Buch 
Petri Andreae Matthioli ... Opera quae extant omnia, hoc est, commentarii in VI. libros Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia, adjectis in margine variis graeci textus lectionibus ... qui Dioscoridis depravatam lectionem restituunt: a Casparo Bauhino ... Post diversarum editionum collationem infinitis locis aucti: Synonymiis quoque plantarum et notis illustrati: Adiectis plantarum iconibus ... De ratione distillandi aquas ex omnibus plantis ... item apologia in Amatum Lusitanum ... Epistolarum medicinalium ... Dialogus de morbo Gallico ...
Entstehung
Seite
79
JPEG-Download
 

Epistolaaim Lib. I. ; y

**<#4 nS'dlt ^

^ ic ffev e ***& ero cs ®a fivefritta,perinde ac illa qua nunc in Seplasiis omnibus Colophoni* mitten retinet*

**'*,&&*»*'* ipf£ G *l e>m tMecompofmedicament.per genera fic inquiens, Ouoniam vero Pt»

m * re f lnam > & Colopboniam appellare consueverunt,sciendum erit aliam quandam ese Colopbo-

Ucile n>a fl lc ^ e P er ßmile aliquid babens, quemadmodum illa & Thus . Siquidem ex hisce Galeni verbis

genere, tottamstve frictam alteram haberi ficcam: crudam alteram, mollem,

^hcan >,ll h' artI fi ct0 Ki >llo parat am, de qua prius fpeciatim ipse mtminer'at Galenus libro fecundo ejusdem rollt-

n C oit°' eviTt ^ dndromacbi emplastro differens bis verbis: Liquida tamen diutius perdurat , ficutiet-

Ht A. ma jhum redolens, qua nonnullis sola vocatur Colopbonia, odoratu suavitatem quandam referens,

m 0 p ey ^ na .^ c °l° re mediocri pradita, nascitur admodum modica > atque ob idpreciosa. Et libro tertio ejus -

- ' 1 ( c me dicamentis nervorum egit , de Colopbonia cocla sive fiicla inter siccas resinas peculiariter

vocant. Praterea

* det, }0 p e ^ tnit,, & c °t° y £ m edmripr<edita, nascitur admodum modica, atque ooiapreavji*. c . w ,........ v

faipßf >U [de medicamentis mryorum egit, de Colopbonia cocta sive fiitta inter siccas resinas peculiariter

Wirnte ^* 1 ^** 1 * ' ° mn>um veroficciffima eH,quam nonnulli fttäam , alit Colopboniam vocant. Praterea pj nex

^Utnunt ^ harare tre [ haberi resinarum ffiecies, quae Pino proveniunt, meer se differentes, quarum diu e caudice ax g enaa

f r ssta n ^I rtta vero e nuc ibm, quas Graci rgoßlxss vacant. E caudice manantium , altera quidem ett omnium tria.*

>nq tt j t \ j >tu t 'l a idajhoilii s atbaq 3 arboris ramentorum, foliorum, omnisq., immunditia expers, &(ut Galenus

htos,f e Uris re d<rlens> & ubiquefyncera, Colophontaproprie appellata. Ac ea est hac de qua inter liquidas re-

n ° n Phs lner * 1 ^°fi gr ides. Altera sordida eU & retorrida, impura ac exoleta, quam appellat Galenus Pityi- pityinon ,

hac in ipsa arboris germinatione exudet. Hac enim ea ratione exoletaprovettit, quod tunc kbylema-

( u>livet sapiantahumor longe magis distribuatur ai nova germina producenda, foliaq 3 novella nutri-

% ^taitir m a< peragendum natura opus: quo postea fit, ut qua eo tempore manat resina, camis iteterior

^ le °phr a uema dmodu»i de thure scribit Plinius quod Vere aSabeis legitur. Hoc vero quum haud lateret

um hbrop. capite a o. de plantarum historia: Terebinthum & Pinum, dicebatis, & fi qua resinam

?« lt4 nnt, cadendas effe posl germinationem affirmant. Postuma vero ett quam Strobilinam vocant,

tttibij, T e ^ ne ^ nucibus provenit : r.rstßit.®' enimpineam nucem designat , non pinum arborem ipfirrt, %t

in rtir)l vdeo. Adhxc illud quoque te scire oportet, haberi in resinarum genere liquidarum ari- Resinarum

&fi ere ntiam , quinetiam utrascfo ex iisdem arboribus manare. Quandoquidem & Pinus & Picea

superis C ^ m ff ln g ues hquidafve , tum etiam ficcas ac exoletas proferunt refinas, ea nimirum ratione de qua differenti«

Piatur lXlm ' u ' Itaque in pinguium seu liquidarum genere ea pracipua effe videtur, qua Colopbonia *p~

, a h A quacinique illtfimilis, qua in astate & autumno fuit ab arboribus legitur, finita plantarum

^ . ° ne : !n ter fi dearum vero genera exolet*rumq } , ea in primis habetur, qua Pityinon Physema vocet-

bi tltS e '1 Ua in fiäihbus advehebatur, tertia qua igne decocta fuerit Colopbonia. Ideoque dicebat Ga-

r ° tert iosuperius citato, omnium effe ficcistimam, quam nonnulli jrictam, alii Colopboniam dicunt,

e § e , q lt 3 ni / uece ^ e >'c, qua ex figulinis impura & deffiumata sumitur. Qmnetiam bis ambabus sicciorem

hi nan/ tc,tu t Pityinon Physema : Ex liquidis, nonnullas liquidas permanere, quemadmodum Terebin-

d llls Vsro inarescere , (icuti Storbolinam. Sed has sane omnes inter aridarum genera reperio deferi-

r ' - minus

Pta

, . */V- ~j>- . .

uas vero inarescere, ficitti Storbolinam. Sed has sane omnes inter aridarum genera

te c } e 1,10 f or/dem, ut clarius pofiea intelliges. Poftremo & illud etiam scire debes Andernacum minus Andetnaci

' J - sl »inaGn.aund Gracisnhos pinum non piccant designet . Cu-

, 3 Mfttt&fitK f/ujim mk . --i- -----

jus -y w,T,>'w fvojitct id ek,picea germinatio, quod Gratis nhvs pinum non piceam designet. C«- v^ 1 ^*P r «s<i> rU J e yf um accusat, tum illudidem modo piceam, modo pineam germinationem vertat. Hacitaqs 0 a°P orte ^ it > l j u am petitionituxrejponderem. Nunc vero ut ad rem ipsam me conferam, non vi -^ <1 ln i>n il Un ^ Jtii re ß nis firipfiffe Galenum quam Diofioridem, quanqitam hic non ita diligenter, ut Galenus,scribis[ lryavertl ff ecle s- Refinifera ergo arbores Diofcoridi ,prster Cedrum, d&quo is pofiea peculiariter 0 ' ma ^ ns>U1es fi uam fitptem non sunt,nempe terebinthos, lentiscus, pinus, larix,picea , abies & Cyparissus . De iie quibus&o a,n , n umre fi nd tdem Dioscoridesjpeciatim meminit, nec de pluribus video firipfiffe Galenum. Nec ' jale ius^eitg. 0tpudipfum plures videantur effe resinarum appellationes, qua non reperiuntur apud Diofcoridtm, c "t>a! H cc T 'a t c iu J a Pttyinon Physema , & qua ex figulinis impura sumitur, Siquidem hoc nec genus va-«nt l!jd . >r e ciem, sed aut tempus in quo manare incipiunt, aut cognomen a fiäihbus, in quibus ajportanturA Uaiti l f>rem mt minorem praflamiam ofteniht. Praterea.quanquam certum esi, Diofcoridi Colopboniamterti 0 e ff e>< l u dm pineam velpiceam, non tamen dicam ob id aberrasse Galenum, quod {ui inquiensjltbro, Com P°firione medicamentorum secundum genera , colopboniam a pinea & picea differre scribat,

^ £4 qu^[ Ul ^ em ^ Mantvli ^ fi cc ^ S re fi nii agens differre afferat cociam Colopboniam a Slrobilina, ac etiam ab

tkt an 11tyinonphyfema dicitur, nullibi tamenreperies, affirmasse illum a Calopbonia difftne pineam autf lH ^**s e lectißma fit, liquida, mollis,pinguis, & thuris redolens,proprie Calopbonia appellata, ideoque'PfittiC i K bi eodem libro intuo Galeno reperis, pineam refinam c at er is minus pr astare, contra prioremen _ l fi n tentium,& eam ob causam infimum fereibi habere locum, noneffeid erroris Galeno adfiri-Utai n s e ' e< *nterpreti Andernaco. Qu>ppe qui perverse admodum illa Dioscoridis verba a Galeno ibi al-

[ erit. Quandoquidem Dioscorides piceam, non pineam in penultimo collocavit loco ficinquiens. 1

' rahmt rt\,tvlvu, 6tra h 7invii»i , nsC* » ikximj eisK&i-

^ 0 <iy^ tr [ er ^' Quandoquidem Dioscorides piceam, non pineam m .. ^

iSiy fhjrtvuv KitfftivSivij «ou utra rxl/mv A pyyuico, irta u 7tnvlvo , ttgu n ikxurv ,ist§ sisxqi.

^abi Uri « srpo^ikm. id tU, Terebinthina resinas omnes antecedit,proxima lentiscina, & e pinu

dtru . etc has sequuntur picea & firobilma. Quibus palam efl pineam refinam non postremum,ut tu ab An.

ecemtunufM w rrrti,,,,, i, annatis locum obtinere. Caterum quo pafto ,friäa sive catta parari de-

naci repre-hensio.

sequuntur picea & firobilma. Quibus palam est pineam refinam non pojiremum.ut m^^ e at C ° ^ ece P ttts put as, sed tertium bomt alis locum obtinere. C ut erum qua patto ,frittafive catta parari de. st an tia,^ fidum e pinea piceas, sed & ex uteris liquidis, diffusius scribit Dioscorides, quamobrem non estl deoI^ t y S J ri ^ im f m fi e! lt incognitam. Quandoquidem hac Galeni tempore etiam Colopbonia dicebatur :

n inn u l i ^ 0tertl0 e i l(s dcm operis dicebat idem Galenus (ut antea diximus) omnium vero ficcisihna ett, quam6 q . 1 ffrilam, alii vero Colopboniam appellant: & libro septimo Tineam refinam, dicebat, & fiiäamillatu e°(s > ° nia * n a pprilare consueverunt. Atque eam,quasordida & impura in figulinis afferebatur, aridam^ffueri cr£ ^ er * m V la)n ab abiete, piceas manare diximus, tum is inter aridarum ffecies hanc etiam

e xp Ur[f n : ® ec aliam ob causam dicebat ille, quod hac, ubi d sordibus purgabatur, fiicla fiebat, quam quodp rt ne< l uiv ffet, tust ad ignem coüiquesceret.Quoposteafiebat,ut cum fui natur aeffet arida, npn potuerit0 tem poris intervallo igne calefieri , quominus illito aridior fieret, cott& frittave Colophoni* similis *

GG 4.