«4 regiae SCIENTIARUM
A n n. stiffimos meatus subeat. Jam si liber huic non pateret aditus, summasl66y. duntaxat corporum superficies premeret : unde globus vitreus intus exca-vatus tantum haberet ponderis , quantiim globus solidus. Neque ad libe-rum hunc ceelestis materiae in dura quaeque corpora incursum visus est at-tendere Cartesius, cum scripsit occursu terra: materiam coelestem inhibe-ri , quominus in rectas lineas motum suum continuet : unde ab ea quan-tiim potest recedit. At si terra obstet huic materias ceelestis motui . cor-pora quasque solidiora non penetrabit , tumque plumbi vase conclusi mi-nuetur pondus, atque in profundioribus fodinis multüm de metalli ponderedecedet.
XVII. Quanta sit celeritas materia: illius fluida: quas descensum graviumefficit, ad calculum revocat vir dariis. & quam apte pheenomena cumhypothesi & calculo conveniant , fusius edisierit ; cur ad centrum terrasnitantur gravia ; cur eorum gravitas interpositu aliorum corporum non mi-nuatur, & cuj usque corporis partes ad ponderis ipsius quantitatem conspi-rent : adeo ut juxta partium multitudinem augeatur pondus ; cur in des-censu motum suum accelerent ex continua materiae fluidae impreflione , quaeeorum locum affectat. Quae omnia longiorem tractationem postulant, 8Cminime neceflariam , cum Hugenius sententiam suam eleganti dillertationein lucem edita exposuerit.
XVIII. Multa adversus hanc sententiam opposuit D. de Roberval, qua;singillatim diluit D. Hugens; unum item & alterum proferam. Primum ex-plicatu difficile videtur, quid in causa sit cur materia fluida certo spatioconclusa , qureque ä centro motus continenter recedit, a circunjectis cor-poribus tandem sistatur. Qug sunt illa corpora que motum materias im-pediunt , aut nitra pergere eam prohibent ? C. rasta illa este corpora quasiistuntur , necesle est : & tamen tam subtilia ponuntur, ut cuncta pene-trent. Motus ille in rectas lineas reflecti deberer instar luminis. Quid de-mum superficies illas sphericas determinat,;
His breviter respondit D. Hugens , corpuscula in spatio sphasrico motaab aliis corpusculis extra illud spatium positis ne ulterius pergant, impediri,non aliter fere quam in stagnante aqua parvus vortex in se contortus abaqua circumjecta ne ulterius se diffundat cohibetur.
XIX. Instabat D. de Roberval , an forte motus illi circulares mate-rias fluidas in certo spatio conclusae, circa idem centrum absolvuntur ; Sedhoc ipsum est quod quaerimus, centrum illius'motus , quod ut certum fuminon debet, nec quassitum pro conceflo. Quöd si diversa sint centra , nihilerit in hoc motu definitum , quasque impelluntur corpora , in diversaspartes distrahentur. Quin etiam quas partes inter se codiduntur , motumcircularem in rectum per tangentes commutabunt juxta reflexionum re-gulas.
Responsum est non quaeri centrum , sci cur quasdam corpora ver si«centrum ferantur» Hoc ipso enim quod spatium sphaericum ponitur , cen-trum quoddam poni necdse est. Quod autem circularis motus in rectum p eslineas tangentes non mutetur , id in causa est , quöd partibus in orbem m°-«s non pateat locus quo se recipiant : nisi forte eodem tempore aliis p aI>