lo22
And. Matthioli Comrti.
fläCO,
¥
%nhm quidem a communitus remediis,utpote ab adflxis cucurbitulis,circunciso prius per ambitum ^
rioribus partibus arflißimis vinculis confirittis:quin absei ffastilatataqjstatim scalpello plaga.Froprie^tur mentha ex aqua mulsa pota,castorium,castia,&artemisia succus cum aqua. Danda etiam in potuJ ^
vulneri eadem illinenda.Utendum & emplaßris attrafleriis,&subinde cataplafrnata.qua ad nomas ßv 0^0
tia conducunt,imponenda. Vipera pr at er ea similis,ut quidam tradunt, ea etiam fer a suerit, quam * ' - (i ^ L,
cujus historiam superius libro secundo retulimus,quanquam inibi Dioscorides Sepem lacerta generi aß'S , ( ß( ß j
it apud authores Sepis Insto 11 “’
4
eam lacertam Chalcidicam d quibusdam vocari tradidit. Itaq^cum varia fit apud authores u* r ~ ■ v (icor,ut credam,Sepa reperiri non modo in lacertarum sed etiam m mortiferarum serpentium,&vtp 9141 ,.y
sane videtur asserere Nicander in thenacis juis.Siqiudem cimi inquit primo: Praterea nivalis, & astif aOthrys rubentes bestias profert,cavaq 3 vallis, & salebrosa rupes, nemorosumff promontorium, u t > ifi t, ‘ >ü - /0
Seps,colore nunquam uno visus,&c. haud dubie ostendit serpentem .immanem aseram se repras•■ntafs , ^
certam.Cum verosecundo ait: Sepem item corpore demisso,exiguis haud distimilem lacertis,decimabit/. 0 1
j quin eam descripserit,quam Chalcidicam lacertam vocant. Nicandro subscribit Dioscorides, quippe q ul ^ ^ pf .satione Sepa ftattmpofl lacertas reddiderit,quod lacertis corpore, & formafit fimilis, attamen libro q^tum generi adfiripfit, ubi de aceti mulsi viribus differens inquit. Acetum mulsum contra morsum esu V>s evocant,haustum meconimv,ixiamve auxilio est.Aetius tamen ejus Sepis tantum meminit,qua int er
ubitsr » 0
Vel vipera genera recensetur,his verbis:Serpens qui Seps appellatur,longitudine quidem duorum cuti“ ^i» ^
Sepis
morius
Siistor.
morsus
noca:,i&
cera.
jaculi,velsagitta modo in hominem prosiliat, ciim nihil deead Dio fror ide memoria
Italia reperiri-.non alienum duxi de ejus historia ac veneni curatione ea hoc loco commemorare, qi>bus excerpfi.Hanc itaq 3 descnbensGalenus libro detheriaca ad Pisonemnt,ceu jaculum quoddam corporibus infihpnsßic perimit. Hac ut Ae,
acu laeo acuis i a ,
uprodituwfitji^jfrf*^
? ea mc loco commemorare, tP‘" j
•em, inquit, Acontias frrpens,ubifr 11111 cV^fj,
etirnscriptis tradidit, serpens e fl duo 1 ^ pff
magnitudine, figura autem craffain tenuem abeunt e, colore viridi, prasertim juxta ventrem, ut
unde & cenchrias hoc est miliaris,appellatur. Ajunt hanc fortiorem fieri,cum miliumflor et. Porro ubi st A r. 0 t ’" m
0 '
est miliaris,appellatur. Ajunt hanc fortiorem fieri,cum milium flor et. porro uv>j - - ß ^rat, extendit se ipsam,ac v elutijaculum vibratum corporibus involat,at q t hoc modo verberat. Ab hujm f st
de vipera di flasunt,sequuntur accidentia.attfe etiam graviora, adeo ut etiam putresafliones, & ca lin
* s -a • ajtj x j p /jtC sV ,,w ' s sil
sequantur ,ac gravior item mor s succe dat. C&terum remedia similiter eadem,qua ad vipera morsum ^ ^ 00;,/
i r
•£.HvixXrj,itp xpptoßoä v*. CACILIAjET AMPHISBAENA,
C
Onsimilia supra dictis in vipera eveniunt ijs,qui ä. caecilia nomine,&hisbaznao c ‘^ 0^/1
desunfli peflus, reli flo grege in propinquum rus, pavore territi,aufugerunt.Confirmat hoc Juli mhis verbis: Jaculi arboressubeunt, e quibus vi maxima turbinati penetrant animal, quodeuwß obvt u ^ ^
Reperitur hoc savißimi serpentis genus, ut quidam mihi retulerunt,in quibusdam Calabria, & SitilM 9 1sola d sagitta Saettone,vernaculo nomine appellant .
CAF.
v »»»••> ivipu V>.avviw »»* r a^fVAU V r VllAMilC J ^)V | U1 *+ V^VUH* llvnlllJVJWti'" f ll^
demq$ fere auxiliantunquare hoc venenum privatam descriptionem sortitum n0l l c jpid^sum est dignum,quod alio genere comprehendatur. De ijs autem mentionem hoc locoam fere remediis ad viperas scriptis,percuffi ab eis adjuvari soleant. , st'
Ampliis. I^T On desunt,qui scripserint, Amphisbanam prater nat ut.t institutum duobus cum capitibus gi£ n '’ mst
bxax, & ls\peniff extremitatem occupent :fienq 3 ob idputent,utsera in utranq^partem repat. Quod
mus: nam &hydram poeta septem capitibus constare fabulant ur:id quod nihilominus salsum est.Verserim ego id monströse, & prater natura intentionem evenire non poffe, in omniserpentium ovip al ^
ädtnodüm & volatilium. Siquidem pluries compertum est, ex uno tantum ovo duobus vitellis re ) nt °l [,;cist scS ' {habentem quatitor alas,modo totidem crura, tottdemc^ pedesatq { etiam lacerta visa sunt aliqst at jnon ut-iqpj statuunt,haberi aliquod serpentium genus natura biceps. Hoc [citißime, & apertißmst ^ßngt^flibro,&capite tertio degeneratione animalium,fic inquiens: M onftra raro admodum fiunt tn qfV' ■ ß e » 1Monstra sed crebrius m ijs quorum partus efl numerosus, & pracipue in avium genere, potifiimumfe tngahi> lli '. co» 11 "m avium numerosis,non modo,quodsapepariant, ut columbaverum etiam qubd multosfimulconceptu* tn (ff prorigenere. te , ri p ori [, llS finnibm coeant. Hinc gemina etiam pariunt plura: coharent enim conceptus, quonta ß/st*älteri est,quomodo interdum fruflus arborttm complures. Ouod fi vitella distinguuntur metn ^ rana 'Merl<t 1 ^st ne ulla f'ipervacua parte generantur. Sed fi vitella continuantur , nec ulla inter je fla membrana () i
ex ijs monstrifici prodeunt, corpore, & capite Uno, cruribus quaternis, alis totidem: quoniam **
generantur, & prius: (vitellum enim cibo ijs eflj pars autem inferior postea instituitur, ^0 * y/t
Carcrlias
coasid,
feretusfe suppeditatus. Jam serpens etiam biceps visus efl, videlicet eadem de causa: nam
h,
*»‘i
iL
' e nn
e ‘hif.i
crasto autem in tenuem abit-.refla vero ac tarde proserpit.Caput habet latum,os acutum-.univerjum am st(0 ^
albis notis respersum. Sed aliter de Sepis forma, magnitudine, & gressu tradidit Pausanias,ut superu* ^ stf .^ ( loco adnotatum reliquimw.Caterum ab eapercußis (ut tr adit Aetius)sanguis e vulnere manifestus eXilT v njli^
sigtu U & post sanies graveokns : tunior,& dolor segnis est,sed asseflapartes putrefacta dealbantur, & totum cor ^, eS 0f l1 ! ^remedia, alphos appellatur,simili colore inficitur.Pili,capillis e toto corpore defluunt, at q^intra tres aut ‘} aatut>r 0ßjt e f y,Porro opem & hisentiunt ex ijsdem rebus,qua m vipera,& cerafla > & ammodita morsu relatasunt. % x 1 aterea portulaca plurima in cibo.&vinum bibendum myrtites meracius.Conveniet item spongiam cali 00 ^morsui imponere,& ex butyro cum mede locum ilUnire,aut milium cum meile,aut paleas und cum terra, 1 } ^it^Aexustas imponere, Hac Aetius. Ex quib.facile conjicipotefl,cum ambahasera e viperarum sint genere, 9 ^ / Jearum venenum superari posse, quibas vipereum frangitur, & evincitur. Sed quoniam hac humana VlAcontix animalia altam admodum perniciosam fer am mihi in mentem revocarunt,qua Grads ideo aCONTM r , filisj,]
H
%
H#;
Ki
%ll,
Hii
He.
b>
h
'M
N
S,
qui reserat inter recentiores non obscurus author, qubd cum pastor quidam misellus, sub ctijusdam ur 0 ,0/fiinedia quietem somnumq 3 caperet,cum focij non procul oves pascebant, ab Acentia, qua in arborem njcujsusfuit in finistram mamillam,ut iliico perierit :at focij audito percustionis sonitu,viso serpente, 1 ] 119111 £ 4p,st'f.0'
S
!, x"
b
\
%