Buch 
Epitome Galeni Pergameni operum : in quatuor partes digesta, pulcherrima methodo universam illius viri doctrinam complectens / per Do. And. Lacunam Secobiensem, Equitem auratum, & Medicum ... summa fide studioque collecta. Accesserunt eiusdem And. Lacunae Annotationes in Galeni Interpretes: ... ; Item, de ponderibus & mensuris medicinalibus utilis Commentarius: ...
Entstehung
JPEG-Download
 

75

quzdam virtus effinxit, que ars optima exiftes,tam cófulto& artificiose compingit fingula, vtn6 pofsintaliter fe habere melius. Sed neq ipfafacultas auctrix, deeft iis qui geftanturin vtero,ficuti nec vis nutrix, Sunt tamé eo tempore alteratricis X formatricis potentiz, veluti miniftraquadam, nec fuftinent ipfz primas partes. Vbivero perfectá magnitudiné animal eft adepti,toto poftquá editum eft tempore, víq; ad«tatis

Au£lrix facul-tas quando yi-

geat. C qua famulentur ill. vid:;Au£lrics facul]8 veluti miniftrz eius funt, alteratrix& nu-

gatisproprium, trix. Auctricis autem facultatis eft proprium,inAugere fécon; omnem partem proferre folidas corporis par-dum trinam di tes quas elemctares& fimilares, fimplicesq; apn VAR pellauimus:id quod folius naturz proprium eftopu. munus.Nam quz á nobis extenía funt, ficvt v-na dimenfione id patiuntur,ita minuuntur reli-Augefentibus, quis. C uareiis quz augentur,neceffaria muta-nutritionem*/ jo eft:dequaiam nonnihil dicamus.f pnefos quod in nutrimenti affuit4peciNuit quo; Qu nutritur, omni parti affi girido fiat. f1 vero huius ipfa facultas.Et alteratio quidé hic quoq ipfius actionis ge-nus eft,nó tamen qualis erat in generatione.Ibinang quod os non erat,poftea factum efros:innutritione vero, ei quod iam factü eft, id quodaffluit efficitur fimile.Ita immerito alteratio-

Quumid

G.4L DE N.ATVR.ALIB. FACVLT.ATIB, LIB. L

vigorem,auctrix virtus dominatur. Auxiliatri- 10

20

Afiimilati. nem illam nominamus generationé,hác afsimilationé.Ergo generatio, auctio, nutritio,pri-ma natura operum,ac veluti capita funt: quare 30etiam eífectrices horum facultates prima prin-cipésq tres fuerint.Defiderant tamen tumi pía-rum inter fe,tum aliorii minifteriü. Ac qua qui-dem generatrix, auctrixg defiderent, dictü iameft. Qu auténutrix facultas requirat,nunc di-Nutrics facul- cetur.Ergo cüm actio huius facultatis aísimila-tans opus effe tio fit,necfieri pofsit, vt afsimilentur mutéturq;«/smilation. inter fe vlla, nifi focietatem aliquam, cognatio-Afuntatum némg in qualitatibus habeant,idcirco primiimge 1 quidem nec quodg; animal quocung cibo nu- 4otriri poteft:deinde nec quibus nutriri poteft, iis-)* vtiq protinus. Agshaiusmezce(sitatis caufa pluribus alterationis nutrimenti inftrumentis vti;animali eft opus. Nam vtex pane, aut lactuca,aut beta fiat fanguis,permulta fane alteratio re-"t quiritur. Q1; cur multaOrgana natu- fint ad alterationem nutrimenti inftituta orga-vasa curin[li- ma," xepyentorü natura: qui-tuta plurima.

bus excipicdis& evacuandis, fecundim quod-

* Inflrumentorisnutritiont 1n-feruientium ge-nera varia.

genus inftirumentoriü, probonis fuccis vndiq; per totii corpus deferendis,tributü.Alia nang organa idonei cuig particuIx nutrimenti alterando preparant, alia fepa-rant excrementa,alia tranímittüt, alia fufcipiüt,alia expellunt, alia falubrium fuccorum in o-mnem partem ferendorü funt viz. Qua omniavnius nutritionis gratia,funtá natura condita.Nutritio quid. Porro nutritio ipfa,ad id dd nutritur,eius quodAg glutinatíofemper afsimt-latione. prece-dit.Appofitio pra-cát. ag gluti-nationem.

femper agglutinatio: ficvti& hanc appofitio.Poftqui enim fuccus is qui omné animalis par-ticulam nutriturus cft, à vafis excidit, in totamcam primum difpergitur: mox adiungitur:deinagglutinatur, ac demi afsimilatur, Differre aüt

dam in corpore particulari genus eft deftinatü.$o

nutrit afsimilatio eft:quam neceffarió przcedit o

76

appofitionem ab agolutinatione,ficvti& agol

tinationem ipíam ab aísimilatione, hinc cóitat,

quod in hydrope quidem humoris fiar appofi-

tio,nà tamen agolutinatio: in leuce autem, ad-

hzrentia quidem cernatur, at afsimilario non

item, Porro nutrimentum dicitur proprie quod. Nutrimentum

afsimilatur& nutrit: nam qd agglutinatur, vel propri dich.

quod apponitur, id n6 proprie nutrimenti eft,

fed&quivocé,vt velvti nutrimentü:multóq; mi-!

nus,quodi in ventriculo cótinetur. quanquá id.£2"?*?

etiam nutrimenti vocamus,quod fi probé con-''"

coquatur,aliquando fit nutricurü. Caterü nul-

lam efle afsimilationem veram,fed apparentem

tantüm, dicunt hi qui nec artificiofam naturam

exiftimant,necanimalis habere providentiam,

nec denique vllas proprias obtinere facultates,

quibus fcilicetalia trahat;alia teneat,alia demi

tet,alía expellat,.Afclepiadespozro-nS-ío]üm ne Aflepiadir

ui i am

em per meatus vreteras demitti in veficà, fed

peralias quafdam obfcuras vias, acnullo fen-

fu perceptas,profeflus eft, contrà quám licet pla

cognofcere, vel ex ipfa viuorü anatome. Sed

necadmittirzfrate plus bilis iifdem medicamé-

tis vacuari, hyeme pituitz: neq; rurfus plus bi-

lis,in iuuene: in fene, plus pituitz. Quippeme-

dicamenta ipfa minime familiares fibi fuccos at

trahere,imo vero nihil prorfus ab vllo trahi, im

pudenter pronunciat. Opinio cuius d firabfur-

ditatis plena, indicatlapis magnes: ex quo qui- Magne.

dem vidimus ferreos ftylos quing; continenter

appeníos, quorum primus partem lapidis teti-

git,per illum fcilicet diffufain reliquos, ipfius la

pidis vi.Hippocrates vero, qui naturz myfteria. Hippocrates

nouit,hancfemper tum admiratur, tum pradi-. celrer c admi

cat. Huic facultates adeffe affirmat:vnà, qua fibi"4er»atwre.

cóveniens attrahat: alteram, qua alienü à fere-

pellat, Ipfam praterea tum nutrire animalia,

tum augere.Iam morbos quoque finire,indica-"M

rég iifdem facultatibus putat.Porró non modo Pegátibw m

medicaméta purgantia proprias fibi qualitates cipit

attrahunt,fed etiam quz furculos,& telorü cu- fibi qualitates

fpides, quz prealté nónunquá in carne funtin-';rabendi.

fixe,evellunt.Iam vero quzcung, vel ferpentiü

venena, vel qua telis funtillita educunt, hac

quoq eandem quam magnes lapis facultatem

oftendunt.Czterim corum quz venena extra-

hunt,alia venenum vipere,alia paftinace mari-

nx alia alterius cuiufpiam eliciunrliquidog vi-

dere licet fuper ipfis medicamentis venena ia-

ceutia.Eftitag rebus quibufq; facultas quad,

qua nimirum congruentem fibi qualitatem at-

trahit: id quod certé vel in tritico videre licet

manifeftifsime, Nami fi fictilia vafa aquae plena,

in tritici aceruo recondas, id humorem in fe per

fictilia evocans, tum molem fibi, tum pondus

adiicit: cüm videlicet tritici ipfum trahendi ad

fe vicini humoris maioré vim habeat, quàm vel

vehemens calor Solis. Atg; ad hunc modü reni-

bus ineft propria quzdam vis lotiü trahendi. Si

quidé venz caue pars altera,furfum ad cor afcé-

dit: reliqua fuper fpiná incedit, pertotam eam

ad crura vfq; porrecta: cui renes à lateribus v-

tring per venas quaídà emulgetes adharét. Perquas

Nutrimentum

di-

Medicamentaeducentia vye-nena.

Attraclricemvim coneruen-

. Jg E -tium ineffe[Tgulis rebus.

Triticum babere maximamvim trabendsJibi. bumoremvyicinut.R£nibus ine[fevim lotij tra-bendi,