Buch 
Regiae scientiarum academiae historia : in qua praeter ipsius academiae originem & progessus, variasque dissertationes & observationes per triginta quatuor annos factas, quam plurima experimenta & inventa, cum physica, tum mathematica in certum ordinem digeruntur / autore Ioanne-Baptista du Hamel
Seite
58
JPEG-Download
 

5 S REGIjfi scientiarum

Ahn. Hugens inscripsit : adeo ut nihil necdfe sit ea nunc regerere quq in Ger-

j 6&§ mania a D. Geriice primo hujus machina: inventore facta sunt, tum in

& 69. Anglia a D. Boyle qui eandem longe perfectiorem efficit, deinde in Batavia&c Gallia a D.Hugens de Tätlichem, qui in eam formam, qua: nunc est usitata,illam redegit. In Academia denique Florentina & ubique sue terrarum ite-rata experimenta magnum Physica: lumen intulerunt.

I I. Perpauca e multis referam , quod acriori meditationi locum prq-bere videantur. Pisciculus Gobius vulgo G-nijen sub recipiente positusexhausto aere non extinctus est , led admisto aere ad fundum vasis aquapleni decidit , eo distecto vesicula acre vacua reperta est , idque in cau&fuit quominus sursum ascendere potuerit. 2. Butyrum in recipientepositum exhausto aere campang candenti subjectum est , ut inde li-queret an calor spatium aere vacuum penetraret : sublata campana, postquinque aut sex horrj minuta butyrum mansit integrum , non liquatum,tametsi recipiens multum incal nistet ; sed butyro altius sublato , adeo uttribus tantum digitis ä suprema recipientis parte distaret , statim id coepitliquescere ; admisto aere Lc sublata campana lorg£ citius liquefactum est.i. Illud etiam experiri placuit utrum in vacuo planta: vegetarent. Vascu-lum terra plenum cum feminibus plancarum qua: germinare incipiebant,recipienti impositum fuit; aliud quoque vasculum aqua plenum sic aptatumc-st, ut ramulus planta: cum flosculis suis huic immergeretur ; sublato re-cipiente una cum vasculis, herba: cum floribus post 24.. horas, ut imposita:fuerant, sic apparuerunt : non enim exaruerant, nec excreverant , necflores aut gemma: fese evolverant. Sed recipiente Soli exposito, qui floresa radiis solaribus sunt percusti statim aruerunt , e terra vapores exhalave-rant , qui in guttulas aquae concrescentes vitri parietibus adincrescebant. Postdies octo non contemnenda aqua: quantitas in fundo recipientis resedit-Mirum laue vapores in vacuo sursum tolli, cum in eo plumulre, & le-vissima qureque corpora instar plumbi decidant. Et tamen guttula: aqua:herbarum foliis inclusis instar roris insidere quotidie videbantur, qua: Soliexpolita: statim evanescebant. Quin aqua in tubulum aut syphonem pro'batorium sursum ad duos usque digitos alcenderat. Hic tubus parte fui in-fima in vas subjectum aqua plenum immergitur, cumque aqua omnis rubocontenta decidit, indicium est aera e recipiente eductum fu iste : unde Aprobatorius dictus est. Cum igitur aqua ultra fui vasis superficiem sublati»est in tubum, id utique evenit, quod aer in aqua conclusus a pressionecircumfusi aeris liber ulcro exierit , aut vapores vim elasticam aeris adeptihunc effictum procrearunt; non enim verisimile est exteriorem aera per ri'mulam recipientis subiisse : nullas quippe bullas in aqua subjecta exci'ravit-

1 I I. Sub idem fere tempus vir quidam ingeniosus qua ratione aqr >4maris suo sale exui possit, 8 c potabilis fieri, ut arcanum magnq utilita» 5proposuit ; cujus rei ut periculum faceret, cucurbita: plumbea: aquam m®"rinam imposuit; sebum liquatum in vase fictuli una cum ellychnio accensi*subjecit terra admista , tota nocte aqua pene dulcis extillavit ; perparur» 1silis cujusdam adjecit, qui ut aiebat, aquam salubrem reddit. In co sil