D*I SSE R jT A T
«vadit, quo majores sunt a Sole re-cessus, tempora circuituum longiorasunt in Planetis magis a Sole distan-tibus ; Et hinc etiam in periheiiisvelociores motus, quam in aphcliis.Insuper quoniam corpora Planeta-rum insignia sunt ideoque nonaeque in lummo , ac in imo ipso-rum , eadem est aetheris velocitas;propterea non solum motu lationisferri debent Planetae, sed praetereaetiam motu turbinationis agitaricirca axem suum ; Cum enim velo-cius moveatur aether versans circapartem planet« obversam Soli, quämqui est circa aversam, -necesle est utpars obversa obsequatur velociorimotui, cedente aversa, quae tardioriobjicitur, unde turbinatio exoritur,ex qua , eadem ratione , quam de-Sole adduximus , ociuntur vorticesparticulares aetheris circumpositi ,pro centro habentes planetas sin-gulos, & motum tribuentes planetissecundariis , si »qui adsint. Insuperin his pariter vorticibus particulari-bus necelse est, quod fiat e vibratioaetheris , ejusque recursus ad axem,& per hunc fluxus ad planetam, exquo vis turbinativa non conserva-tur modo, sed major redditur, quämforet , si sola vi Solaris vorticis invertiginem ageretur Planeta , utconsideranti parebit. His autemomnibus &c motibus, & periodisconstantiam ineffe neceffe est, stan-te invariata quantitate motus, quaein singulis est, & conservatur, ejusquead reliquas, quae in universitate re-rum sunt, proportione. Hinc mi-rabilis ordo ille , ex quo infinitamCreatoris & sapientiam, & poten-tiam cognoscimus.p. Gulielmim Oper, Tom . //.
1,0 UNICA 441
Atque siipradicta quidem ad ex-pansum coeleste, & corpora in eocontenta pertinent : quoniam veronon minores sunt aetheris effectusin nosira hac sublunari regione, quiomnes fere ab ejus motu originemtrahunt , propterea remanent in-quirendi motus, quos materia aethe-rea domi, ut ira dicam, nostrae e-xercet. Et principio quidem dubi-tandum non est , quin aetheris apudnos proventus sit plurimus; tumquod ex eo rationabiliter deriventur«notus omnes, »quibus materia haecvarias subit mutationes; tum quodad terram usque propagetur i Sole8c Stellis lumen, quod citra aetheremnon fieri experimenta convincunt;tum quod in tubo Torricelliano, &Machina Pneumatica inane habere-tur coacervatum contra Physicorumpeno omnium sententiam, nisi aerhe-rem admitteremus spatium alioquinvacuum replentem ; tum tandemquia nulla subest valida ratio, cujusvi denegemus transfluxum aetheris kvortice Solari ad nos, cum in eoterra procul dubio immersa & unde-quaque circumdata sit. Versamurergo & rerra, & nos, & quaecunquead tellurem nostram spectant cor-pora in aetheris sinu, ideoque opus«st, ut ex eo sublunaria cuncta variasimpressiones recipiant.
Verosimile profecto est aliis mo-tibus agi aetherem in spatio coelesti,alio vero in spatio sublunari ; illicenim nulla degenera corpora, praeterplanetas, habet obstanda j hic veroplurima sunt, quae motuum aetherisvelocitatem minuere, directionesvariare, & distorquere possunt, &.consequenter ejus vim, & ad agen-Kkk dum