88 P R O L E G O M E N A.

55 nibus examinanda est, ita novorum veritas Graeci sermonis normam deside»„ rat , auctore Augustino, cujus verba referuntur in Decretis Dist. IX.

A°. i n4- prodiit Editio Complutenfis , non Graeci tantum Textus, verumetiam Latinae Versionis ad veteres Codices emendatae ; id jactant Editores pro-logo ad Leonem X. „ Qua in re id aperte Beatitudini tuae testari possumus,„ Pater Sanctissime, maximam laboris nostri partem in eo potissimum feiste ver-„ fatam, ut & virorum in linguarum cognitione eminentissimorum opera utere-„ mur, Se castigatissima omni ex parte vetustissimaque exemplaria pro Archety*„ pis haberemus: quorum quidem tam Hebraicorum, quam Graecorum ac La-,, tinorum multiplicem copiam variis ex locis non line summo labore conqui»„ sivimus.

Et ad Lectorem : „ Latinam B. Hieronymi translationem contulimus cum„ quamplurimis exemplaribus venerandae vetustatis, sed his maxime, quae in„ publica Complutenfis nostrae universitatis Bibliotheca reconduntur , quae sii-„ pra octingentesimum abhinc annum literis Gothicis conscripta ea sunt sinceri-„ täte , ut nec apicis lapsus possit in eis deprehendi ”.

Paulo post Martinus C D orphis oratione Lovanii habita, & Basileae A°. 1520.typis edita, judicium suum de emendanda versione Latina interposuit, ubi sub-scripsit his verbis ex Petro de Alliaco Cardinali Cameracensi prolatis: „ Propter„ exempla corruptionis, quae in Biblia inveniuntur, 8c alia multa hujusmodi,„ expediret exemplaria Sacri Canonis examinari diligenter & corrigi. Ad quam„ Correctionem non sunt omnes indifferenter admittendi, sed solum Theologi„ multum in Grammatica 8c linguis Hebraica & Graeca eruditi ". SubjungitDorpius: „ proinde conferendae sunt variae translationes, primaria lingua in-„ spicienda est, rimandum quid veteres legerint, quid quadret & quid discre-„ pet, & ita tandem cunctanter pronunciandum. Nam Augustinus cum tot est„ sent interpretationes, non est ausus unam quampiam affirmare omni ex parte3, integram, etsi Italam ceteris praetulerit. Mirum vero est , virum oculatissi-„ mum non vidiste, quod videlicet nos vidimus , hanc Vulgatam eam este,„ contra quam nemini liceat hiscere, nam, ut diximus, jam inde a seculo Au-„ gustini extitit. Caeterum quod a multis affertur, hanc este a Synodo compro-„ batam, accedam sone, si vel una proferatur Synodus, quae ullam de hoc„ mentionem fecerit; denique si ullum exemplar proferatur, quod fuerit com-„ probatum, nam quod fuisset illud ? meumne an tuum ? hujus vel illius Eccle-„ siae? Comprobat Ecclesia Sacros Codices, sed emendatos, sed puros ac sin-„ ceros mendosos vult castigari.

A°. ifi 6 . Erasmus edidit Novum Testamentum omne Graeco Latinum,„ diligenter (ut titulus praefert) recognitum & emendatum, non solum ad Grae-„ cam Veritatem, verum etiam ad multorum utriusque Linguae Codicum, eo-„ rumque veterum simul & emendatorum fidem, postremo ad probatissimornm„ auctorum citationem, emendationem & interpretationem: praecipue Orige-„ nis, Chrysostomi, Cyrilli, Vulgarii, Hieronymi, Cypriani, Ambrosii, Hi-„ larii, Augustini, una cum Annotationibus, quae Lectorem doceant, quid„ qua ratione mutatum sit. Quisquis igitur amas veram Theologiam, lege, co-„ gnosee, ac deinde judica. Neque statim offendere, si quid mutatum offende-„ ris, sed expende, num in melius mutatum sit. Nam (ut in secunda Editione„ addidit) morbus est, non judicium, damnare quod non inspexeris

Praevidit Vir prudentissimus opus novum variis censuris expositum iri, undenon tantum privilegio se Caesoreo munivit, librumque Leoni X. Papae dedi-cavit , verum etiam Apologiam praemisit; cujus (quoniam eadem quotidie fa-bula luditur) meliorem partem lubet hic in gratiam Lectoris descriptam exhibere.

De