Sene: confuetislaboribus funtexercendi.

Exerceri qui foperioribus equi inferna

porub. debeát.

Infirme partesdum laborát,non fant fricá-dz.

Erilio probi-bet dolores percircuitum venientes ,[i duasyel tres borasante accefitoné

«dbhibita fit,

Crura graciliapieanda effe, et

curfo exercida,

Brachia eraci-lia cz pisáda,c? omni modoexercenda.Geflatione mquibus yizdis.

Senibis eademque coualeftemtibus expeditvitu vaito.

4.67 G.4L. DE

fuetis laboribus exercendi funt, fed tamen vehementia corü remiffa;Tertiü quo dirigit qui exercitationis formá prafcribit, ab affectione fumi-tur.Nam quos comitiales morbi, vertigines,grauis ophthalmia, vel auriü dolores ex leui occa-fione maléhabent, iis inclinato capite, dorfóve,authumi volutatis, exercitari non expedit: fedtum ambulationefepe,tum curfu mediocri,tumgcftatione in vehiculis citra fatigatione vti. Si-mili modo quibus aut in fauces, autin parteseas quz circa collum aut toti caput confiftunt,fluxiones procumbunt, minimé quz caput im-pleat exercitationé fuftinent: fed funt his omni-bus quz pet crura gerütur vtilia:ficvti e diuerfo,qui imbecillis funt cruribus,his fuperiorib. par-tibus exercitari eft fatius. At quorum medig cru-rum brachiorumgq; parte$ opportunz oftenfio-nibus funt iis quodvis exercitationü genus ido-neum fuerit, modo ne reliquarü confiderationüvlla prohibeat, Qua tamen circa thoracem par-tes funr, magis inferiorü exercitatione iuuátur:qua circa vefrcà& renes,fuperiorum.Lien, ven-triculus, iecur,& inteftina, vt in medio fuperio-rum& inferiori funt, itafead exercitationes habent. Frictiones tamen partibus infirmis, quotemporelaborant,admouere non convenit. Vbifane funt, convenit vel magis quàm aliis,& po-tiísimü ficcas. Quinetiam qui certa periodo re-deunt quibufdam partibus dolores, hi nefiant,n6 exigua ex eiufmodi frictione cautio eft, pra-cipuég fi duas vel tres horas ante accefsionemadhibita fit: firmantur enim ez partes,& cófue-tas fluxiones minus admittüt. Atq; hec quidemomnibus«tatibus cómunia exiftunt.Non exer-citari vero imbecillis partibus,folis fenibus fua-deo: ex cxteris, quanto quifque remotior fe-nio fuerit: tanto illi magis exercitari pars de-bet. Ceterüm ficrura gracilia fortiatur,ea fane

picari,modicég fricari,& curfu vti potius quàm 40

alto exercitio conducet.. Si igiturneclafsitudo,nec calor preter modum fentiatur,augeri ambulationem& curfum oportet,necnon alternis diebuspicari. Sin aliquid eorum cernitur, crurafurfum habita in lecto collocare cóveniet,& co-piam exercitationis minuere, atqueinfernefur-fum vti frictione. Vbi vero, his obitis, confecutafuerintnaturalem habitum crura, ad eum quemcapifti remediori vfum redibis: adhibitis& rotundis frictionibus, qua durarum ac moliiumfunt mediz, Aliquando ctiam& pingui puluereprius infperfis cruribus,oleum infundes,& moxfricabis, Si cui vero crafsiora quidem crura funt,brachia veró cubiti gracilia, huic omnia queper manus fiunt exercitia, funt petenda:fugien--da veró quz cruribus obeuntüur.. Frictiones ta-men& picationes fimili modo fiant. Porro quiimbecilliores funt, hos ceftatione potius quàminambulatioue dimouebis: validiores vtroq; genere exercitabis,agefq; ad fecundam frictionemvtrofq;fed femperimbecillioré citius. Nam vbiimbecilla funt vires, crebra exigua; frictionevtendum: vbi validz,rara multaqj.Scire auté li-cet, fenilis ftatum corporis, quoniam exleui mómento in morbum incidit, fimili rationeiis qui

SJANIT.ATE TVEND.A LIB. V.

gere quidem fees debebunt. Senesigitur con-

o

n

30

$o

[To]

4.68

ex morbo convalefcunt,in victu effe ciirandum."Tutius ergo eft imbecillo feni exiguum dare terdie, ficvti Antiochus medicus folitus eft fe ciba-re, qui circa tertiam vel ad fummi quartam ho-ram,panem cum attico melle fumebat. Poft fex-tá autem, iam exercitatus& lotus,prádebat me-diocriter,primü iis fümptis qua aluum deiiciüt:pofthac maxime pifcibus, vel quos faxatiles vocant, vel qui in alto mari degunt. Rurfus in c-naápifcium vfu abftinuit:fumpfit autem aut farcum mulío, autauem exiure fimplici: qua qui-dem victus ratione fenfibus& membris omni-bus integris ad extremü durauit, Sciendum ai-tem eft, vt pueris vinum cft adverfifsimü,ita effequamaptiísimü fenibus. Efto auté id exhis quaecalidioris nature exiftunt, qualia funtin Gra-da quidem Ariufium,& Lesbium,& Myfium:exItalicis vero Falernum& Surrentinü, Proximahis funtin Italia quidé Tiburtinum& Signinit,ambo vetera: quando nouella diu fluitant in vétre. Secundo ab hisloco funr Adrianum& Sabi-num;,& Albanum,& Gabrianum,& Triphilinit:preterea omnia Aminza quz in Italia nafcütur,& circa Neapolim& in Tuícia. Ergo dehis mo-dice antiquitatis bibendum fenibus eft, vtiquequibus valentius caput non eft. Quibus autemeft his& Falernum,& Surrentinü,& Ariufium,& Lesbiii,& Myfium,& Tmolites, idonea funt,Hucautem dirigi omne confilium debet, vt vi-num ipfum fit fubftantia renuifsimii, atq; fuluocolore:quand pallidum cómodum etiam exiftit.Calidifsimü autem vinum, fi coloré fpectes, eftflauum: minime vero calidum,album.Quz me-dia inter hzc funt, provt altervtri magis acce-duntita vim eius exhibent.Vnü igitur illud ma- vum dximü fenibus cómodum ex vino accedit, quód 5,4; 7 a[lesomnia eorum membra calefacit: alterum, quod /eibse.per vrinas ferum fanguinis expurgat. Qua om-nia preftat tenue fimul& flauii vinum.Q uz ve-ro ex pallidis aut flauis vinis fubfrantie pinguisfunt,hec& fanguinéaugent,& corpus nutriüt:quo fit vt ea vtilia fenibus interdum fint, vtiquequo tempore nec ferofam liumiditatem in ve-nishabenr,& aliliberalius defiderant.Caterim|.quz diu in ventre morantur, vtcraffa fimul& Mineafiringentia vina,corum fané nullum aptum eft M fentefeni, Siquiscrgo fenum dulci vino vti à balneovelit, vbi mané comederit, huic optimum Fau-ftianum Falernum fuerit, aut aliquod illi fimile.Poffunt etiam vinis iis vti fenes,qua melle con-diuntur: maximé vbi fufpicio eft eienendi calculiin renibus, autpodagrz, articularifve morbiimpetusfuturi. Verum quiaobftructio à cibiscraffum atq; lentum füccum gienentibus, difficilior curatu eft ea quz à vinis procedit, ideo ca-uendum fenibus eft à multo alice, aut cafei, autOuorum,aut cochlearum,aut bulborum,autleritis,autfuillé carnis ef::multóq; magis neanguillatum, autoftrearum, aut cartilagineorum, aut Senera quibusthynnorum, aut cetariorum vfum frequencenr,^5 cavere de-Sedneg ex carnibus ceruina,caprinave,aut bu-(€

AM d d eger: Zarnes ommibula eft vtilis, n8 modó fenibus, fed neg vlli e- 4, j, veistati.Ouilla vero iuuenibus quidem n6 malus eft fj: ceruina,cibus.Senibus tamé,nec ea eft cómoda: arg; hac caprina, c? bwctiá multó minus agnina, Hedina vero feni no P.

V iij

Senes. crebriusC? parcius ci»bandos effe.Antiochus quávfus viélus ràtione, fenfibusc membri omnibus integrisad extremumderarit.

Vinum. vt pueris eft aduerftfs[imi tta quá

aptifiims[ins

biu,

Senibus qualiavina fint commoda,

Vinum flaupmscalidifiimumeffe,album*ve-ro minime ca-lidum.