666
D O M I N. G
Regulatorum Canalium stabili-mentum , sicut superius dictum fuit,pendet ab Hominum industria , ra-ro ex Naturas viribus; idcirco pra-termittendum non e fi , ne-que diffe-rendum id proflare > quod experien-tia duce cognoscitur neceffarinrn efi'ead iflum finem consequendum ; quip-pe sapias accidit iit perierint uti-listkni Canales , mera hominumincuria, cum quod neglexerint af-ferre levioribus exturbationibus de-bita Remedia, qua» dein gravioresfactse, eos coegerunt, ad eafclemremovendas - expensas excogitareadeo ingentes, ut ab iis prasilan-dis Populos earum in capaces om-nino deterruerint; qui modum exce-dentibus sumptibus subjicere se im-patientes , longe maluerunt Cana-lem Narur# arbitrio omnino per-mittere. Aliunde regulati Canalesfacillime traElantur , propter exi-guum fluxum , & Aquas corpus te-nue ab ipsis delatum; cui acciditprasterea ut, eorum corrosionibusfacilius remedium afferatur , atqueAlvei sustentetur rectus decursus&c, Qu«e quidem res difficilius ob-tinentur in majoribus Fluminibus,quibus cum proprietates essentialescommunes sortiuntur.
Usus porro, cui destinantur re-gulati Canales varius potest este;quippe primum excitandis variis Hy-draulicis ConftruHionibus inserviuntcujusmodi simt granorum Moles ,Milii §cc. Quas omnia motumprimum mutuantur i Rota, quamAqua volvit. In efastrodi Ca-nalibus , quippe Aquas decursusut plurimum infirmus est, opor-let eam sustentari - efficique lap-sum,
U L I E L M I N I
II mantenimento de' banali rege-lati , come fi e detto (M sopra , perlo piit , dipende dalT opera deglZJo-mini , rare volte dalie forz.c de liaNatura > e peredo non bifogna scor-darsi , nc disterire di far quello ,ehe si sä per prova , effere necessa-rio a tai sine ; poiche molte voltee succeduto di lasciar perdere Ca-nali utiliffimi per mera trascuragi-ne , non havendofi voluto apporre idovuti Rimedi d piccioli sconcerti ,ehe refi poscia maggiori , hanno ri-cercate , per effere ritnoffi , spesetanto arandi , ehe hanno fpaventatii Popoli incapaci di farle ; i qualipereso non volendo soggettarfi a speseecceffive, hanno eletto per lo meglio ,di laficiare andare U Canale a dis-pofizjone di Natura . Per altro so-no i Canali regolati , facili da ma-neggiare, a cagione dei poco corso ,e dei poco corposd’ Aequa , ehe por-tano ; al ehe succede , ehe fadimen-te fi rimedia alie loro corrosioni , efi mantiene la dirittura deis Al-veo &c. cose , ehe difficilmente / ot-tenqono ne Fiumi piu grandi , coquali pero hanno communi le pro-priet a effenzjali .
Gli ufi y d quali sono deßinati i Ca-nali regolati , ponno efiere divers >• poi-che Primieramente fervono a far m no-vere diversi Edifici Idraulici , comesono JMole da grano , Valche , Adagii&c. i quali tutti hanno U loro primomoto dama Ruota , fattagirare dalPnsdqua-. In quefii Canali , perche ilcorso deis Aequa per ordinario e de-bolo , e necefiario di soßentarla , efarle della caduta , dolia quale rice -
ve