L. J. M. COLUMELLAE

44

ferna dicebat, ab ejufmodi homine fere pro merce*de litem reddi, propter quod operam dandam ede,ut & rufticos , & eofdem affiduos colonos reti-neamus, cum aut nobifmetipfis non licuerit, autper domesticos colere non expedierit : quod ta-men non evenit, nifi in his regionibus, quae gra-vitate coeli, folique sterilitate vastantur. Ceterumcum mediocris adest & falubritas, & terrae boni-tas , nunquam non ex agro plus fua cuique curareddidit, quam coloni: nunquam non etiam villi-ci, nifi fi maxima vel negligentia fervi, vel rapa-citas intervenit. Que utraque peccata plerumquevitio domini vel committi, vel foveri, nihil du-bium est: cum liceat aut cavere, ne talis praeficia-tur negotio ; aut jam praepofitus, ut fubmoveaturcurare. In longinquis tamen fundis , in quos nonest facilis excurfus patrisfamilias , cum omne ge-nus agri tolerabilius fit fub Uberis colonis, quamfub villicis fervis habere, tum praecipue frumen-tarium, quem minime ( ficut vineas aut arbustum)colonus evertere potest, Lc maxime vexant fervi,qui boves eloca/it, eofdemque & cetera pecoramale pafcunt, nec industrie terram vertunt, Ion-geque plus imputant feminis jatti, quam quod le-verint : fed nec quod terrae mandaverint fic adju-vant , ut refte proveniat: idque cum in areamcontulerunt, per trituram quotidie minuunt velIraude, vel negligentia. nam & ipfi diripiunt, &ab aliis furibus non custodiunt, fed nec conditumcum fide rationibus inferunt. Ita fit, ut & aftor,& familia peccent, & ager faepius infametur, quare