Curandi Ratio.

223

ter a dicerent, cum magis at/fa magis indies invalescat hoc malum,neceffe esset fuocfo quotidie fere eosdem fieristellamrurn concursus, quod quam consentaneum fit, ipsi viderint.Certe sanet tßtmus ille vir Damascenus, quo cum libentiuserraverim,quam cum iis vera dixerim, in Apbonsmis,fic contra Mathematicorum sententiam superius enarratamtestatur: Nulla res sub c edesti globo,vel circulo posita, quocuntfcgradu mutetur circulus,ultra revocatur in aternumad illud qualitatis, & quantitatis, in quo suerit in ipso circuli motu.Hac ille.E RAN. V ere meo judicio nonnulli mor-bum tiaüicum non esse agritudmem novam asserentes,dventatis via penitus diverterunt.Nam diebus elapsis, Aggre-gatoris cujusdam Lugdunensis de Medica materia opus ad manus meas devenit, quod dum lego, quadam de morboGallico oculis meis stje offerunt. Quamobrem novi aliquid addiscere desiderans, quod de re ipsa ibi scriptum inveni,diligenter excerpst.Ommb. igitur deinde perscrutatis,maxime aberrare mihi videbatur: nam & morbum Gallicum*0 appellareMentagram ausus eäeademPlimi autoritate,quamtucontraMaffam adduxißi.Nam fiMentagrasquodmorbi genus Gract luhenas appellant )scemtnas,servos, plebemtfe humilem, ac mediam non invasit , verum procerestantu veloci transitu oscult, Aggregator ipse viderit, quomodo rectius dicatur Gallicus.Nam tempestate nostra,nullis non e ß- eimmumbus relictis, per mortales grassatur. ANDR. Ingenue tu quidem, quamvis etiam alia ratione ejus opinio con- mentagra,’

/ ut aripoßit.Pr amisimus enim,Gallicumsapiusin verendorumparticulis oriri,at lichen quoniam mentum invaserat,

Mentagra notnenfibi venditaverat.FRAN. Laurentium quendam Phnfium diebus iftisoffendi, qui Augufiomensepraterito, demorbo Gallico suum opusculum omnibus aperuit: quo fere tantum syderum asteäibus morbum eventffefatetur, ac deinde digestivtssolutivisc^pharmacü non omißis, linimentis argento vivo carentibus istum pellere mor-bum attestatur:quod quidem perpulchrum videtur,cum omnes fer MediciMercurium invehant. AN DR.Hic etenim,quem affers, penitus ignorantia refertus dici par elt, nec una tantum veritas ab eo elici poteH. Nam ea qua scripsit,potiw somnia, quam experta dici possunt. Putat enim suis linimentis Gallicum morbum fugare, quo nil eK detentis,quibus quidem pene lenis scabie cur aripot erit. Semel ejus tantum perlegi librum,qui mihi postmodum tamam nause-am evocavit, ut ipsum e domo nostra perpetuo exulare decreverim. Quod super e ft,sicut arbores plerunq 3 solent u verefrondescere, variistfeflorum generibus ornari, ita diverficoloribue pustulis humanum corpus f«dabatur: quas fi medi-corum cura pervigil expulerat, denuo nihilominus repullulabant, fine certo temporis intervallo continuis ulceribusdiffundebantur, aut glandulas stant es,& tubera ex se gignebant aut osta penetrantes vitiabant: quanquam fine hisetiam superiora nonnunquam fiebant. Multi, quos morbus male habebat, noctu magis quam inter diu intolerabilifrontis dolore,nervorum,compagum^, ac tibiarum distentione torquebatur.Nunc omnia se mitius babgnt,tum quodnon ita morbus fit noxius, tum quod jam d medicis vera monstrentur huic excogitata remedta.Nam, ut in aphorismisDamascenis, ex mutatione stellarum tn longitudinem vitta,& consuetudines mutantur.FRAN.Satis qua abs te pri-Zv»»o loco petieram, explicasti.Superesl, ut de medicinis ejus agamus. Attentum interea auditorem me prostabo. AND.fiat ut vis. Jam dudum morbum Gallicum ex quatuor humorum oriri aliquo tenes: aut enim in sanguine, aut biliVersatur, aut pituita, aut cum atrabile commiscetur. Qua quatuor, quanquam inter se colligata, at/simplicita sintgenera,tamen ex singulis certa medicamentorum Jpecies nascuntur. Hac omnia figillatim cum decrevimus agere, la-tm declarabimus: tamen videtur altius quadam prius repetere consentaneum.

Divisio Medicinae.

D ividitur Medicina in trespartes.cujusprima JliMTistimj,fecunda tertia ymd, d Gracis reäe

dicitur,secundum Celsum,ex Dioclis, Cartftii.Praxagora, Herophilt, Chrysippi ^ sententia, ut esset qua viäu,quamedicamentü , quamanu mederetur. Hac in hujusmodi curatione nobit omnia necessaria sunt. Nam nequa-quam meo quidem judicio, reäe curaturis qui maxima abstinentia, longioribus medicamentis & solertimanuum^°cura morbo non oppugnaverit, quoniam vix supra diäa sufficiunt. Sed quoniam quadrifariam, id eil ,per quatuorhumores hunc divisimus, figillatim medicinas iis applicabimus.

De morbo Gallico sanguineo.

M orbus itaq } Gallicus cruori admixtus fine compaginum dolore, plerum^ exulceratis pudendis, abscessus corpo-ris, qua Graci apostemata dicunt, interdum in dextro, nonnunquam in sinistro inguine, aliquando utrin^gi-gnit quirubentes calidis,&nonnihil intumescentes,continuam febrem sapiui gignunt. Nonnunquam per totumsere corpui,circa collum potißimum,front emve,pustula subtumida rubeo coloresubfusasolent emergere,oculi rubent,ve>u intenduntur, procer consuetudinem dulcescit os, c at er a membra torpent, d nona noäis ad tertiam diei horammalum ingravescit, arteria sive pulsus concitatius moventur , urina vero fubruffa admodum ffitffa deprehenditur :

P' 'scrtmns considerabis atatem, corporis habitudinem,regionis traäum, animi tempestatem, pracedentem Vitium ,

& iis similia. Oua fi sanguinis dominium pra se tulerint .fies certior.Enimvero cum morbum misceri cum sanguinecognoverimus,triplici via curationi insistemus, quippe diata, potiones non omiffa,per unäiones, suffitus^ primo locolentabimus.Ligno vero ab Indis accerfito,quod Guajacum dicimus deinde: postremo aqua nostra philosophica cura-tionem perficiemus,qiu tamen modus medendi verbosius infrdpatebit, nunc alias curationes explanabimus. FRAN.

Hoc abs te expeto. ANDR. Tacitus omnia citius audies. Aer primum omnium fit frigidus & siccus, hunc rosacea, Victus ratioplantaginis acetofie aquis, aceto commixtis, suffitu pr at er e a sandalorum > camphora, myrtillorum, rosarumtfe. salu-briorem reddes.Cibifsstt boni succi,id eä, ex obsoniis bonum procreantibus,malum vero sanguinem puriorem factenti-bus.SimiU panis fermentatus,sale coditus,diligenter in clibano tostus.Carnes vitulinas affeäus edat.hcedos non aster-netur : pullos deniq ? Gallinaceos appetataucupii omne genus ex montibus, pratis, & sylvis petitum, pr at er coturni-ce ces,quibus (fi Plinio credimus) ex veneno sumitur cibus. Horum carnes tum affas,dum elixas,prout ejus appetit sto-mach™, reäe dabis conditas amygdalis, medullapanis, acrtq s vino, Ordet cremore, alica, tum pane intrito ex aquavel carnium jure fruatur. Iis adjici poteä lac amygdalinum, aqua ex ordeo.fuccois malorum aureorum, qua hodieArancia dicimus, sive vino acri confedum. Quandoifepisces huic etiam conserunt parvi, saxatiles, fabutofi, ex aceteelixi.Trunculi etiam, cum petiolis hcedorum, vitulorumex vino punicorum malorum, & pusca decoäi , congela-tl %-> ut provocetur appetitus, reäe dantur.Ex oleribus stmacia, bor ago, laäuca. intybus,iupulus.ctcor ea,fcanola,ace-tofa, pnrtuloca, cucurbita etiam ex vino acri, vel succo arant iorum condit a.Legumina,vero lac, laäeconseäa, bul-borum omne genui,& obsonia pipere aspersa, ut piper linguam adurentia, vitanda sunt omnia. Fruäus ferne omnesf U V at,praier pruna damajcena.Pyra ena & poma decoäa, tollenda nausea gratia saccharo aspersa m cibum itidemnon negaverim.conserunt tamen cydoniaprunis tosta,quippe qtu&stomachi exhalatmesprohtbeant,&toncoäio -

TT 4.