Puelli cur nonfiat 15Ónmaturecogendi ad. motum.

Nature nofirecum exercitus

babetur ma-

gna necefittu-9

do.

Puelli optimopredi corpo -rii habitu,ani-mi quoq; moresinculpatos[or-

Intntur.

Seruari quidq;ufdem Kon -busa quib. corvumpiter.

Mores animqua corrumpe-ve foleant.

Caloris natu-ralis cuflodiendi ratio.Motus"vebemétes quorum malorum exiflantcaufa.

Motits admodum langui-dus quid effi-

eat.

Infantes nein-cidant in ychementes animimotus, CATAT2dam.

Infantes qui-bus de£aujis;piorent.Immodico nul-lum animel delelatur,Medie fempere cuexpeti,conjiJj1te-req; um retatio-ne ad aliud.

433proftamr,adhucnon defiderant.At qui iam ter-tium aut quarti annü agunt, is vehiculo, naui-gióq; modice agitarilicet. Septennes vero,iamequitare affuefcunt. Acperfetum primü puerismoueri licer,cüm iam repere ceperunt, magisqyctiam cüm ingredi.Immaturé aurem cogendi o-

mnino nó funt, ne pondere crura eorum vitien-

rur. Sané vel hacatate facile declaratur,quantafit naturz noftre cum exercitiis focietas: cümpueros, necfi cGcluferis loco aliquo, prohibeasquo minus difcurrant,ac pullorum vituloriimq;modo lafciuiant.Quippefua cuiq; animanti na-tura fatis eft ad proprias convenientéfque exci-tandas appetitiones, quibus fanitatem tueatur.Iam vero qui optimo corporis habitu przditifunt infantes, his animi quoq; mores citra vitiiicffe par eft. Qui enim funt ag iram magis procliues,aut animo plane demiffo,aut intelligentesmagis,aut ftupidi,autappetentes vltra modum,hos parum idoneo temperamento effe iis parti-bus,quibus przdictorum fingula adminiftrant,necefle eft. Infantisautem quem abfolutum in-culpatiimq; proponimus, vt nullü ex animi moribus corrigere,fic eofdem feruarene quo vitientir,oportet, Seruatur vero quidq iifdem planegeneribus quibus corrumpitur. Corrumpunturanimi mores praua cófüetudine cuiufg; horü, cibi,potionis, exercitationis, vidédi,audiendi,to-tius denig; mufices, Quare perit hori omniumeffe cii medicü oportet,qui fanitatis tuende curafufcipiet.Etenim iracüdia,(letus,ira,cura immo-dica,€ multz fuper his vigiliz, febres accendüt,ac grauifsimis egritudinibus initia prebent: velvti€ diuerfo, cogitationis mentis fegnitie, acanimus omnifto defes, decolgratos,atq; exatrophia graciles, ob naturalis caloris imbecillitate,reddunt.Hunc enim calor, preter cetera intrafanitatis fines cuftodire oportet.Cuftoditur au-tem cim corporis, tii animi exercitiis modicis.Siquidem qui motus nimis modum excefferint,biliofum animis reddit: fi intramodum nimisfubfitunt,frigidü& pituitofum efficiunt.Quin-ctiam prioré habitudine febres,& qui calidioresaffectus funt: pofteriort iecinoris& vifcerü ob-ftructiones,comitiales morbi,apoplexie,in fumma de£tillationü fuxioniimq; morbi plerüqg; ex-cipiunt.Et nos gros quotannis n6 paucos perfanauimus, folis animi motibus ad debitü mo-dum revocatis. itaq; infantes qui optimü fortiti

va

G.AL. DE'VS.A.ANIT.ATE TVEND.A LIB. 1.

[9)

[9)

40

funt temperamentü,non leui cura egét, nequos 5o

animi motus immodicos incurrant. Quippelo-quelz adhucexpertes, ploratu, clamore,iracundia,& inordinato fui motu,doloré indicant. Noftrum igitur officii eft, coóiectantes quid optent,afsidué id fappeditare, priusq auctus dolor, innimii atqj inordinatü motum vnd cum corporecti animü rapiat.Siquid£ dentientes, aut ab ex-

terno quopiam offenfi, autaluti exonerare, aut

meiere,aut effejbibersve cupientes,aut multitu-dinem ftratori, vinculdq; arctiora n6 tolerátes,aut deniqy diuturná quietem pertzfi, perinde acdifcruciati plorant,enormitérq; mouéctur. Nullüenim animal vllo immodico delectatur, fed femper medium modum expetit. At medius ipfemodus non vnus omnibus eft, fed ex corü(em-

6o

*-

4per eft numero, quz in collatione ad aliud fpe-étantur. Eum igitur qui curam infantis educan-di fufcipiet,acrem q ediocritatis, convenientisqyconiectorem eíleoportct. Hxc autem omnia,víg in tertium à natali annum, circa puerü pera-genda cenfeo: in primisty de nutrice ipfa nó mi- ,,,,,,, quádr-nimam habendam effe curam, quid edat, quid ligentifsumé cá:bibat, quo pacto in fomno, venere,& exercita- felendum efje.tione fehabeat, vt videlicetlac eius egregrie fit

temperat, quale certe erit,fi fanguis erus quàm Sanguis ópti-optimus fit. Sanguis porro fitoptimus,d modi- mu à quibisca exercitatione,& cibis tum boni fucci,tum iu-£'£7«tur. üfto tempore modóq affumptis: praterea potio- ue mmane tempeftiua, modicéq; affumpta.A venere om abus, quod abnino abítinendam effe, quacung lac prabebit, e centur m?moneo. Nam& menfes viri confuetudine pro- es e» Lac odo-vocantur, lac odoris gratiam in deterius mu-"^ gratiam a-tat. Quinetiam aliquz concipiuntin vtero,quo oi er.alienius à puello adhuc lactente nihil eft: cüm ,,,,,, efe m-quicquid fanguinis optimum eft, abfumatur in eptam lacladofcctü, Quare vbi mater concepit, vel aliquo mor ifanzulo,

bo eft affecta ,alia nutrix eft invenienda: cuiuslacguftu, odoratu, vifutg explorandum eft dili-genten Siquidem quod optimum eft,id guftan-ti, olfacientig plane fuaue,intuenti candidum,equabile, ac medium liquidi crafsiq; apparebit. Laclis vitiofsQuod vitiofum eft, e diuerfo aut craffum& ca-"^feofum, autliquidum& ferofum acliuidü, tumconfiftentia ipfa, colorég; inzquabile nobis vi-debitur. Idem gu(tantibus amarorem, autfalfedinem, aut qualitatem quampiam extraneamexhibebit. Tale vero nec olfacienti fuaue crit.Atq; lactis probi improbi h«c funt indicia,Puellum autem ipfum primo quidem folo lactenutrire: at vbi primores dentes emiferit,eum folidiori quodammodo iam cibo affuefacere con-venit. Corpus autem infantis confricare opor-tet oleo dulci, idig pofteaquám vniuerfum lac duro folidiori-accurate concoctü fuerit: alioqui alimento cru- j,,, 5;

do vniuerfum corpus replebitur.Q uare poft l-[apris corpus,gifsimum fomnü fricandi occafio captanda eft. fricandum olcoMaiorum tamen puerorum,qui parcre plagis& dale efosdi;minis norüt,iis duplex tum fricandi,tum lauan- Petdi temporis occafio eft, Priorac c6modior,cim IU naipr-àmatutino fomno furrexerint, deinde luferint, 7, duplex fraciam cibum petanr.. Quod fi qua occupatio- candi c Laune,qui puellum alit,avocetur,modico pane prg- di temp.bito, ludere permittat quantüm velit,Dein cm

rurfus cibum petierit, tum fricet,lauetqy. Mini-Puero pof? cibismétamen bibere ei permittendum poft cibum"e balneiseft, quem balneum excipit: quando ita pracipi- FOtatior eorim quz ventriculus cétinet, diftribu-,

Nétrició viclus

Latlis optiminote,

Infantuli prinio quidem fololacle nutritdiseffe, poflea ve-

ro affacfaciena

bibendum.tioin corpusfiet, td quodin corporibus pror- par; cibusfus fanis canendum eft. Proftiteritauté femper, s» optim: bab;vt in nobis propofito puello, baltieum cibus fe- twpuero equaquatur.INam quibus vtilius eft ante balneum ci- pd X

: PR T:. ermanoru&-bum dediffe;horü plane improbandz habitudi- nile moresnes funt, Ceterü nec Germanis,nec hominib.id 6,1, 41,5.genus aliisaoreftibus,hec documeta prodimus, nat.né niagis d apris& vrfis,fed Graecis, S iis qui eo I»nfantuli elimrüm amuláturftudia. Nam quis obfecro noftrü 4P*d. Germa-tulerítmodo editü in lucem infantulum, atq; ab 6 cufvtero calentem;ad^flumen deferri ibitp(ficvti fie q,,; j, 1,7 1,ri apud Géktmatrosaiünt) ceu candens ferrum, mergebanturin frigidum humor fübmergi, vt& roboretur.i» frigidam.

corpus,

crt D d dl acd dm