Obferuatio eexperientia 1odem.Analogifmusquid.

Empiricorumfropria.Rationaliumobiecliones ad-ver(us Empiri-gos.

Obfernationtab[querationefieri non. pojTe.Ob/erwationcnon poffe colli-gn Jmiliumaccidentis coneurfibus,

Obferuatio de.bet fieri in plu

ribus.

Portulaca: au.siliatur[lupo-p dentium.

13 G.A IL.

vifum cft,cóprchenfio& memoria, Ceteri ob-feruatio& experientia funtidem. Analogiímusautem eft comparatio,& perceptio caufarum iuuantium,perfimilitudinem. Atdeinceps, pro-pria cuiuíq; fe£tx cim expofuerimus, adverfusfingulas aliquid inducemus.Empiricorum funtpropria,iuuantium in concurfibus obferuatio,hiftoria, diuerfüíg; à fimili tranfitus. Ab ipfis ta-

DE OPTIM.A SECTA4 LLIB,

men caufa iure petenda eft,curnonin omnibus..

accidentibus,fed in certis quibufdam, fe confe-rentia obferuare fateantur:cüm accidentia, quatenus feníui evidétia funt, tam illain quibus fitobferuatio, quàm cztera omnia invtilia, nullaex parte diísideant.* Dicant igiturnobis, quidnam accidentia vtilia cómonftret: appareníne,anoccultü:Si enim apparens dixerint, quo vti-lia accidentia produntur,& in quibus eft obfer-uandum,inferemus iterum,hoc apparens, qua-renus confpicuum eftnihil ab invtilibus differ-reaccidentibus. Quod fi occultum effeid quodindicat vtilia accidentia, affirmet, occulta ad ac-cidentium obferuationem conducere,neceffumeft fateatur. At occulta nulla vi alia,quám ratio-necomprehendi queunt.Q uare fi occulta vtiliafunt,in concurfibus occultorum eft obferuatio.Et fi nihil aliud quàm ratio comprehendit ea,a-pertum iar eft, abíg ratione obferuationé fierin6 poffe. Quod aut in fimilium accidentiü cà-curfibus obferuatio colligi nequeat, per hec eva

20

1laca vtemur.Iam vero Empiricorti hiftoria, quavtuntur,cum vtremediis cótra omnes morbosabvndent, tum vt ipía traditio fit breuior, ina-nem omnino effe,nec confici poffeomox patefa-ciam,Omnis enimhiftoria,aut prafentium, autprateritorum eft, Siquidem futurorum nonhi-ftoria,fed potius diuinatio eftdicenda, Etenimipfi Empirici frequenter prateritorum hiftoriafunt vfi: quam definiüt efle narrationem rerumfapius circa eadem probatarum.Cim autem o-mnia in hiftoria enarrata vera effe affirmét, ali-quem profecto iudicem habere deberent,qui reété hiftoriam inftitutam effe,diiudicaret. Is cuimnon adífit,aliquod diiudicandz hiftoriz inftru-mentum eft reperiendum, quo afalfis vera di-fcerni pofsint. Siquidem circa vnam eandémgrem, non folüm non confentiunt medici,fed e-tiam contraria opinantur. Quare cüm ipfifate-ri cogantur, vtile effe hiftoriam admittere,interrogandi funt, experientidne, an ratione, hifto-riam iudicent.Ratione quidem nequeunt, cimipfam exterminét,et alioqui eo iudicare debent,quo iftorii vnumquodg percipitur. Atqui experientia,quz iuuant, deprehenía fuiffe pracdicát:experientia igitur etiam iudicari ea eft neceffe.Quareneceflario etiam Empirici de hiftoria perexperientiam iudicium facient:id quod fi ita eft,relinquitur fupervacuam invtilémg; effe hifto-riam. AtRationalis medicus,per caufam diiu-

detperfpicuum. Cim enim proríus oporteat 5o dicarehiftoriam poterit: qui vbi caufam nanci^

ipfa concurrentia,nó modo genere eadem, nu-mero equalia,magnitudinég fimilia effe,fed e-tiam idem tempus, eundémq; ordinem feruarineceffum fit(vt etiá confitentur Empirici) fi de-beat integra, abfolutág; obferuatio fieri: càmqgin omni vita,ne duobus quidézgrotis, nedumpluribus, omnia fymptomata quz comitanturmorbos,accidere fimiliter queant,clarü eft hu-iuímodi obferuationé fieri haudquaquá in iftis

concurfibus pofle. Quod fi duo etiam gri nul- 4o

lain re differentes inventi fuerint,non ob id ta-men cócedenda obferuatio eft: quandoquidemipfa in pluribus fieri debet. Porro in quibus propofitis vtileipfum aut invtile nos obferuemus,iam dicamus Empiricis.Nos fcilicetin folis(ympromatum generibus obferuare, in quibus necpotentia,nectempore,nec magnitudine,nec or-dine,necalio quopiam eft opus:vt in dentiü ftupore:quzcung caufz,loci,facultatifve fympto-mata funt,ea reputantes vtilia:que vero nó hu-iufmodi, ceu invtilia explodentes. Caterüm fidicant, moríum hazmorrhoi plura fymptoma-ta comitantur, vos autem nihil in his obferua-tis:ad lec eis refpondebimus, non in illis fym-promatis,fed in antegreffa caufa, nos obíerua-tionem facere:fymptomata vero ad antegrefía-rum caufarum cognitionem, in quibus obferuationé ftatuimus,expendere. Caufa nang igno-rata,& facultate curádi ex indicatione carentes,obferuation£in antegrefsis caufis praftamus,Etenim cüm dentes ftupent, minimé portulacaobfernatur, fed affectus ab acidis acerbiíq; or-tus:qui fi ex luxione,aut vomitu,aut fecátis fer-xz ftridore productus fitjnihil in portulaca pre-fidij fuerit.Priis itag caufam rimati,dein portu-

5o

6o

fci non poteft; hiftoriz iudicium experientig có-mittit, Nullius autem iuuantis notitiam haberipoffe ex hiftoria,nó magno quis negocio pro-bauerir.Siquidem per quz conclufimus in con-curfibus obferuationem fieri non poffe, per ca-dem efficitur, neque hiftoriam poffe conftitui,Neq enim obferuationem fieri non poffe,poffeautem non obferuata defcribi, quifpiam dixe-rit. Vtuntur autem ipfo tranfitu ad fimile Empi-ricijnonnund ab auxiliis ad auxilia, nonnundjáalocis ad locos:eft càm á vitiis ad vitia. Ab auxiliis quidem ad auxilia, vt quando mefpilos, vi-ce cotoneorü,torminofis exhibent. Alocis au-tem ad locos, vt quando ea quz in mufículofismembris obferuarunt, talibus etiam applicue-runt, Á vitiis vero ad vitia ita tranfeunt, velvticim remedia ad fanguinis fluxum probata, adhazmorrhoi moríum accipiunt. Quomodo au-tem intelligant ipfam fimilitudinem, fiinterro-ges,facilé ipfos cóvinces,atg in abfurditates innumeras precipitabis. Nunc vero declarandumfupereft,quo modo Rationales tranfitum ad fi»

Hifloriá omn&effe prafentiisaut praterito-rum.Faturorum nobiftoriam, fiddiuinationem

efe.

Hifloriam iudicari ab Empirici per experientiam, Cz 4Rationalibus percanas,

Ex hifloria n$poffe baberi inwants notitiá.

Empirici que»modo»tantur

tranfitu ad fi-

mile.

Rationaleique

mile(quem nonnulli vocant analogifmi) víur- path vfurpentpent.Ipforum fymptomatü, aliqua quidem cau ad fimiletráf-.fas,aliqua paffos locos, aliqua facultates,aliqua

zgrotantes fequuntur, Hacc Rationalis omniadiftinguit,nofcitg; vbi obferuandum fit,nec ne.Quodalia vero adíint, absintve, non laborat,cüm nihil ad curationé conferant.Quinetiàa, vbiconcurfus ipfe in aliquo fympromate invtili variare videtur, haud fecius iifdem vtitur, quam fipenitus confimilis concurfus adeffet. Quocir-ca vtilia fymptomata diftingués Rationalis abinvtilibus( qua facultate carent Empirici, cimfecundüm concuríum aut abíentiam fimiliumA ii

utum.