134
Petri Andr. Matthioli
Otitt' 1
0
Zedoariam sanguinis profluvium , quemadmodum & Galenus ususeB, ubi Lemnia terra ndnerat ad matius-vulsa, ero nQH 0 ^s euras ß Be y tres re tinet. Zedoariam frater ea legitimum esse costum , ut impudens somniavit cf 0 *nus,negabunt proculdubio Diofcorides & Galenus.lUe quidem quod Helenii radicibus, qua vegetawag"Costum adulterari scribat, bic vero quod pluribus in locis aster at Costum ex discussoria & adstringe ntefacultate, d" adeo eximiiftagrantis/f ejfe odoris , ut non minus ad unguenta odoratioraparanda ejus r
vulga, eronon esseCotium
quos invaluerit usus, quam malabathri, amomi, casta atque myrrha quibus t amentum notis tum}
devi^
10
Zedoaria prorsus destituitur, cum potius graviter, quam suaviter oleat. Adde quod Costo Galenitsplane amaritudinem & validam tribuit acredinem. Sed hac in Zedoaria contrario modo se habe \j C 0Saliuncam ea validior amaritudo, & acredo remisiior gustu facile deprehendatur. V 1. Saliuncam quoque non ejj eNardum bardum manifesto indicat Plinius libro 21. quippe qui uno & eodem capite, de utraquesteciatim eg lf > u t t \0Celticam, de plantis inter se differentibus. Nec prater id , ea tantum iis distident notis apud antiquos autores , yHni'0'
Dictamnü natali solo & viribus. VlI.Nec minus m censendo albo Dictamno, quod DioscoridisTragiumfad’
albam tm d e p Ye i ]en ditursordidus hic Mattbiolomastix, cum Tr avium Dioscoridi sit semine , folio, rawu,j -
en e i ra- ma _;. . -r _ ..... u.l. ^ AjJ**uodel U! >
gmro.
Cneoron
tisco minoribus, Dictamni vero hujufeefolia , triplo Lentisci foliis majora habeantur.
tt'
chryma diftiUet, qua illita sticula e vulneribus ejiciat. Id quod in alba Diäamno nusquam h allst ^uuu cnc viU.Cneomm quod videat inter adulterinasThymalaa nomenclaturas habere Diofiondem, quo is " ^am neque ^ cnm li& ro nono, capite tertie de compositione medicamentorum ex Archigene hs“ «reuiger «mi
Chamilara quinetiam quod scribat Plinius lib .23 .cap.2i.ThymaUam aliquibus Cnestrum, aliquibus Cneoron VOC ^ { 0tt0^ ^
pit'
¥'
p
Theophra- tne a i tlota ff e ignorabat, non fine ingenti latratu barbarus ille Canis me adoritur. Verumenimvero,jitiaCueo- herbaria peritia, quantum maledicentia haberet, facile quidem novisset utrum q, Theophrasti Cnei& CMeni ^^’ ^ cori ^ ^ GMeni Cneor-opluribus differre notis, quinetiam d Cneoro, de quo hoc loco meminit Pl l) ‘ :lli ^differt. ^ uo t ' />IS0r ii en f r - 1 descripta reperio.Album quidem odoratum & nigrum inodorum. Atqui
titurgrandi altes descendente, floreis poB aquinoäium autumni, & multo denique tempore fioiB> 0 } Pstargit. Thymalaa vero Cbamalaave amba graveolentes sunt,grandi altas radice haudquaquamfiorent,nifi Vere inchoante, nec humi procumbunt. Adde quod ntgro Cneoro folia, Tamaricis reddtdifCafllur^b e ! u f m °dif°li a , nec Chamalaa, nec Thymalaa insunt. De hoc albi Cneori genere meminit pP’
iginoap- inter odoratas plantas, quibus ad coronas utebatur antiquitas, &Castiam appellari Iginoscribit, d 0pellari. sequutus esi Gasa.De altero vero Cneoro, de quo Diofcorides & Galenus scripserunt,in quo Gnidium g fl * .
sci ait, meminit ts loco superius citato. Scribit de Gnidio grano Tbeopbrast ftatim simul ac de pipere egi ’ f 00tem, ubi tam diligenter Cncon historiam describit lib.6. c.2. de plantarum historia , utpote,qui je»t'
non ignorabat Cneori non effefruclum. Plura autem reperio plantarum fimiiia nomina, qua tamen v^ sffB't ant plant as.Telephitm plant a perse esljta proprie appellata,verum & sempervivum tertium ipse. ridiTelephium appellatur. Helxine, Parthenium idem appellat Diofcorides, Asarum Baccarem,& dJtrdorantia m st n ‘ um> cllm tamen Parthenium, Baccharis, Hemionium alia per se sint planta. Hac qui ignorant,in ceseado tiocinari volunt, nilmirumst d peritis derideantur.IX.Imaginem quam pro Limonio appinximu 6 & e>>11 ^[00Ben mbtojubrum Mauritanorumunacum vulgo este pronuntiat, cum tamen nullis notis Benipsum reserit» ^000’
G udandi ni P at * ente st’ ^ ac iuc ensura, desyl vestri beta contra me affert,quod eadem de re, longe magis lactis t)) p»
impugna - 1 ut ^’ m iumfervet, qui aliorum fidem sequutus, in quampluribus deceptus, eB. Is enim Limonium st !, 'so
tionede- tameffeait. Ouoftt, ut non Galenus neque Matthiohis, qui de Limoniofatissupersftripserunt . nia n ßt^‘Sabin-m ^ inquit asinus) Betamsylvestrem subtrahere cupiant, sed Plinius & Guilandinus, id fae ere
Bacciserä laccis er amSabmam fi nusquam vidit, t am summusplantam indagat or,cur Fuchs.& Matt h.reptehtti ^
reperiri. st' 0 e g° e Baccifero ramo suam appinxiste Sabinam, nec vereor quinetiam Fuchj suam quofa exVty ' ^O^umma"' ^ near * turavertt.Sed hujufee tam severi Rhi^otomi censuram inanem, infirmam f pronuntiant Avtc ^ ß^c-iD Cedro tam Ser apio, qui de Sabinab accis apertißime meminere, &'in medicum usm vertere. Xl.Porro ja» 1 4 J ell ilC l 'explota. usque hujujce calumniatoris insolentiam, instdelitatems demiror, quod mentiri non erubescatVeratrum druttt magnam baccif er am esse arborem. Hominis tamprocacü mendacium deprehendunt, qui 311 ^effeconsi” ^tof lor tdem commentaria. XI l. Quid dicam etiam de hujufee blateronis in consiligine censura,u ^ 000
iiginem. temeie audet ? Inquit enim, quinimo etiam affirmat, Plinio, Columella, Vegetio , Absyrtos ^^jfplorat^^O
Consiliginem vocari,cum tamenhorum nemo id ulhbiscribat. Consiliginis radicem inquit pliniffi 0leg eflPht hiß pr astantis, este medicamentum,sed bibi debere ex aqua haberis astidue sub lingua, bibi anovus hic Aesculapius albo Veratro curari posse Phthisicos,subdis id GlycyrrbiZe vicesub liPg ua ' 11eat er a qua refert, deliramenta, U . 0#^'
Lat et ursut ura poster it a; tantum se medicum habitura,qui hac consiligine tabidos ab inseth re \j [t
_ tam.Xlli.Solanum majus, Italis herba Belladömna vocatum, Matidragoram effeTheophrasti c°u ^00
esse Man- tantum racemorum nota, cum tamen, nec soliorum, nec florum, nec caulium, nec radicis ttsq 11 ^ 00^1 lCalumnia ^ heoph.Non enim planta ex racemis tantum, ut ex auribus Afini cognosci possunt, sed altispl ltrl ,li yccitjf ^in tomnifi- Somnificum a Luca Ghino acerrimo fimpl. indagatore Pisis mihi transmiffuni eBfine floribus,
eo Solano hculo obtectis.frequentibus caulibus, foliisplenis, malo cotoneo amulis, & (ut Theoph. inquit)? 1 y f^ofli ? jiexclusa. ' • - - * - s/feree&’J . i.iicrf'
Herbam
Beliado-
mnamnon
Rotundumpiper nonesse Cube-bam.
parte latioribus, radice subalba, ut in sicca piant a idem asiignat T heophr astus, & ut Gbinus a f er ^ e ^ stiscis& maritimis nascens.Hasitafcfiperpendamus notas, vanam acerrimisophifla censuram ,/ ^ 1
musprafidiis.XV. Rotundum piper Indicus jam negotiator faäus, Tbeopbr.Cubebam e Ss e fi atUtt ' er ietf° ttl,t filigentms oportet,invertat^ piperis acervos, fi ad mentem revocari cupit. Ibi enim innumeri r *Pperis baccas, subrubro adhuc putamine obdullas, minime rugosas ervi amulas, tegmine > cat » ^ 1(0idem inquit Theophrastus) sicut laurina bacca. Cubebaenim intra putamen non carnem, J f 0Ti> e °P st,dit, qui longe magis amarorem, qudm ullam resipit acredinem. Majori sane injuria affici no %V • ^
ftus, quam illi genuinum rotundum subtrahere piper, ac sitam notum aroma illi suisset ^^stebd -M
str? usus^e- re ^ u l ua de Myrtidano & Myrrhidano, quod isrotundum piper facit, apud Hippocratem tef (0 „tr<t }, Jgitima. quem ille temere reprobat, libro de obscuris Hippocratis vocibus. XVII. Santala nostri uj ^ ( ^
convitiatdris opinionem, Mauritanorum effe Santala perpetuo crediderim, sed aberrafle^ * fi llgst ^0
ranlento, una cum cateris doclisiimis Medicis, non ambigo. Qua de mato & amat aco sctify