n REGIiE SCIENTIARUM
A nn. solutione diseuptum iri putabat , quod utique atomorum naturae omnino1668- repugnat, sed ex partium figura, motu & textura. Nec Chymici qui si-les coagulationis principia constituunt, huic sententia adversantur : salesenim vocant dura quaedam & solida corpora , qua: firmitate & tenuitate suafacile cum aliis corporibus permiscentur, eorumque coagulationem pro-movent. F.x iis alii sunt subtiliores , alii cralliores; illi ii soli sint, vix satisfirmam compactionem efficiunt, uti nec sales fixi & craffi fatis sunt penetra-biles , ut partes omnes corporis subeant : unde una ambo conjunguntur, utcompacta &• firma efficiant corpora.
X. Cum igitur, inquiebat, lapides ex quibus calx efficitur, sint duri,'Sc solidi, ubi ignis ardoribus dissolvuntur, sales volatiles cum fixis ante con-juncti ma na ex parte avolant , fixi cum terrenis corpusculis utcunque con-sociantur, 8c male compactum efficiunt corpus innumeris poris pervium,quos spiritus sulphurei relinquunt. Extinctione ipsa sales fixi antea cum ter-renis partibus cohaerentes prs fluiditate sua cum sale volatili fupetstite unaconjunguntur, & arenosis corporibus arctius adhsrefcunt, ac demum sales-affusione aquae praecipiti motu agitati calorem procreant.
Arente corpuscula & plana & tersa facilius salibus calcis agglutinan-tur , quam si spongiosa essent Sc tenuia. Hinc muri calce illici superficiestractu temporis indurescit, quod sales ex aere volatiles corpora calcinatasubeant, 8c inanes meatus occludant.
XI. Quo calx extincta diutius asservatur, hoc melior est , cujus rei Vi-truvius hanc affert rationem , quod complures calcis recentis partes non exomni parte iit extincta:: unde non lapilli modo , qui sensu ipso percipiuntur,sed complures etiam falis particula longiori egent tempore, ut dissolvi pos-sint , secus sales fixi cum terrenis particulis colligari manent, nec moveri pos-siint, quod aliis salibus socientur : id vero fluiditas tantum aqua: praestarepotest. Cum tamen calx ex lapidibus minus duris paratur, tum recens estadhibenda : nam cito ex tinguitur , eaque si diutius asservetur , vim suamamittit. Quod non evenit, ubi lapides sunt duriores: in his enim excoctiscomplures sunt salis particula: cum terrenis arctiori vinculo devincta:, quaediuturnam fermentationem suam tuentur.
Ex quibus illud efficitur calcis usum non esse diffimilem saxi duriffimi fu-sioni , qus idcirco fieret, ut cum aliis saxis facilius conglutinari posset: pri-stinam verö duritiem Si soliditatem quam ignis ardoribus amiserat, sibi resti-tuit , ubi cum arens lapillis solo contactu adhsrescit. Ista quidem D. Perraultcirca usum calcis & Auctoris dissertationem annotavit.
Hoc utique non facile concederem , sales volatiles ex arena in calcemcommeare : sed forte ad mechanicas affectiones confugere satius foret. Cumenim arens grana sint perpolita , atque ut crystalli pellucids microscopiaconlpiciantur, illud fatis est verisimile sales calcis in aqua fusos his lapillis,quorum superficies sunt complanats & teris, partinaci contactu adhsrescere.Verum hoc loco non quid nobis, sed quid aliis videatur , explicandum sus-cepimus. Qus in eandem dillertationem animadverterit D. du Cios , moxsubjiciam.
XII. Postquam hujus dissertationis argumentum & auctoris consilium
comprobavit*