E T

a r r e a i o n

224

tantum sed bis addi, t# 'Evxyylxiet r» xxrx Mxr&xZ w) at non recte, meo quidem judicio neglecta veteri Jcmagnis multisque testibus probata scriptura, eam , quae in secunda Bexae Editione extat, quali injuste a pa-rente suo expulsam, receperunt, ita timide tamen atque inconstanter, ut non nisi semel initio singulorumEvangeliorum praefigerent, alteram vero, pro qua nos contendimus, in summis paginis per omnes Evange-liorum libros conspiciendam proponerent.

Haec quidem Disputatio Matthaeum non respicit. Licet enim Inscriptiones sive Indices et subscriptiones sintantiquissimae, constat tamen inter eruditos", non esse illas ab ipsis Evangelistis et Apostolis profectas: ad Titu-los quidem Evangeliorum quod attinet, cum singula similes habeant, ‘Evxyylxiet xxrx MxrSxZet , ’Evxyysx it ,xxrx Mxpxet , ‘EvxyyeXtet xxrx Aevxxt, ‘EuxyysMet xxrx laxmtt , credibile est , non a quatuor diversis Au-ctoribus , sed ab uno eodemque adscriptos fuisse. Syrus quidem variat scribens ; Evangelium sanBum praeii,cationis Matthaei Apostoli, Evangelium santtum Annuntiationis Marci Evangelistae, Evangelium santtum praedicatio,nis Lucae , Evangelium sanctum praedicationis Joannis praeconis , quod locutus est cr praedicavit Graece Epkefi. Quaenemo facile genuina Kt aliis anteponenda este judicaverit. Christianus Druthmarus: Hunc titulum, inquit, »mfecit Evangelifta. Galenus de libris suis : yxp h px^rxTi sitiere %apls Imypxtpfa , -»» «vJ't uple

*AA’ xuretf fxsiietf ysyeterx, isnbstrit, at 'Axevtrut , s%str imepjtltpxrx — lya ii uxAeti rete „jjjj

btsypxiyx ,

Glycas Annal. IV. p. 181 . rt( - xstperetsirxt Tlxrptxp%ti? euroe veri re 'EuxyysXtev

ratrxat tv ra xs XXlaxireu , xtrt r eu stetstt, ex reu xxrx MxrS-xZot , ix reu xxrx Mxr&aice i^s^avtars. 'E tp' « r,’

rat zrapifXfjuitat sTas , pu'n ilxips ritt A I. i'stä’eyyet , Eises 0 » sxsttef pusrx SufJjou' (pXvxpitt ,, rx yxg ^stoyy« x «iTftyteyyx zseXXa purst It ^vypi pev. Ex quo testimonio consequitur, Graecos m 8 c «i non, ut nunc sit a qui-busdam, eodem Tono pronunciare consueviile.

dus scrupulos ex Christi humilitate , paupertate &morte ignominiosa illis injectos evelleret, atqueeam in rem multa ex Vet. Test. loca ad testimo-nium citaret : quod ipsum studiose fecisse in se-quentibus demonstrabitur.

Neque vero tam facile assentimur sententiaeeorundem Patrum statuentium, Matthaeum scrip-sisse Hebraice, hoc est Syriace sive Chaldaice, quaLingua tunc temporis Judaei in Palaestina uteban-tur: Jacobum vero Fratrem Domini, ut quidamaddunt, vel, ut alii, Joannetn istud Evangeliumin Graecam Linguam convertisse. Existimamusenim Patres hic jam non testimonium dicere, sedconjecturam suam in medium proferre , non ad-mittendam si aut idoneis rationibus non sit fulta,aut verosimilibus argumentis refutari possit. Quodenim putant necesle fuisse, ut Hebraeis scribensHebraice scriberet, verum non est : cum consteteo tempore Linguam Graecam per totum impe-rium Romanum et in Judaea praesertim in ususuille. Nec firmius est, quod addunt, Haereticosquosdam non solum in eadem fuisse sententia, sedetiam Matthaei Evangelium Hebraice scriptum ha-buifle. Audiamus Epiphanium Haer. 28: de Cerin-thianis. Xpatrxi rS xxrx MxrSxTet'EvxyytXitf eette pspeuf»ai ei% »A» H. 29. de Nazaraeis. t%ov<rt A re xxrx

Mxrfxiet ‘EuxyysAtet vrEnplrxrcr ’Eßpxtri , nrx p’ xiroTsyxp trx<p2( rooro , xxeae 11 xpxUi lytxtpn ’Eßpxtxeii ypxp *-jtoxnt , iri tretet rxt, H. 30. de Ebionitis isxfltrxt pstxx; xure 1 re xxrx MxrUxtet 'EvxyytMet , reura yxp xxlmiret äs xxl e! xxrx Kif pivSet ypatrxt poetes KxAeutrt iimire xxrx 'Eßpxteve. It rä yeit nxp xiroZe 'EvxyysAtaxxrx MxrixZet itepx^oplttf , ev% eAte [ 1. ouV Str »J is }wAnpsrxTU, <*AAss tstoSsupsta xxl ixpurvptxtrptm. Ex quoEpiphanii testimonio manifestum est, Nazaraeoseorumque socios falso nomine scriptum fabulosum,ut imposturae auctoritatem conciliarent, Evange-lium Matthaei appellasse. Constat praeterea isto-rum hominum placita iis quae verus Matthaeuscum reliquis Apostolis docuerat, contraria suille;quin etiam illa ipsa, quae ab Epiphanio atque Hie-ronymo afferuntur ex isto Evangelio Hebraico, ita» Graecis sunt di versa, ut nemini sano post factam

comparationem in mentem venire possit, istud «illo derivatum suille. Videntur ergo vetustiffiraiPatres, & inter eos primus Papias homo simplex& credulus, re non explorata, inani N azaraeorutnjactantiae temere fidem habuisse, junioribus, ut so-lent , sequentibus. Nazarae! saltim non digni erant,quibus crederetur, cum, praeter istud MatthaeiHebraicum , etiam Apocrypha Jeremiae , testeHieronymo in Matth. xxvn.6. &, Epiphanio teste,Pfcudevangelia Jaccbi & Joannis pro genuinissupponere atque venditare insigni impudentia fue-rint ausi. Nullum certe in nostro Matthaeo repe-titur indicium, unde colligi possit,ex alia in aliamlinguam fuisse conversum: plurima vero aliud sua-dent. Si enim Matthaeus Hebraice scripsit, quifactum ut tam cito scriptum periret, ut ne unusfide dignus testis, qui se illud vidisle affirmaret, 1ex tota antiquitate supereslet ? Ut ipse Marcus ;Evangelifta Matthaei verba Graeca in suum Evan-elium transferret ? ut interpretatio nominum He-raicorum, qua Hebraice scribenti non opus erat,apponeretur? ut testimonia V.T. non ex Hebraicofonte sed ex versione Graeca, etiam ubi ab He-braeo dissentit , citarentur ? ut denique omnes quaeextant Versiones,Latina, Syra, Copta, Armena,ALthiopica non ad authenticum , sed ad Versio-nem Graecam, si placet, adornarentur ? Quorumomnium ratio in aperto est, si Matthaeum Graecescripsisse concedamus. Adde nullo modo credibileesse, Apostolos circa alterius Apostoli scripta inaliam linguam convertenda fuisse occupatos; quinpotius videtur, easdem rationes, quibus Jacobusvel Joannes permoveri poterant,ut talem Verstö-rtem adornarent, debuisse etiam ipsum Matthaeummovere, ut primum non Hebraice sed Graece scri-beret. Quoquo modo autem se res habeat, illud 1apud omnes in confesso est, ipsum Matthaei Au- [tographum , sive Hebraice sive Graece exara- |tum fuerit, dudum intercidisse, nec aliud hodie 1extare veram inter tot varietates inveniendi lectio- inem medium, praeter diligentem exemplarium &monumentorum, quae supersunt, collationem &considerationem.

BIBA02