Ars quelibet áfinis notionefii babet. coftztuttonem.Methodus quaalias artes,ip[/Aque medici-

ná constituit.

Medicam art£,ex effetliuariigenere exiflere.

Fatliue artes

dup lices.

Medicam artéex iv effe quelabefaéiata imSlawrant.

Medicam artéconfhtuturus

corporis buma-ni particulasexquifz T debet

cognofcere.

Den c7 natu-TA praenorantcorporis partes,earum— officiispro exemplari

AChones par-tium duplices,(imipliciu nem-

poc compofi-

tarum.

21

-

re audeas,ftatui alactitati tux obfecundare,atq;in tuam gratiam duos cómentarios cófcribere,alterum in quo monftratur, quamlibet artem à

' finis notione fuam habere conítitution£é: alterü

(quéhabemus pra manibus) vbi oftendimwus,methodum eam quz omnes alias artes, ipfamquoq; mediciná confiituifle: id quod iam nobiscft exordiendum.Ciim igiturartium ipfarü alizequidem in fola nature rerum contemplatione,quas fibi propofuerüt confiderandas,fuum ha-beantfinem,vtaftrologia& phyfice:aliz edantpraterea nónullas actiones, quibus ceffantes,nullum permanens opifícium oftendunt,vt fal-tatoria:aliz opificium aliquod pofsint oftendere, vt ars e dificatoria fabrilis: alie denig; ni-hil efficiantipfa, aliquid tamen aucupari conentur,vt venatoria:manifeftum vtiq; eft,artem medicam ex effectiuarum genere exiftere:habet.n.aliquod opificiü,qd' fínita actione pofsit oftendere.Quare iam operzprecium fuerit, eandemmethodü,quam in ceteris factiuis artibus prio-ri cómentario tradidimus,ad hanc, quà in prz-fenti có(tituere conamur, transferre, pofito hicquoq; eodem principio, quod in aliis eft ftatu-tum,nempefinisnotione. Primaigitur quz innobis fuboritur cognitio, eft hominum recte valentium: altera ab illa, corundem, cüm morbisimpliciti funt. Vnde mox in nobis bene valendidefiderium affurgit, artémqy aliquam fanitatisconciliatricem conftituendi. Vt autem proponimus efficere integram valetudinem,fic ex facti-uarum numero ars ea futura eft, quam cóftituere volumus. Dein, cim duplices factiuz artesfint(nónullz quidem res ipfas conficiunt, alizelabefactatas inftaurant, corrigüntgy) haec quaminveftigamus,in eis potius erit quz rem iam fa&am reficiunt, quàm qu aliquid, quod priisnon effet,edunt.Quemadmodum igitur illi qui«dificaturus, aut collapías inftauraturus eft&-

ARTIS. MEDIC.AE.

221

primim quidem,mufculum cui inferitur, expertem motus X fenfus reddi, mox vero& articlum qab eo mouebatur. Quare hanc nobisar-tem cóftituturis, neceffariüi forearbitror, etiampartiü actiones cognofcere:id quod fané ab z-dificatoribus nos dittinguit. Duplex igitur eft,

vt particularum,ita X actionii natura:vna qui-dem prima,& maxime propria, dum paritero-mnes fimplices partes aguntaltera à vero ex acci

10 dentiaut fecundaria,que totius eft inftrumenti,

Vttotius quidé cruris actio inceffus eft, qui fit,dum articuli illius vicifsim nunc extenduntur,nuncinfectuntur.Ipfius porro facultatis motrids à cerebro defcendentis, neruus veluti viaquedam eft. Cerebrü nang effe neruis omnibushuiufcemodi facultatis origin£, principidmve,inde perdifcas licet, quod fecto quocüg neruoin fupremis partibus, quz cerebro continentesfunt,actiones feruantur integra, cim tamen o-

eft totius cruris,cui actioni mufculorum praeftgenus. Offa fiquidem, cartilagines;adeps,glan-dulz,arteriz, cutis, venz,membranaz ligamen-tágj,à mufculis habent initium motus. Primümenim ab ipfis ofla mouentur, mox catera vnàcum ipfis etiam moueantur oportet. Ad quemmotum neceffaria fuir optima cim ofsium,tumetiam ligamentorii cómoderatio,conftitutióq;.Acde ceterarum partium actione& vfu,fimili-

3o ter diflerendum, vt qux optime conftitutc funt,

feruentur,quz autem vitio nó carent,ad melio-rem ftatum ducantur:id quod minime nobisli-cebit,nifi vniuícuiufq; partis tum actione, tumvfum,atqueadeo etiam ftructuram examinaue-rimus. Stru&cturam porro cuiufpiam rei, an vi-tiofa fit,an ab omni prorfus immunis vitio, ne-mo perpendere poterit,nifiis magnitudinc,nu-merum,fíguram,& fitum omniü partiü, ex qui-bus talis res conftat, optime fcrutatus prius fue

des,neceffum eft prius omnes zdiit particulas, 4o rit.Quandoquidé omnii inftrumentariorü cor

earímg conftitution£ accurate nouiffe: fic etiáquiartem, quz circa humanü corpus verfatur,conftituturus eft;illius partes omnes figillatimneceffarió debet cognofcere: quali nimirü fub-ftantia, qua magnitudine,quali figura& numero przditz fint,quámg inter fe ftructuram for-tiantur., Etquemadmodiü ille qui extruit domü,nunquam cognition particularü,nifi ex refolutione affequi poterit, ita nós corporis humaninotitia, ex illius diffe&ione confequimur.D eusquippe& natura, inftarillius qui primum zdeseft fabricatus, prznorunt partes, earum officiispro exemplari vfi, Nos ver9 illum qui extructádomum contemplatur,imitamur. Vbi autem exdiffectione ipfa,naturá, formam, magnitudine,numerum,& concretioné partium fimilariü apprehenderimus,compofitori pariter membro-rum(quaz nonnunquá& inftrumentaria vocantur)fcientiá aflequemur. Quo fit deinde,vt du-plices partiüi actiones in corpore reperiantur,fimplici nempe,atq; compofitarü: cim& crusvniuerfum moueri,€ figillatim mufculos eiusomnes videamus:cümq; mufculo quocunqueper tranfverfum refecto, neceffum fit deperireipfius motíi aliquem cruris;vulneratóg; neruo,

porii, qux ex cópofitione fuam effentiá fortiuntur,tum vitiü,tum integritas, affectusq; omnis,quatuor generib.his cotinetur, Quod fi partesvnionis quoq ex natura participes fint, quintihocgenus his addendü erit corporibus: ita vtquodin ipfis fepreftantifsime habuerit, fit optimas habiturii actiones: quéadmodü pefsimas,quod deterrimé.3i ergo etiam vnio foluatur, talis affectio erit morbus, quem vnitatis diuortiüvocamus,quo n8 folum inftrumetariz, fed fimilares etiam affliguntur particulz, Ccterü in offeis affectus fractura dicitur: in carnea vero mu-fculorü parte, fi cum diftentione accidat,£zy««hoceft,fciffura. Vbrautem ficfilamenta tenduntur vtdifrumpantur, convulfio: vbi caro citratenfionem foluitur,vulnus. In neruo digitur at-fectus is,fcifsio.Si vulnus ab acuto telo infliga-tur,punctio vocatur: fid grani,cótufio: fiàcor-rofione ortum habeat, in offe quidem, caries:

6o in aliis autem partibus,vlcus vocatur. Tot er-

go,taléíquein hoc quinto morborum genere,quum fimplices particulas ocaupat, differentizerunt.Inftrumentariis vero fzpeaccidunt, atq;divulfiones dicuntur. Sed fifimilaris quepiamparticula diffecetur in totü, affectio illa, partim

Medicam artécofituturie,ne-edfaria ef| partium aélionncognitio,

Cerebrium. effeoriginem facultatis motrics

? per neruos de-

late.

2o mnes in inferioribus pereit. Tnceffus itag; actio Mefc ulos presf

feinceff..

Inffrumentorsyitium integrotatem; in magnitudine, n-mero, figura e

Jit» confi flere.

Vnitati folu-tio communsmorbus eft fimilaris cz intromentali par-ticularum.

» Fraclura.

Saffura.Conunl[io.Vulnus.Scifsto.Pontio.Conti fie.Cares.Vlcus.

Di»ulfie.