agunt; quasi vero solicalori agere competeret; indeque non etiam se-quatur glaciem esse calidam quippe qu® saltem äsubjecto pellit calorem; quem nonnisi ab aliquoagente expelli poste fatuum eflet inficiari. De-lirat autem dum calor (inquit) non est qualitasfimpliciterffedsubstantia jn lumine : tum quia calo-rem vult esse substantiam, tum quia lumen vultesse subjectum talis substanti®. Ad h®c dum aitcalorem non esse qualitatem , idemque confirmatinferius dicens neque Solem neque ullum aliudAstrum qualitate ulla prxditum effe , sibi contra-dicit • dum superius asseruit duas duntaxat ianatura effe q ua litates, calorem, scilicet, Coele-stem 8c humidum Elementale. Sed rursus sibicontradicit dum ait duplicem effe calorem atque

etiam duplex hustiidum: alterum quidem fustantia quo pacto (inquit) Sol est calidissimusbumidiffimus ; alterum secundiim qualstarcmimpressam; quo pacto Sol est moderatecah u& paululum siccus: nam dum Solem facit ^midiflimum substantia, admittit aliud hu® 1dum quäm Elementale, quod tantum vocateundum qualitatem impressam; ideoque plu ieSerunt qualitates quäm du® ab eo suprapomHem ergo quäm male sibi cohsreat. Cardam uctrina de qualitatibus Astrorum. ^

Interim verö cogitur asserere Saturnum e .Authorem frigiditatis, cumque sit omni al® 111gidior Astro, ipsam semper refrigerare : sdfl uCduobus modis explicat; primo, quia Saturv ,iSminus habet caloris quovis alio Aflro , ideoqueBus Lunte dicituv- refrigerare , quia miniis ^Luna calefacit , minus enim calidum ( inqu®/- • - ut « 1

commixtum magis calido , hoc temperat ,... {

Aqua tepida es calida fimul mixtis. Veru® %Cardanus fallitur. Non enim in Aqua st®®,peries ä calore remisso tepid®, sed ä frigo® fjlocio, idqüe inde probatur, quia nunquamnus calefaciens remittit suo calore vim seu ehe

ctum magis calefacientis: non secus ac minus 1eidum sua luce non remittit lumen lucidioris >■alioquin esset actio ä proportione minoris inae'rtqualitatis, quod in natura absurdum est. Qff afl 'doquidem si calor incalorpm agere queat, rat®'ni fit convenientius, quod major, quantum p°'testintendat minorem , quäm hic illum remittiaut partem ejus corrumpat. Secundo, quia Stturnus aliorum Afrorum calidiorum opus impedissed qua virtute impedit ? Sane non calore m 3 J°'re, ex hypothesi, nec etiam minore: na® cU ?certissimum sit virtutem unitam, fortiorem®dispersa, ut experientia probat, neceffe est ^pluribus calidis simul concurrentibus intenß®producatur effectus ab omnibus quäm ä quoV 15singulorum : estque ridiculum arbitrari luce®& calorem Solis, acandel® luce & calore impf'diri: neceffe est igitur ut Saturnus altera quastäte quäm calore refrigeret, qu® non potest 110,1effe ipsius Saturni reale frigus.

Cxterum quoniam Cardanus mentem fi®^adeo confuse & barbare explicuit,pluribus er®®contradictionibus intermixtis,ut vix ä quoq 1 ® 155percipi queat; illam hic breviter expiat®,^'itaque voluit nullum Astrum ulla esse äffest 0 ^Elementali, qualitate formalster, utpotecal®.& stuminitatis quas Solas in natura supponit > ®,eas duntaxat continere virtute vel eminest®stdum dicit Astrum effe calidum es humiduffts'stantia : attamen Astra ipsa vult effe calida &mida effective, hoc est tales qualitates i®P\*mere corporibus sublunaribus, dum ai tristeesse calidum es humidum secundum qualitate'*# 1pressam: atque h®c est communis doctrina ? t0 .lem®i, Aristotelis , aliorumque veterum *;losophorum omnem generationem vel alt® at1 ^aem corruptivam in Corio negantium: qv® f usit erronea, ut hoc feculo patuit ex gene®® 0 ^

Stellarum novarum, Cometarum & macri

Solis: hic dicendum superest, Cardai®m®* v - terraffe cum veteribus Cxteris autem e u,gravius, dum in Astris unicam admst nttatem activam quippe calorem : quandoqui ^