G.4L. DE

4affectus fit,nó tamen dicitur fanitas, cüm ea mi-nimeéin colore confiftat. Neq; fi prater naturamaliquis affectus fehabeat, CES morbus eft:alioquin morbus effet nigredo ex infolatu con-tracta, Permagnam itag haberi fanitatis latitu-dinem cóftat, nec eam in nobis omnibus xqua-Senfo indican liter prorfus incffe, Iudicabimus aute ipfam eu-dam eff: eura. crafiam& dyícrafiam, in quibus fanitas€ mor-fiam€? dyfira bus confiftunt, vnius fenfus opera: is fiquidemfiam. ad omnia vitz munia vbique nobis eft iudex;Quare actionis vitium, non anté pronunciabi-mus morbum, quàm ad fenfibilem perveneritAtliones equi magnitudinem, Porró actiones ipfa, coftitutio-turconfitutio- yes corporis neceffario fequütur, eam quz pro-nc coTDoTWI- ba eft,inculpata proba: quz contra eft, culpabiles acvitiofz. Acproindenihil refertimprz-fentiara, fi quis in generefunctionü,aut confti-tutionii,fanitaté& morbü collocet: modo intelligat,in naturali cóftitutione corporis illa maxi-mé feruanda effe,quoriü beneficio obeuntur funciones:& quód fimilariü quidem partiü eucra-fia,inftrumentàlium auté forma,pofitura,numerus,& magnitudo, caufe exiftuntfunctionum:quódq: hzc omnia fpectentur in latitudine quadam. Atveró diuerfitatem eucrafiz in corpori-: bus fanis, ex atatibus ad amufsim cognofces,Adolefiétes e^ cA nimirüi ad omnes volütarias actiones ado-fe quamaptifa V pe ila isima fit.ineptior autCinf^ adomne;|eicentiü actas d aptifsima fit,ineptior aut£ infan"voluntarias a. tium& fenum, propterea quód humor in illis,inéliones. his ficcitas frigiditafque nimis abvndet.QuandjInfantil età$ certe in functionib.naturalibus, infantium atasbari ied cxteris omnibus antecellit. Neq; tamé có fecius»chementiore; Onnib.per omnes aetates licet effefanis. Et quéniultó, quàm admodi in«tatibus fefe habet, ita etiá in natu-relique atates, ris eorü immenfam effe differenti temperamé-torum invenies.Quibufcung igitur corporibusmultó fupra iuftü calidis, frigidis, humidis, autficcis effe cótigit, iis plané optima temperies nàeft. In quibus autem ab eo quod abfolutifsime

Funtlioni cauf& qu exiffát.

Sanitas eft du-plex: vna tem- ds y á::peratifiima, al nor tamen d qua fenfu diícerni pofsit, hac certétera yelvti vi- ,p abfolutifsimis accipimus: ita vtfanitatis,quátioexpofita. jnlatitudine contemplamur, hac quidem medijtemperamenti fit,necvlli vitio obnoxia, quod

faltem fenfu percipiatur: hzc ceu intemperata,

Sanitas incu; vitióq; expofita. Quocircailli quàinculpatà di-pabilis confér- ximus, exacta abfolutdg; debetur cuftodia: alte-wind f qna ri qux vitio nó caret,haud ita exacta.Q uippe inreducenda per t€ peries quae intra. fanitatis confiftunt termi-contraria eff nOS,Ita corrigere oportet,vt per contraria redu-ad moderatius cantur ad moderatius temperamenti.Sicvti igi-temperaméti. tur nec nimis gracile corpus probamus, nec qdvaldeeft obefum: ita nec temperamenrta eorü, à

quibus videlicet habitudines id genus oriuntur,

plané laudabimus,tametfi vtrunq; maxime fani

effe cófpicimus.Sed qux in medio horii habitu-

Ew/arcoi, dinis funt, aVzague Grsecis dictz, ficvti ipfa debi-ràm partium convenientiam,fpeciémq inculpa-

tam habent: ita id toti cóvenientis laudabilisqytemperamenti beneficio acceptii ferunt. Cacte-

rüm netales quidem corporit habitus abíoluta

exactáq temperie dixeris téperatos: quod nun-

quam eodem in ftatu permaneant;]icet fecundi

fenfum,& quatenus ad víum fit fatisyhoinculpa

biles modo, fed ctiá optimos eos effe cenfueris.

SJANIT.ATE TVEND.A LIB. lI.

n]

o

30

temperati eft, diuerfitas quedam intelligitur,mi 40

o

MA

6o

42Eft autem optima corporis cóftitutio,fi fubftan-tiam eius fpectes,& quz optimo temperamen-to fit,& que figuram partium,omnémgq; tum numerum,tum magnitudiné, tum omnii earü,in--terfecontexturam, ad functiones egregie com-paratam habet.Si verà indicia notáíg; refpicias,cuius corpus carnis mediocritatem przfert,atgjfecundum fingulas partes, in medio exceffuumomnii libratur,pulcherrimü fimul& cómoderatum exiftens. Huius ergo fortis homo, fi ftatimvbi editus eft in luce, arti fanitatis tuenda edu-candus tradatur, erit vtiquefortunatiísimus.Sicnang ad animi quog affectus nonnihillucrifa-— iciet,ipfa nimirü recta victus ratione mores quo juteque probosreddente. Ergo recens is natus in- 555 rarione,fantulus, cuius corporis conftitutio omni nota Izfantuli edo.vacat,primum quidem fafciis deligetur,fed cor-pori prius toti fale modicé infperfo, quó cutiseius denfior folidiórg iis que intus funt parti-bus reddatur, vt refiftat facile iniuriis extrinfe-cis. Vbi vero involutus iam fuerit, lacte pro ali-méto vtatur,& balneis falubriu aquarü.Vniuer-fam nang, victus ration, humidi fibi adhiberipoftulat, vt qui czteris aetatibus temperamentofit humidiore.Id quod fentiés Hippocrates, ait,humidam omné victus rationé febricitantibuseffe vtilé, pracipué vero puellis,& iis qui tali re-fici victu funt affueti: vbià morbo quidem con-trarij adhibendi indicationé accipit: ab aetate&confuetudine fimiliü.Q ua enim corpora fecun-dum naturá fe habent, iis cuftodiri fuum habitidecet:qua aliquo morbo premuntur,iis contr,alterari& ad contrarium trahi habitü expedit,Acferuatur quidem fimilibus vnumquodg; jal-teratur contrariis, Siitag; nulla preter naturamhumiditas fubfit, pro nature ratione alendi, acdulci aquarum balneis humectandi funt pucl-li.Nam fulphurez, bituminofz, aluminofzt a-quz,plané omnes ficcant, Cüm igiturfanguinein vtero ali nos conftet, ex fanguineautem exi-guam in mamillis mutationé perpeffo gignaturlac,erit vtig; lac materni non modo alimentumconfuetü, fed etiam maxime propriü cunctis in-fantibus, ac precipue optime temperato: quip-:pe cuius materni non corpus modó totum, fed 7 familiarectiam ac,á vitio effe alienü non fit abfimile.Tri- nee mbus auté remediis nutrices ipfo vfu edocte mul- to nal?cerefolentinfantes, dá aut offenduntur,aut plo. d/ rario«ri-rant:nempe ipfa papilla ori indita, motu medio flex.crijnecnon vocis modulatione.Qo uibus non fo-

lim eos mitigant, fed etiam fomnum conciliát:

velhocipío teftificante natura, ad muficen€05 p,fpres pata.& exercitia fuopte effe ingenio propéfos. Adeoquifquis his artibus probé vti fciet, is corpus&animam optime inftituct. Nutricibus porro tri-plex infantibus excogitata dimotio eftin cunis,in pendentibus lectulis,in fuis ipfarum vlnis:to ,5,,,, up;tidémq; in vniuerfum notantur etii prima exer- s,17es.citationum genera. Quippeautanobifipfis mo Exeratrorumuemur,aut ab aliis,aut medicamento. Horum^na generatamen tertia fpecies, ad fanos nequaij pertinet,"*^

Sed quiab altero praftatur motus, nauigandoyequitando, vehendo,atq; in cunis,lectulis,& vl-

nis obitur. Recens tamé nati puelli, tam valente

moti, quàm eft qui vehiculis, nauigiis equifve

Optima corpo-ri conflitutioqua dicatur,

candi ratio.Infantulo,

prius quàm in-

voluatur, fale

effe in[bercen-

dum.

Lac.

Balnea.

Humida vyi-hus ratio qui-bus conveniat.

Corpora fecun.dum natur(ebabétia,ferua-da effé:alteranda;que aliquomorbo premuntur.Similibus. fmmn-gula cofernari.Alteratto fitper contraria.Aque liccantesqua.Sanguine mvtero: alimur.Lac fit ex fan-guine.

ra propen[os

effe ad mufice,atq; exercitia.Infantibus motonem triplice