>4

M. PORCIUS CATO

amicos. Cui juffus fiet, aufcultet. Rem divinam, nificompitalibus in compito, aut in foco ne faciat. In-juffu domini credat nemini. Quod dominus credi-derit , exigat. Satui femen , cibaria , far , vinum ,oleum mutuum dederit nemini. Duas aut tres fa-milias habeat, unde utenda roget, & quibus det :praeterea nemini. Rationem cum domino crebro pu-tet. Operarium , mercenarium, politorem diutiuseundem ne habeat die. Ne quidemiiTe velit inficientedomino, neu quid dominum celavisse velit. Parali-tum ne quem habeat. Harufpicem, augurem, ha-riolum , Chaldaeum ne quem confuluiffe velit. Se-getem ne defrudet: nam id infelix eft. Opus rusti-cum omne curet, uti fciat facere, & id faciat fsepe,dum ne lassus fiat. Si fecerit, fcibit in mente fa-miliae quid fiet, & illi animo aequiore facient. Iihoc faciet, minus libebit ambulare, & valebit re-ditis , & dormibit libentius. Primus cubitu furgat,postremus cubitum eat. prius villam videat, claufauti fiet, & uti fuo quifque loco cubet, 6c uti ju-menta pabulum habeant. Boves maxima diligentiacuratos habeto, bubulcis obfequitor, partim quolibentius boves curent. Aratra vomerefque facitouti bonos habeas. Terram cariofam caveto ne ares,neve plofirum, neve pecus impellas. Si ita non ca-veris , quo impuleris, triennii frudum amittes. Pe-cori & bubus diligenter fubfternatwr; ungulae cu-rentur. Scabiem pecori &: jumentis caveto, id exfame, & fi impluit, fieri fiolet. Opera omnia matureconficias face, nam res rustica fic est, fi unam remfero feceris, omnia opera fero facies. Stramenta fi