Buch 
Petri Andreae Matthioli ... Opera quae extant omnia, hoc est, commentarii in VI. libros Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia, adjectis in margine variis graeci textus lectionibus ... qui Dioscoridis depravatam lectionem restituunt: a Casparo Bauhino ... Post diversarum editionum collationem infinitis locis aucti: Synonymiis quoque plantarum et notis illustrati: Adiectis plantarum iconibus ... De ratione distillandi aquas ex omnibus plantis ... item apologia in Amatum Lusitanum ... Epistolarum medicinalium ... Dialogus de morbo Gallico ...
Entstehung
Seite
1022
JPEG-Download
 

lo22

And. Matthioli Comrti.

fläCO,

¥

%nhm quidem a communitus remediis,utpote ab adflxis cucurbitulis,circunciso prius per ambitum ^

rioribus partibus arflißimis vinculis confirittis:quin absei ffastilatataqjstatim scalpello plaga.Froprie^tur mentha ex aqua mulsa pota,castorium,castia,&artemisia succus cum aqua. Danda etiam in potuJ ^

vulneri eadem illinenda.Utendum & emplaßris attrafleriis,&subinde cataplafrnata.qua ad nomas ßv 0^0

tia conducunt,imponenda. Vipera pr at er ea similis,ut quidam tradunt, ea etiam fer a suerit, quam * ' - (i ^ L,

cujus historiam superius libro secundo retulimus,quanquam inibi Dioscorides Sepem lacerta generi'S , ( ß( ß j

it apud authores Sepis Insto 11

4

eam lacertam Chalcidicam d quibusdam vocari tradidit. Itaq^cum varia fit apud authores u* r ~ v (icor,ut credam,Sepa reperiri non modo in lacertarum sed etiam m mortiferarum serpentium,&vtp 9141 ,.y

sane videtur asserere Nicander in thenacis juis.Siqiudem cimi inquit primo: Praterea nivalis, & astif aOthrys rubentes bestias profert,cavaq 3 vallis, & salebrosa rupes, nemorosumff promontorium, u t > ifi t, >ü - /0

Seps,colore nunquam uno visus,&c. haud dubie ostendit serpentem .immanem aseram se reprasntafs , ^

certam.Cum verosecundo ait: Sepem item corpore demisso,exiguis haud distimilem lacertis,decimabit/. 0 1

j quin eam descripserit,quam Chalcidicam lacertam vocant. Nicandro subscribit Dioscorides, quippe q ul ^ ^ pf .satione Sepa ftattmpofl lacertas reddiderit,quod lacertis corpore, & formafit fimilis, attamen libro q^tum generi adfiripfit, ubi de aceti mulsi viribus differens inquit. Acetum mulsum contra morsum esu V>s evocant,haustum meconimv,ixiamve auxilio est.Aetius tamen ejus Sepis tantum meminit,qua int er

ubitsr » 0

Vel vipera genera recensetur,his verbis:Serpens qui Seps appellatur,longitudine quidem duorum cuti ^i» ^

Sepis

morius

Siistor.

morsus

noca:,i&

cera.

jaculi,velsagitta modo in hominem prosiliat, ciim nihil deead Dio fror ide memoria

Italia reperiri-.non alienum duxi de ejus historia ac veneni curatione ea hoc loco commemorare, qi>bus excerpfi.Hanc itaq 3 descnbensGalenus libro detheriaca ad Pisonemnt,ceu jaculum quoddam corporibus infihpnsßic perimit. Hac ut Ae,

acu laeo acuis i a ,

uprodituwfitji^jfrf*^

? ea mc loco commemorare, tP" j

em, inquit, Acontias frrpens,ubifr 11111 cV^fj,

etirnscriptis tradidit, serpens e fl duo 1 ^ pff

magnitudine, figura autem craffain tenuem abeunt e, colore viridi, prasertim juxta ventrem, ut

unde & cenchrias hoc est miliaris,appellatur. Ajunt hanc fortiorem fieri,cum miliumflor et. Porro ubi st A r. 0 t" m

0 '

est miliaris,appellatur. Ajunt hanc fortiorem fieri,cum milium flor et. porro uv>j - - ß ^rat, extendit se ipsam,ac v elutijaculum vibratum corporibus involat,at q t hoc modo verberat. Ab hujm f st

de vipera di flasunt,sequuntur accidentia.attfe etiam graviora, adeo ut etiam putresafliones, & ca lin

* s -a ajtj x j p /jtC sV ,,w ' s sil

sequantur ,ac gravior item mor s succe dat. C&terum remedia similiter eadem,qua ad vipera morsum ^ ^ 00;,/

i r

£.HvixXrj,itp xpptoßoä v*. CACILIAjET AMPHISBAENA,

C

Onsimilia supra dictis in vipera eveniunt ijs,qui ä. caecilia nomine,&amphisbaznao c^ 0^/1

desunfli peflus, reli flo grege in propinquum rus, pavore territi,aufugerunt.Confirmat hoc Juli mhis verbis: Jaculi arboressubeunt, e quibus vi maxima turbinati penetrant animal, quodeuwß obvt u ^ ^

Reperitur hoc savißimi serpentis genus, ut quidam mihi retulerunt,in quibusdam Calabria, & SitilM 9 1sola d sagitta Saettone,vernaculo nomine appellant .

CAF.

v »»»> ivipu V>.avviw »»* r a^fVAU V r VllAMilC J ^)V | U1 *+ V^VUH* llvnlllJVJWti'" f ll^

demq$ fere auxiliantunquare hoc venenum privatam descriptionem sortitum n0l l c jpid^sum est dignum,quod alio genere comprehendatur. De ijs autem mentionem hoc locoam fere remediis ad viperas scriptis,percuffi ab eis adjuvari soleant. , st'

Ampliis. I^T On desunt,qui scripserint, Amphisbanam prater nat ut.t institutum duobus cum capitibus gi£ n ' mst

bxax, & ls\peniff extremitatem occupent :fienq 3 ob idputent,utsera in utranq^partem repat. Quod

mus: nam &hydram poeta septem capitibus constare fabulant ur:id quod nihilominus salsum est.Verserim ego id monströse, & prater natura intentionem evenire non poffe, in omniserpentium ovip al ^

ädtnodüm & volatilium. Siquidem pluries compertum est, ex uno tantum ovo duobus vitellis re ) nt °l [,;cist scS ' {habentem quatitor alas,modo totidem crura, tottdemc^ pedesatq { etiam lacerta visa sunt aliqst at jnon ut-iqpj statuunt,haberi aliquod serpentium genus natura biceps. Hoc [citißime, & apertißmst ^ßngt^flibro,&capite tertio degeneratione animalium,fic inquiens: M onftra raro admodum fiunt tn qfV' ß e » 1Monstra sed crebrius m ijs quorum partus efl numerosus, & pracipue in avium genere, potifiimumfe tngahi> lli '. co» 11 "m avium numerosis,non modo,quodsapepariant, ut columbaverum etiam qubd multosfimulconceptu* tn (ff prorigenere. te , ri p ori [, llS finnibm coeant. Hinc gemina etiam pariunt plura: coharent enim conceptus, quonta ß/st*älteri est,quomodo interdum fruflus arborttm complures. Ouod fi vitella distinguuntur metn ^ rana 'Merl<t 1 ^st ne ulla f'ipervacua parte generantur. Sed fi vitella continuantur , nec ulla inter je fla membrana () i

ex ijs monstrifici prodeunt, corpore, & capite Uno, cruribus quaternis, alis totidem: quoniam **

generantur, & prius: (vitellum enim cibo ijs eflj pars autem inferior postea instituitur, ^0 * y/t

Carcrlias

coasid,

feretusfe suppeditatus. Jam serpens etiam biceps visus efl, videlicet eadem de causa: nam

h,

*»i

iL

' e nn

ehif.i

crasto autem in tenuem abit-.refla vero ac tarde proserpit.Caput habet latum,os acutum-.univerjum am st(0 ^

albis notis respersum. Sed aliter de Sepis forma, magnitudine, & gressu tradidit Pausanias,ut superu* ^ stf .^ ( loco adnotatum reliquimw.Caterum ab eapercußis (ut tr adit Aetius)sanguis e vulnere manifestus eXilT v njli^

sigtu U & post sanies graveokns : tunior,& dolor segnis est,sed asseflapartes putrefacta dealbantur, & totum cor ^, eS 0f l1 ! ^remedia, alphos appellatur,simili colore inficitur.Pili,capillis e toto corpore defluunt, at q^intra tres aut} aatut>r 0ßjt e f y,Porro opem & hisentiunt ex ijsdem rebus,qua m vipera,& cerafla > & ammodita morsu relatasunt. % x 1 aterea portulaca plurima in cibo.&vinum bibendum myrtites meracius.Conveniet item spongiam cali 00 ^morsui imponere,& ex butyro cum mede locum ilUnire,aut milium cum meile,aut paleas und cum terra, 1 } ^it^Aexustas imponere, Hac Aetius. Ex quib.facile conjicipotefl,cum ambahasera e viperarum sint genere, 9 ^ / Jearum venenum superari posse, quibas vipereum frangitur, & evincitur. Sed quoniam hac humana VlAcontix animalia altam admodum perniciosam fer am mihi in mentem revocarunt,qua Grads ideo aCONTM r , filisj,]

H

%

H#;

Ki

%ll,

Hii

He.

b>

h

'M

N

S,

qui reserat inter recentiores non obscurus author, qubd cum pastor quidam misellus, sub ctijusdam ur 0 ,0/fiinedia quietem somnumq 3 caperet,cum focij non procul oves pascebant, ab Acentia, qua in arborem njcujsusfuit in finistram mamillam,ut iliico perierit :at focij audito percustionis sonitu,viso serpente, 1 ] 119111 £ 4p,st'f.0'

S

!, x"

b

\

%