5 ö REGIME SCIENTIARUM
A n n. i. Solo aqnse pondere rota suis asleribus instructa sic moveri pot st, ut1(568. parte inferiori effundatur , superiori impleatur. Hunc in usum concatenatiovasculorum utrimque rota: sic aptantur , ut dum ex una parte implenturaqua , ex altera exhauriantur. Tum enim rota eorum pondere qua: implen-tur , in orbem circumagitur.
;. Vis percussionis in aqua ex illius densitate & motus velocitate du-citur. Sic in moletrinis aquariis pondus aqua; & impetus una con-c urrunt.
4 , Aqua profluens non eadem vi ferit obvium corpus , ac solidum quidSc firmum : ex innumeris enim constat particulis disjunctis , qua: siprimum non valeant corpus oppositum commovere, in feipfas reflexa: con-sequentibus corpusculis sunt impedimento : sed corporis duri & stabilis par-tes omnes simul vim suam exerunt, & suam qua:que directionem tuentur.Attamen aqua e syphunculo 7 . aut octo lineis lato saliens corpus filo sus-pensum longius protrudit motu horizontali quam globus ligneus aqua: cy-lindro gravior , quod pondus suspensum quam minimo momento movea-tur , motu quidem sub initium tardo, sed quem partes aqua: consequentescelerists promovent, dum a tergo urgent, cum globus ligneus primo dun-taxat impetu corpus propellat. Sed ubi corpus pensile sursum movendumest , cum id ingenita sua gravitate semper obsistat, aqua saliens prima im-pressione sursum non pellet, etsi globus ligneus prima percussione eaque va-lidiore illud sursum propellit.
y. Cum syphunculi sunt insquales , sed aequalis est celeritas salientisaqua:, potentia: seu motrices vires eam inter se habent rationem quam su-perficies- Quod probat ratio , & experientia confirmat. Nam vis per-cussionis respondet corpusculorum aequalium , qua: nimirum aequa celeri-tate aguntur, quantitati ; atque ut superficies unius foraminis ad alteriussuperficiem , sic se habet aequalium corpusculorum unius jactus quantitasad alterius jactus quantitatem, cum iisdem temporibus ambo vim suamexerant.
6. Ubi jactus aut syphunculi squalem habent latitudinem, sed inaequa-lis est eorum velocitas , tum pondera attollunt, qua- inter se rationemhabent duplicatam velocitatum. Cum enim velocitas unius est alterius du-pla , & duplo plura aqua: corpuscula eodem tempore feriunt corpus oppo-situm , dupla est horum potentia : unde & quadruplum ponderis corpuscu-la aqua: numero dupla attollent. Plura non addam, cum ista publici ju-ris facta fuerint.
VII. Qua: commoda ex cognitione vis motricis aqua: & aeris ad virshumans usum capi possint, D. Hugens exposuit. Eam imprimis utilem estein constructione moletrinarum edocuit : nam in aquariis data aqua' quan-titate & celeritate , qua: vis moletrina: futura sit, definiri facile potest , usi& in moletrinis alaribus „ qua: alarum magnitudo requiratur , ut certu » 1producat effectum , ex iis qua: sunt explicata definiri potest. Hujus compu-ti fundamentum ex factis experimentis colligitur. Aqua, v. gr. ea velo-citate mota, qua intra minutum fecundum pedem unum conficit, in pia'num quadratum unius itidem pedis impressionem 44 i undarum efficit/