i inte®,is aptn-ontradi.!annuende A",lo gene-s aute® ,

' appro-CumqiKimo im;it mu':octoni*nenfi&autorfebus ulsvici J. tum:-it ex hi:i eloqaiper Telonanw'octonur,.anre ter:>simusca fvei supedimus, sio scripti'm impe:tnda tnca■nem poic haberibrevi«jtuerum;entia,:ctuae Xum exe: voluererriniiy, sive:

>S signi-sndunttdopror

■que ori;

eant, oMrpolat.:i sola iV. S. iIum

polio 5 f

tantum:

firequeflt 1

PROLE GNOMEN A. %

etiafil causia est, cur ista Correctio paucos descriptores inveniret, cum ipsa o-peris lectio injucunda atque arida videretur, nedum scriptio. Accessit ad hoc,quod ipsi fratres Dominicam, abjecto studio Scripturae Sacrae, ab ore DoctorisAngelici toti pendere, & secundum formulas Scholae loqui maluerunt.

Istam temporum foorum infelicitatem deploravit Rogerus Baconus Minol-ta, Doctor Oxoniensis, qui Tractatibus aliquot mistis ad Clementem P. A°.1267. occlusos fuisse dicit fontes Theologiae ob ignorationem linguarum, imo nequidem aditos rivulos a novis, quos vocant, Theologis, his enim pro vulgatisBibliis fuisse librum Sententiarum. Ex hac autem ignorantia ac neglectu Scriptu-rarum evenisse, ut per annos jam quadraginta haud extiterit quidem apud Oc-cidentales fanum aliquod Bibliorum exemplar. Ipsum enim Parisiense, undejam fumta reliqua, pro majori parte horribiliter fuisse corruptum, quaeque ex-inde evulgaverunt Stationarii Parisienfes, partim a Scribis partim a Lectoribusadeo misere fuisse vitiata, ut vix relictum esset in Textu sani quidpiam, ac cuifidenter inniti liceret. Seduloque id agit apud Clementem, ut auspiciis ejus no-va demum eaque ad optimdrum Codicum fidem castigata prodeat Biblorum edi-tio : Extare scilicet apud Latinos suos probata hujus yersionis exemplaria nonpauca, 8c quidem in hifce tenebris fupcresic viros linguarum praesidiis' instru-ctos, qui hujusmodi Editionem adornare poterunt: praecipue vero fapientisfi-mum rh Äse* (nomen enim ejus premicRogerus, donec de Papae hac de reconsilio certior fiat) virum in 8. literis septa omnes mortales eruditum, qui po-suit ferme annos quadraginta in litera Textus corrigenda &c exponendo sense li-terali ; uti apud Millium verba ejus referuntur.

Seculo XV. Laurentius Valla Codices Latinos vulgatos non tantum ex Grae-cis ( ut n. 82. vidimus) verum etiam ex vetustioribus Latinis corrigere aggres-sus est. In Matth. XXVII. 22. „ Tres Codices, inquit, Latinos habeo,„ eum haec compono , & nonnunquam alios Codices consuloEt in Jo.XVIII. 28. „ Reddam debitam laudem iis, qui Codices invenerunt 5 etsi ob„ mirificum studium literarum antiquarum viri laudati sunt, CyriaCus-Anconi--„ tanus quinque Mediolani & aliis circa urbibus, qüibus Augustinus diversatus„ est, duos Romae Joannes Tiburs pfaedicatoriae professionis ad aedem Chry-„ fogoni & Servatoris, quos ego inspexi, mirifica 6c vetusta litera invenit, u£„ alios complures esse verisimile fit.

Magno autem suo labore magnam sibi apud Theologos comparavit invidiam,ut Erasinus, Vallae Annotationes Anno 1504. in coenobioParcensi, prope Bru-xellas,repertas, typis Badianis A°. 150s. Parisiis in folio editurus, necesse ha-beret, praefatione illas munsee , & ad Varias objectiones respondere: „Num„ etiam , inquit, nostros errores ad Spiritum auctorem referemus ? Esto bene„ verterint Interpretes, sed bene versa pervertuntur. Emendavit Hieronymus:„ at rursus depravantur emendata. Nisi for re nunc aut minor audacia sernido-„ ct orum, aut peritia linguarum major,aut non facillima depravatio propterar-,, tem chalcographicam , quae unicum mendum repente in mille propagat exem-„ plaria. At fas non est, inquiunt, in Sacris Scripturis quicquam immutare,„ quod illic ne apiculi quidem mysterio vacant: imo tanto magis nefas est de-„ pravare, tantoque attentius corrigendum a doctis, quod per inscitiam est a-„ dulteratum, ea tamen cautione temperantiaque, qüäe quum omnibus libris »„ tum sacris in primis debetur. Verum non recte, ajunt, sibi sumit Laurentius,„ quod Hieronymus mandante Damafo suscepit: ne propositum quidem simile,„ Hieronymus veterem Editionem nova sustulit,Laurentius,quod annotavit, in,, privatos Commentarios refert, neque postulat, ut hinc quicquam in tuoCo-„ dice demutes. Quanqmm ipsa nostrorum exemplarium varietas satis arguit,„ ea non carere mendis. Porro uc veterum librorum fides de Hebraeis volumi-

», ni-