ÄCADEMLE HISTORIA. Iib.VI.metito hujus disputationis principia paulo altius repetere, Sc perpauca de soni Pkyß-natura, ac de illius propagatione praefari. ca.

Illud primo loco statuir, ad soni productionem necessariam efle celerri-mam aeris commotionem , quandoquidem intra minutum fecundum ad 1S0hexapedas usque diffunditur, adeo ut intra unius horae spatium 283 leucassonus percurreret , si causae nullae exteriores illius propagationi obstarent.

Hunc motum aeri non aliunde quam a vibrationibus concitatis particularumsonori corporis proficisci rationes Physicae omnino persuadent. Quae quidemaeris particulae vi quadam elasticä donantur : quaecumque sit exterior causa,unde illa prodit impressio,vibrationum diversitas sonum sic temperat & mo-dificat ut tonorum efficiat varietatem, adeo ut crebriores vibrationes eodemtempore prodeuntes tonum efficiant acutiorem.

V I. Id quoque fatis notum est instrumenti musici fides qux fempetSquabiliter sunt tense , aequis temporibus plures efficere vibrationes , quosunt breviores: & vicifsim ubi eadem semper manet longitudo , quo majorest tensio, eo crebriores sunt vibrationes. Sic duo funes aeque tensi, quo-rum unus alterius sit duplus, tonum efficient, qui diapason, seu octava vo-citatur ; si unus sit ad alterum , ut 2 ad 3, ita ut ratio sit sesquilatera , tonusprodibit qui diapente, seu quinta dici solet. Quod si inter eos illa sit ratioquae 3 ad 4 , tonus prodibit diatessaron , vulgo quarta Sc ita porro. Hincconcentus illi musici, seu proportiones harmonicae ex eL quae inter fidiumlongitudines intercedit proportione emergunt. Sic ubi inter fides ea est ratioquae 1 ad 4, vel 1 ad 8 , tum dupla , aut tripla octava exurget : atque haspostremae rationes cum prioribus comparatae 1 ad 2, vel 2 ad 3, sunt remotasmagis.

VII. Qui ad aures nostras appellit sonus , non is tantummodo est , quie sonoro corpore recta proficiscitur, sed is etiam qui ä corpore sonoro manansin alia itidem vicina corpora incurrens, inde ad aures nostras reflexus longiusiter percurrit, ut ad nos usque perveniat, quam qui directe diffunditur.Quanquam illa temporum differentia est nobis insensibilis in tam exiguis cor-porum intervallis , & tanta hujus motus celeritate , idque maxime cum au-ris perceptio non adeo est exquisita, 8c duos confundit sonos , qui exiguatemporis spatio inter se differunt. Sed hic defectus in nostrum cedit com-modum , cum soni illi una conjuncti sese mutuo adjuvant, & fortius aurespercellunt.

Sonus ille ex corporum occursu ad nos usque resiliens majores directo so-no addit vires, quo vibrationes ejus una cum sonori corporis vibrationibusconjunctae tonos efficiant in propiori ratione sibi mutuo aptatos, qualis est t,ad 2,vel 2 ad 3 &c. Illud interdum contingit, ut corpora qu? sonum re-flectunt , sono producendo sint magis idonea , quam corpus ipsum sonorum;

& superiorem efficiant tonum , qui priorem extinguit: adeo ut solus ad au -res appellattametsi ex iis non prodierit sonus, ac potiori ratione id saepiusevenit ut tonus ex utroque sit compositus, ex sonori scilicet Sc reflectentiumtonis.

VIII. Hoc posito soni systemate , qua ratione vox humana , Sc diveisiillius toni formentur D. Dodarc diligentius expendit.. Et quidem aspera ar-

C c c c