1 7 s REGLE SCIENTIARUM
An n. 70 librarum statuit; tum experientia id compertum docet, ex receptactl-l6/§. Io aut fonte u pedes alto & tubuli 3 linearum orificio , per quod aqU»sursum effertur , pollicem seu iz lineas aqua; intra unum fere minutum »seu 14 aqua: pintas effluere, quod fundamenti loco e fle potest aliis squSexpensis dimetiendis.
z. Cumatqua est altitudo fontis & inatquales tubuli, tum aqua pro ra-tione diametri tubulorum erumpit, sumptis diametrorum quadratis. Quodfi altitudine data receptaculi aut fontis iz pedum, ex quo aqua defluit,scire velim quantum aquT tubulus 5 linearum intra unum hora minuturi»expendat, per regulam auream ita procedam. Si 9, quadratum nempe triurfllinearum, suppeditent 14 pintas Parisienfes , quod zj nempe quadratum$ linearum daturum est ? tumque 38 - prodibunt, sicque tabula in eam rempertexi facile potest. Nam pinta (ita enim loquendum est,) dat - lineL,6pinta: & duas lineas, 14 dant $ lineas : cum numerus multstm excrevit,dividendus est per 14, ut \i6 exigunt tubum 9 linearum.
3. Ubi altitudo in castellis aut receptaculis u pedibus minor est, tummajor altitudo plus aqua: prabet in ratione fubduplicata altitudinum ; adeout minor eam habeat rationem ad mediam proportionalem quae est medi#ad maximam. Sit ex. gr. minima superficiei aquae altitudo 3 pedum, mC-dius numerus inter; ct 1 z est Senarius. Quare .ut 6 sunt ad 3, ita 14 pin-ta: erunt ad 7, adeo ut tantum aqua:, nimirum femipollicis intra unumminutum exeat ex trium pedum altitudine. Unde & altera tabella confi-cietur in qua quantitas aquae juxta diversas altitudines per tubulum z li-nearum erumpentis cognoscetur.
4. Obstat quidem aer quominus aqua ad eandem cum fonte aut Gastest®altitudinem ascendat, & eo magis, quo plus acris pervadit aqua. Hzec ve-ro regula huic imminutioni cognoscenda: & ineundo calculo statui potest*Imminutio crescit in ratione duplicata altitudinum , hoc est, ut quadrat*altitudinum. Ex. gr. fit aqua: exilientis prior jactus j pedum, eaque delaps*fuerit ex j pedum & unius digiti altitudine : Si aqua: jactus sit 10 pedumfontem suum altiorem 4 digitis habiturus est. Nam ut 5 ad 10, sic 1 ad r*Quadratum vero z est 4. Res ita fe habet, dummodo tubi sufficientem ha-beant latitudinem.
V. Tabulam quoque dignoscendis jactuum differentiis pertexuit : sed af-frictus aqua: ad tubulorum latera , & magna aeris resistentia hanc propor-tionem nonnihil imminuunt, cum altitudines sunt majores. Quare ubi ma-gna est altitudo jactus, tubulorum per quos erumpit aqua , amplitudo fi c10 'aut 1 i linearum , secus enim minor erit altitudo jactus quam par sit. Q£#subjicit reliqua, de idonea tubulorum figura & latitudine, apud Auctorem l e 'gi possunt. H<^c paulo uberius a nobis sunt exposita in gratiam exterorumquibus lingua Gallica non suis est cognita.
VI. Exeunte anno D. Hugens qua ratione naves dum impingunt , abimminente ruina Si distractione tutiores sint, proposuit. Navis enim m In-tentem scopulum aut arenosum locum illisa s^pe perfringitur, quod vbrterram attigit, aut arenosum tumulum , fluctibus continenter agitetur, q*ii-
’ ims subjnde attollitur, mox deprimitur, ac tandem trabs ilia infima