Temperses queféquantur,Temperies. ca-lida iracundosfaat.

]racidia ieneisreddit caloremmfawn.

Animali pro i

pra.

Plantis commyw|

nia cum. ani-malibus.Anime opera.Nature opera.Ammalia gu-bernari ab anima cg ànatu-ra.

Stirpes difhenzJari à fola na-tura.Stirpibus ineft«nima vegeta-trix.Alteratio.

Latio.

Aulo,Diminutio.

Generatio.Corruptia.

Opus quid di-eatur,

Aélio quid.:Caufa quid.

Partes. omnesgre tempera-menti ratione,quo predite

fant.

TEMP.

73

carentem,praui reddimur: falfis autem opinio-nibus, fecundum intellectricem partem imbui-mur.Sicvti dum à bonis,fyncerifq; viris inftrui-mur, opiniones quidem verz funt, mores autéhumani.Atin cogitatrice animz parte, intelle-ctio, ftultitiáqg, ratione maioris minorísq; eva-riantes,corporis temperaturas fequuntur. Ipízaiit temperaturz, primam in vtero generatione& cibü probos fuccos paranté, habérautorem:atq; hz mutuo fefe& adaugent,& fouent. Cali-da nang, exempli gratia, temperies, iracüdos facitinde rurfus iracundia ingenitü caloré accen-dit,& igneum reddit.Contrá qui mediocri tem-peratura conftant,medio critérq; commoti ani-mo,ad probos fuccos gignendos proficiunt.

G.ALENI PERG.AMENIde naturalibus facultatibus, li-ber primus.

* 3 Vandoquidem fentire& moueri^^ fecundüin election£, propria ani-22x Fe malium funt: augeri vero,& nutri-XOG4 ri, plantis etiam comunia: erunt v-*^*" tig priora quid&, animz, pofterio-ra veró,naturc ipfius opera: quare animalia i-pf fimul& ab anima€ à natura gubernari dicimus,ftirpes i fola natura.Quanquam his etiamanimi vegetatricem aliquis tribuere haud im-meritó poterit, diftinguens illa fenfitrice, quaanimalibus ineft.Porro cüm corpus aliquodabiis fub quibus antéfuitin nullo eft immutatum,quiefcere id dicimus, Qood fi in aliquo ab iis receísit,eatenus id moueri. Vbi igitur corpus ipsüab vna in alterá qualitatem mutatur, vt ab alboin nigrü, autáfrigido in calidum, motü ipfumalterationem vocamus:éítq; vni motus genus.Alterum genus in corporibus iis eft, qua fitummutant: cui generilatio nomen eft. Atq; hi qui-dem duo motus fimplices€ primi funr: auctiovero& diminutio,ex his compofiti.Illa, cim exminori maius fit:hec,cdm ex maiori minus: propria fcilicet vtrobig feruata forma. Alij autemduo ab his motus funt, veneratio& corruptio:illa quidem ad fubftantiá productio,hacilli có-traria. Omnibus iis motibus cómunis eft prio-ris ftatus immutatio: ficvti e diuerfo quietjbus,prioris ftatus conferuatio. His preemifsis,inquirendum iam nobis eft, quot& quz nature fintfacultates:tum, quod opus edere fingule earumfint natz. Porró opus appello, quod iam factüatq; completii peraction eft: velvti fanguine,carné,neruii. ACtionc aut&, ipfum actiuü moti.Caufam vero, à qua hac procedit, facultatem.Etenim vbi cibus fit fanguis, pafsiuus quidé ci-bi, actiuus vero ipfius ven fit motus:quá actionem licebit tibi appellare nature opus,nó taméopus ipfum,actionem.At mihi quidem tam ve-na,quàám reliquaríi particularü fingulz,ob cer-tam quandam temperiem,qui ex quatuor funtqualitatibus nactx,hoc velillo modo videnturagere.Quanq Ariftoteles,atq; ipfum Stoici fecuti,calido& frigido omnemactionem tribuunt:ficcum& humidii pro patientibus iis fubiiciüt:€üm tamen fatius fuiffet omniü particularium

vro

ie

leg

iC

MVTV.4 CONSEQ. L1B.

20

o

bad

40

5o

O

74.caufas ad ipfas quatuor qualitates reducere. N3tametfi in animalibus& ftirpibus calidum& frigidum magis agere,ficcum vero& humidü pa-ti videátur,nà ob id tame ficres habetinomni-bus.Czterü omnis potentia fiue facultas, in re-latione ad aliquid intelligitur. Primü fiquidem,

actionis ipfius potentia eit caufa, dein etiam o-peris, ex accidenti quodam: quare fi caufa ad aliquid eft,potentia quog in relatione dicetur adaliquid, nimirum caufa cüm fit. Cuius quidemagentis caufe fubfrantiam quandiu ignoramus,facultatem eam fiue potentiam,appellamus: invenis quidem potentiam quandam fanguificá,in ventriculo concoctricem, in corde pulfato-riam dicentes. Incipiendum itag; nobis ab ipfisoperibus eft,fi certa ratione€ via, quot& qucfacultates fint, inventuri fumus. Singula nangopera, ab aliqua proceduntactione. Hanc veroomnino aliqua praecedit caufa. Ergo natura o-pera dum adhuc in vtero geftatur,ac fingitur a-nimal,omrnes corporis funt particulz:edito ve-ró in lucem,cómune in omnibus natura opuseft,earü ad magnitudin£ perfectam perduétio.Poftea vero,etiam vt omnes perdurent, moli-tio. Actiones quz tribus his operibus refpon-dent,neceflario tres funt, vna fcilicet cuiq gene-ratio,auctio,& nutritio. Verüm generatio, fim-plex actio nature nó eft,fed ex alteratione& formatione cópofita.Siquidem alterari oportet, effingiq; materia ipfam, vt ex ea gignatur animal,Auctio vero, folidarü ac iam formatarü anima-lis particulari augmentum, ampliatióq in lon-gum,latum,& profundü eft. At nutritio, iifdempartibus appofitio quzdam eft,fed fine amplia-tione.Ergo primo omniii agamus de ipfa gene-ratione.Proiecto in vterum,aut etiam in terram

femine, ftatis quibufdam temporibus, multz cá

flantur partes eius qux gignitur fübftantiz,hu-

miditate,ficcitate,calore,& frigore,ceterífqy o-

mnibus,que hzc fequütür,qualitatibus(hoc efttactilibus,atg; iis etiá quz guftiodoratu& vi-

fu diiudicantur)inter fe differentes. Quocirca fiprimas& elementares alterationis facultates requiris,hz funt, humiditas, ficcitas, caliditas,&frigiditas. Si vero eas quz ex his inter fe miftis

nafcuntur,totfané omniin animali erunt,quotfuerintin eo fenfibilia elementa, hoc eft,fimila-res particulz:quas nimirum in prima animalisgeneratione,natura creat, vía generatrice, alte-

ratricég potentia. Propriü autc vniufcuifq vi-fceris corpus,fi ab eo venas, neruos,& arteriasexecucris,fimilare, fimpléxq, atq; capofitionis

eft expers. Caterüm fi qua organa ex geminiscéftant tunicis, fed fimplicibus& difsimilibus,horum ipfe tunicc elementa funt. Atq in vtrag;tunica fua quzdá alreratrix vis eft, quz ex men-ftruo fanguine eam particulam generauit.Itag;alteratrices facultates in omni animalis generetotmembratim erunt,quorhabet in fe elemen-tares particulas, Sed& actiones proprias cuiq;membratim particulz neceffe eft effe, quemad-modii& vfus. Atalteratrices naturc facultates,quz particulares funt, omnes tunicarü& ventriculi, X inteftinorü,& vteri fubftantia, analis eft,eftecerunt:cópagem vero,formamgq,formatrixD

Facultas omnisin relatione cóflit ad ali-quid.

Venis ineft fa-cultas fanputefea.

Cordi. indfevim pulíaie-riam.

Partes corporisvuierías cfe

nature opera.

Affiones natu-r& tres,venera-tio, auclio,nu-tritio.Generationemeffe actionemcompefitam.Auclio quid

fit.

Nutritio quid.

Generationi

progre fus.

Facultates ele-

m&tares prim.£,que,

Faceltates exprimis coflate,quot.

Elementa fen-fibilia funt(z-milares parti- wcule.

Alteratrices fa.cultates tot in-effe fingulisansmalibus quotelemétares particulas.

Formatrix fascultas.