||

177 De Foliis glutinantibus,&c. 173

candida, tam miro naturæ ipfius artificio nodu- A magis ad ornandos hortos, qui ob ejus faculta-

lis ac laciniis quibusdam elaborata; ut non pa-rum admirentur; qui tantum natura opus dili-genter intuentur.* Hujus utũtur in potionibusad enterocelas,& ad interna vulnera, præſertim

adea quæ in thoracis cavitatem penetraverint.

Piura inſuper ſaniculæ oftendunt genera, quo-rum unum folium fert plantaginis magnitudi-ne, ſed craſſiora, velat fabariz vulgó vocaræ, la-ciniis circum magno artificio fatis à natura, co-lore in album flavefcente.Hoc caeteris pręferuntad enterocelas,& thoracis vulacra, fi quotidiein potu ſumatur: quin& ad alia vulnera;tam in-tüs ſumptum, quàm exteriüs illitum. Naſciturin campeſtribus, ſylris, montibus. Garpenda

cum fuis capitulis Majo& Junio menſibus,& c.

Matt biolus.-

ToRMENTILLA, Germ. Zotntentit. Gall.

Tormentille dicitur: folio penzaphylli minore;ſeptenis inciſuris divifo: radice brevi, nodoſa,compacta,rubeo colore, ſapore adftringéti:cau-liculis tenuibus fübrubentibus: lore melino;a-des ut in pentaphylli genere fit repon&da.Sunt,qui à feptenis foliorum divifuris Heptaphyllon

hanc vocent. Nafcitur ir ſylyis ac locis monto-fis. Seró ac cüm jam vites florent, herba haec ap--

parere incipit.* Herbarii compertum habent,hanc iisdem pollere facultatibus, quibus Biftor-

ra prædita eft, Quamobrem utraeque urinæ in-continentiam ſuꝑprimunt: fiſtunt menfes, fi in

earüm. deco&o adumbilicum ufq?confederintFemina, Idem præſtant(de radicibus tamen in-tellige) fi tritz,& ex melle atque fpica ſubactæveritri ac pubi illinantur. Sanguiném e vulneri-bus manantem cohibent, fuperafperto earum

pulvere. Qui item potus biliofas coétcet vomi-

tiones, fi ovorum albo exceptus füper fi&ilite-Aula inaffetur, mox comedarut. Aqua quæ exco&um; vent nis omnibus remedio eft. Ex quotantum apud nonnullos tormentillæ in valuitufus, ut ex ejus radicibus etiam medicamentacomponant adverfus pef lentiam. Utraque dy-ſentericos ſanant,& vulnera glutinant, Præſer-tim quz in inteſtinis& viſceribus fuerint illata,non modc ibus illitæ, led& in potio-nibus hau ontumaciaque ulcera

endo corpora ero-

nalcens:minin nlaulis, alis follicatis ex viridi fla-veſcentibus fis, adſtringente

s fubinde affuſoaliquoties probatumum inteſtini. Namut poftea non re-utuſnno. Hollerius.NıcorTrAN A,Gallis-Hilpanis Tabaco. Bra-filianis Petum, antiquitùs in uſu fuit Indis, Hi-ſpaniæ pra ſertim nova accolis, ad vulnera cu-rauda. Paucos ante annos in Hifpanias delata,

iplici organo-elicitur, five€ radicibus de-

tes: nunc vero multó celebrior eft ob facultates,quàm propter elegantiã. Nomen legitimũ apudIndos eſt Piielta: oam Tabaco nome ab Hiſpa-nis illi inditum ab infula quadam ejus nominis,ubi Éequentiffime nafcitur: magna altitudinealſurgit,& interdum m alum Aſſyniam, quam Li-monem vocant, æquat, caule recto, multis præ-grandibus ramis brachiato: folio mali Aflyriaeere, ſed ampliore veluti ,,, viri-B di dilutiore,& aliquantulũ Rirſuto, uti tota plan-ta eft. Florem fert in ſummis ramis campanulæmodo, candidum medio purpurafcentem, qui-bus continetur ſemẽ valde exiguum,colore excinereo nigricãte. Radix craſſa eft& multifida,& lighoſa, intus crocea,& amara, quæ facilé cor-tice fuo delibratur: non intelleximus tamen ali-. qua facultate præditam effe, Naſcitur lerisqueIndiz locis, humidis præſettim& ut pers 6exculto levi; folo. Seritur omni tempore: cùm8 veró prodiit, à frigore præſervanda eft,& fecun-düm parietes plantanda ad eorum ornatum: ſi-quidẽ toto anno viret; citriorum modo. Folio-rum duntaxat eft ufüs,(tametfi coruni defectuquidam femreutátur)ea; ut aflgrvari poflint,filo traje&a in umbra ſuſpẽduntur,& ſiccantur:deinde is, aut integris, aut in pulverem tritis; u-tuntur. Galida& ficca eft in ſecundo gradu:itaq;calfacit, reſol vit, min diffc at,& aliquatulum ad-ftringit;ut ex fequentibus facultatibus judicarep licebit. Folia hujus plantz calfacta& impofita,præſens in Cephalza& Hemicrania ſunt reme-dium, ſi morbus ex caufa frigida, aut flatibus or-tus ſit: ſæpiũs vero funt repeterida;donec mor-bustollatur: ſunt, qui caput oleo florum mali a-rantii prius inungant. Idem remediü rigidis cer-vicibus five tetano utile eft;& in totius corporisdolorib.ab eadem caufa ortis. Dolores dentiumà caufafrigida nõ mod finir, dente prius deter-fo aliquo línteo;ejüs fucco delibuto,& pilala exE ejus folio confecta denti indita, ſed atiã, ne cor-ruptio ſerpat, prohibet. bectoris vitiis; tuſſi vete-

ri, aſtkmati& ſimilibus, ex frigido humore ortismorbis foliorum decoctum ex aqua,& eclegmaex ejus decocto, utilia funt.Serapium ex ſaccha-ro,& foliorum ejus decocto paratum, paucaq́;

n; putres humores|

quantitejicit./ceptus Opitulaturprzcedere opus eft, fi morF neribuscalefada folia,& fordida nó excuffis ci-neribuscalidaq; ſæpiùz impofita, vétriculo per-frictionibus& flatibus laboranti, auxilio ſunt.Viridia folia alii manibus oleo inun&i: confrin-gunt,& fic imponũt. Ventriculi& lienis obftru-&ionibus folia pauxillo aceto intri iuque il-

ate fuintur

naticis

orisi fümus eorum ore ex-vacuationesre poſſit. Sub ci-

4

11» Gi

ita, utilia funt: quibus deinde folia calefacta,

autlineus pannus fucco foliorum calenti intin-

gere, ſuperimponunhtur. Foliorum defectu, pul-

vis commun uneuento obſtructiones aperien-

te excipitur,& pars obſtructa, aut tumore affe-

Ga diu inungitut. Indicę mulieres valde cõmen-f.