" Antidotarii genetalis Lib. TT.

6o

difcutiendos tumores nemo ficcis& fiigidis A hat: cum enim frigida effe oporteat, certe

utatur, fed calidis, interdum. etiain humidio-ribus. Quód ver(epe fiat, ut con'trictispartibus humiditas aliquando| extorqueatur,

uod hyemali tempore crebró contingit, noneft id ſiccitati, fed frigori tribuendum. Hæcin medium protulimus, non ut in Galenumquicquam concluderetur, fed ut cauſam intel-ligerent Studioſi, cur de indurantihus, an bu-mida effe debeant, aut ficca, nihil certi pro-nunciemus. Facilé tamen ex hisce, qui volet,colligere poterit, quid veritati fit magis con-fentaneum. Siquidem inter exiccantia, in-craſſantia, indurantia& congelantia diſcri-men eft obfervandum, quod nunc paucisexponemus. Exiccari dicuntur, quorum ab-forbetur aut exprimitur humiditas. Hoc ma-ximé fit ope caloris, ſuctu, fpongiis aut hiscefimilibus, quibus humectatæ partes exiccan-tur. Incraſſari ver ſtatuimus ea, aux 6c-

nec ſalla ſunt, nec acria, nec amara, necdulcia: cumque ut quidpiam induretur,( quodà Galeno probé annoratum eft) nulla fier: de-beat evacuatio, nulla quoque opus eft adítri-&ione: quo fit, ut nec acerba fint indurantia,nec auftera: forte nec acida fuerint, ſiquidemattenuantia effe non debent. Mixtus:rgofa-rm eft indurantium, nifi quis infipida vocarevelit.: i

DE TENDENTIBUS& laxantibus.

CAP. X.

T ENpuNTum membra varias ob caufas/ ut

totidem quoq; modis laxari poflint: aliquan-do namq; ficcitate nimia, frigore nonnunquam,vel repletione, vel ſcirrho contrahuntur, aut jun-

ciora quidem fiunt, at non abfumpta, vel C&ishorum aliquibus.

expreffa humiditate, fed ficcioribus immixta,quo modo fyrupi pulveribus; confervis,& fi-milibus in ele&uaria incraffantur. At quzcongelantur, ea nec expreffa humiditate fic-ceſcùnt, nec admixtis ficcioribus incraffefcunt,fed ingenti frigore: contrabuntur. Ab hiscediverfum eft quod proprié Medicis indurari di-citur: partes enim humani corporis intume-fcunt& indurantur, non cum extremo frigore

C ü M iraque laxantia vel ad humectantiareferri poflint; ex Galeni fententia, vel adcale facientia, vel ad mollientia, vel ad eva-cuantia, non opus cffe videbatur, ut eis pro-prium caput attribueretur, atque fi propriaquzdam eorum vis effet, de qua feparaumtractarevur. Etſi verò de laxantibus alas egimus,in primis nimirum medicamentorum qualitati-bus, cum calefacientium& humectantium vi-

obrigefcunt, nec cùm fua deftituuntur hbumi- D res exponeremus, in ſecundis etiam, ubi na-

ditate, nec cum admixtis ficcioribus incraffan-tur, fed cum pituitefis humoribus, aut fan-guine melancholico replentur, qui fanguis vel

ituita frigore non cong lantur quidem vere,fed concreſcunt modo Medicis notiori, quàmPhyficis. Ut 1gituriadurantium naturam intel-ligas, non idfolüm quod agit, ſed id etiam, quodactionem ſuſcipit, eft obſervandum. Hoc enimidoneum decet effe, ut externo frigore poffit in-durari: fiquidem(erum et frigore congelari,nunquam tamen indurari poterit. Non igiturhumiditas, fed quzdam humorum craſſitfes&ficcitas facit, ur indurari poſſint, quo nomineſiccitatem& frigiditatem indurationis cau-fas conſtituere licebit,& maximé quód humi-ditas ſuapte natura nec incraſſet, nec induretquicquam,

E

turam emollientium defcripfimus: hoc tamenloco laxautia nobis funt diligentils expen-denda: cum laxantium momine,non hu-mectantia, vel calefacientia, vel mollientia,vel e vacuantia intelligantur;(hzc nam que pro-priis denotantur nominibus) ed qua jun iz vi-ribus& humectant& calcfaciunt: quam ob cau-ſam inter ſecundas medicamentorum facultatesnumerantur.

DISTINGUENDA f(ünt gitur, quz pro-prie laxantia dicuntur, ab emollientibus&evacuantibus. De his ſuo loco,& maxime cumdiſcutientia trattabimus. Cum itaque laxan-tia cum emollientibus in eo conveniant, quodutrisque facultas infit.& calefaciendi,& hu-rnedandi, ſæpenumer confunduntur, utinterea difcrimen poflit difficulter in veſtigari.

De induran-tium uſu.

DE indurantium uſu nihil eft fermé quodfcribam, fiquidem tollenda porins eft à cor-pore durities, quàm ei fit inducenda. Quodaurem Galenus inter indurantia portulacamnumeret, pſyllium, ſemperviyum& cæte-ra, videtur ex ejus ſententia indurantibus uten-dum effe ad refrænandam humorum in tumo-ribus caliditatem,& tenuis ſanguinis influxuminhibendum: aliàs incrafTandi funr humores

otiüs, quàm indurandi, quod ſæpe fit in fübti-

ibus& acribus in thoracem defluxionibus,Pignoris. de quibus infrà copiofiüs. Dignoſcentur au-tem indurantia ſapore, qui nec calorem de-

notet, nec linguam yel mordicet, vel contra-

Laxitas& tenſfio partibus adſcribuntur mo-bilibus, ut ligamentis, membranis, mufcu-F lis& fimilibus: mollities autem& duritasproprié rebus competunt, qua digitis palparipoflunt. Hæc in fidibus& cera£:cile digno-ſcentur: molleſcit enim cera, fides veró laxaridicuntur. Diſcrimen hoc à partibus ſumptum,veram differentiam non conſtituit. Hac enimratione unum& idem varios edere poreſt effe-'&us. Quz laxant ergo, minus calida eſſe viden-tur, minusque ficca; quàm quz molliunt. Hacenim fuo calore magis, illa ver humiditate ma-

gis operantur.

PR Acıruus eftlaxantium ufus in con- Uf.

vulfont-