ACADEMIA HISTORIA. Ii B . VI. 571in breviori tibia ; suus tamen lingulae inest tonus , sed ejus innumerabiles Phyfi*.reflexiones in ipsä cavitate instrumenti iteratae tonum lingula: pene exstingunt. ca.Non aliud ars ipsa praestare potest , quam id cavere ne tonus lingulae lituitono sit dissonus , sed cum illo consentiat , ifque efficiat modos har-monicos, eofque remotiores, ( nam in prioribus id fieri nequit) & ita quan-tum fieri potest , mutuo se adjuvent. Hanc proportionem explorando tan,tummodo, & remando inveniunt tibicines. Sic in organi pneumatici fistu-lis angulatis, v. a biseau, sonum efficit lingula : sed tubi longitudo tonumdeterminat. In quibusdam fistularum ordinibus sola lingula tonum efficit pe-nes fui elaterii longitudinem : interdum tonus ex aequo pendet a dimensionetubi, & linguis. Verum in ipso vocis organo k naturä ipsä elaborato nihiloccurrit, quod instrumentis ab arte excogitatis omni ex parte simile sit, actonus oris tantum & narium cavitati sonum reflectenti, aut rimula: qua: glot-tis dicitur, quaeque sonum efficit, omnino tribuendas videtur ; cumque tamvaris tonorum disserentia: ab eodem prodeant instrumento , necesie est utpars illa quae tonos efficit, eas mutationes subeat, quae ranis varietati sono-rum procreanda: sunt idoneae.

Tonus gravis plus aeris exigit, quam acutus. Trachea sese dilatat, & con-trahit , ut aeri praebeat exitum ; ubi contrahitur, tubum ab ore retrahit; con-tra producitur , ubi tonus est acutior , tumque sinit oris canalem contrahiadeo ut in ore productiore toni graviores , & in breviori acutiores formarivideantur. Verum id observat D. Dodart in eo organi pneumatici ordine,qui vocem humanam refert, & cujus tonum sola efficit lingula, tubum pro-ductiorem sex pollices non excedere, adeo ut tonum ipsum non possit effi-cere , nec cavum oris humani , quantumvis gravioris sit, obtusique toni, adfex pollices patet , neque adeo tonum ab eä cavitate prodire est veiisi-tnile.

XI. Quamobrem id unum fuperest , ut glottis & sonum , & tonum effi-ciat penes varias fu$ rimula: varietates. Figuram nactaest ellipticam, quaequeadeo facile contrahitur & dilatatur ad certos usque limites. Quo quidemmodo fibra: e quibus texuntur ejus membranae , longiores fiunt , cum tonisunt graviores, ut breviores sunt, cum toni sunt acutiores. Tum etiam osin tonis obtusioribus producitur, in acutioribus contrahitur ; reflectiones suastonorum varietati accommodat penes aliquam proportionem harmonicam 8 iremotam.. Natura qua: nihil negligit, hos sonorum refultus sic temperavit,ut vocis suavitati servirent.

XII. Et quidem telescopii fabrica oculi structuram refert, ut tuba audi-tus organum ; ac consimili modo sonum augent: sed nullum instrumentumpneumaticum ab arte profectum vocis humans structuram sic imitatur, nctonos ejusdem rima: mutatione efficiat. Ac nulla quidem materia praesto estartifici adeo flexilis, ut ea prodeat rimula quovis momento sic mutabilis, uequaelibet variatio cuivis tono respondeat. Quin etiam consideranti quantumvocis toni, ac semironi, &C omnes particula: ejusdem toni variari pomnt, an-tequam ad octavam perveniat , illud manifestum erit ex calculo ä D. Do-dart inito rimulam, de qua saepe loquimur, quaeque ita est angusta, ut rnseaor sit linea: latitudine, cujus singulis tnomentis longitudo variatur, actu rise