Défnitiones i-pf tot debereeJfe.quot res.

Chrifti dotlri-nam impi?(ubfannat Gale-[177

Grecá linouá7 Hen"nie commendat Galenus.

551

tot definitiones, quotres, neceflario defideran-tur. Vbi vero vnius rei pluranomina habentur,vnátantüm definitione eft opus. Porro vbi Ar-chigencs etiam de octo qualitatibus pulfuum temerariam illam fuam nobis fentetiam protulit,debuiffet aliquam addere, fi non firmam demó-ftration£, at certérationem validam: vt ne quisinitio ftatim, velvtiin Mofis€ Chrifti fcholamimpingens, leges audiret nulla ftabilitas demo-ftratione, Olim etenim homo duarum linguarüperitus, oftendebatur digito, omnibufque eratadmirationi. Atfophifta hodienos multas e-difcere volunt,caterüm barbarifsimas, cüm ta-men praftaret ipfos doceri vnam grecam adeoornatam& cultam, praterea communem om-nibus,ac plenam humanitatis. Qua quidem fiimbutus fueris, neutiquam vt illi fateberis,om-nia prima genera pulfuum, qualitates exiftere.Siquidem inter differentias ipforum referri tum

' magnum, tum paruum, tum medium conftat;

Ad aliquid, e/-fe cómune mul-ti generibus.

Palfus maiorisdicli, cofütusquinq; aut fexdifferentias.

Maximus psl-fus.

Magnus fimpliater pulfus,

Pulfits magnsa€? parus, fabpraedi camentoAd aliquid eft,e quantitatefigmficat.Longus pulfus.Latus.

Altus.Magnitudonulla confla-ve potefl abfq;dimen[ionibustribus.Q»antitatemvnius extenfioi550 effe ma-gait dien.

necnon longum,breuem,larum,anguftum, atqalios denig aliter nominatos: quorum quidemomnium vnum effe cómune genus confiftens inqualitate,nemo fanz mentisfateatur, Quippeipfius maeni pulfus& parui, nó qualitatem, fedautquantitatem,aut ad aliquid, aut cóiunctamcum ad aliquid quantitatem effe genus, rationiconfentaneum videtur. Neq; enim fumusgnefcij,multis generibus effe cómune Ad aliquid. Siquidem albius& nigrius funtin coloris genere, At-qui color qualitas eft.Iam fuperius& inferius e-tiam in genere Vbi: maturius item& tardius,ingenerc Quádo.In aliis etíam pluribus generali-bus przdicamentis, verfatur Ad aliquid. Proin-de mirum non eft,fi in predicamenro quantita-tis illi adfit etiam locus. Quare optime fané va-leas moderatum pulíum,qui defideratur,often-dere,fi exquifite moderatü cognoris. Czterü inmaiori pulíu,qui videlicet moderati excellit,fatfuerit coftituere quing aut fex differentias, Ete-nim illum qui omaes fuperet, maxim appella-bimus. Qui medius eftinter maximü& medii,fimpliciter magnum. Iam interponendi huic&illi vtring bini alteri:vnus pauló maior moderato, alter qui magno paulüm cGcedit. Alius itemqui magnum fuperet:ficvti& alius qui fit proxi-mus maximo. Dicimusirag; maximum& par-uum pulfum,fub pradicamento Ad aliquid effe,& quantitatem fignificare: inefíég vtrique ma-gnitudinem, vt magno magnam, ita paruo pu-fillam. Atlongus dicitur,qui longitudine exce-dit medium: latus,qui latitudine:altus,qui pro-funditate: quorum intelligitur nullus in tribusdimenfionibus arteriz, citra quas nulla magni-tudo conftiterit.Siquidem quantitas vniusx ex-tenfionis, non magnitudo,íed longitudo ef£:exqua nónullos longos& breues dicimus, nó manos vel paruos. Nec vero ita lineam vni appellamus,fed ant longam,aut breuem. Verum cor-pora qua trínam dimenfioné fortiuntur,ea ma-gna& parua appellamus.Proinde pulfus qui abvna dimenfione cognominantur, à magnitudi-nis quidem genere reiiciuntur:fub eo autem quifecundum quantitaté eft,continentur, Vbi igitur

G.4L DE DIFFERENTIIS PVLSVVM LIB. 1l,

quando ab vno nomine res indicantur multz,

10

10

3o

40

5o

6o

532áproportionetres ille dimenfiones difcedunt,atq aliqua vel alique illarü minuütur, vel iupe-rant,quatuor& viginti pulfuum differentiz na-fcuntur: quas nos, qu vigintifeptem effe obti-nentiü tres dimenfiones pulíuü differentias o-ftenderemus, ci praedictis tribus in tabella pro-pofuimus. Quibusomnibus vnum communegenus, quantitate fcilicet diftentionis arteriz,invenimus. Quod fi liceat etià contractioné tactudifcernere,& in hac quoq reperietur totide dif-ferentiz.Enimvero qui nullü aiunt longi fe fimpliciter pulfum poffe animo cáprehendere, cimomnino is aliqua fit preditus latitudine& pro-funditate, mihi rudes primarü difciplinarü videtur: quandoquidem nec magnü etiam fic conci-pere poffent, quod videlicet is fimplex non de-tur,nifi fimul celer vel tardus, vel vehemens, vellanguidus, vel particeps fit aliarü differentiarii,Etenim qua finealiis effe nó poffunt, nóne me-ra fatuitas eft,ne cognitioni quidem reprafentari citra illa prefiteri? Porro ex vnica dimenfionepulíus,multanos cognofcerepoffumus. Ná vtcertá rem demóftrare magnus pulíus poteft, itactiam altus folus, non fimul cum ipfo conceptisaliis dimenfionibus animo. At vero pulíus binarum dimenfionum,necad viam& ratione quic-quam faciunt eorum,qui trinis fimul dimenfio-nibus intelliguntur,& à diuidendi funt metho-doabducti. Porro vbi ex omnibus differentiisvolumus intelligere compofitii ipfum, tuncarsiubet, vt propofita rei totam perfpiciamus naturam, Eamitag nosin fimplices differentias re-foluimus,quod abfg eo, compofitum exacté in

zelligi nequeat. Nifi veró totam rei naturam in

vnum complecti, neg in vna differentia& fim-plici confiftere valeas,nulla erit ars,nulla via velratio,nulla denig vtilitas. Quamobrem nos primiüm pulfuum vniueríam naturam diduximusin differentias, quz ipfam conftituunt:arg; hancquantitatem diftentionis vocauimus, illam qualitatis ictus,aliam qualitatis tunicz, aliafq; ordinecommemoratas.D einde in his rurfus fimpli -ces notiones inveftigauimus: vt quam habetrationem differentia quantitatis diftentionis ad

totam pulfuum ex omnibus cáflatam naturam,

ita inveniatur aliud, ad hanc ipfam fe fimiliter

habens. Suntautem differentiz omnes vniut-cuiufgy dimenfionis, aliarum omnibus copulan

dz: vtin vnaquag binarum dimenfionum co-

pulatione exiftant nouem differentiz,omnes vi

gintifeptem.Adícribam vnà, poftea dereliquis

etiam licebit diícere,

1 Longus latus

2 Longus moderatus3. Longus anguftus

4 Latus moderatus$ Moderatus moderatus6 Anguftus moderatus7 Breuis latus

$ Breuis moderatus9 Breuis anguftus.

In hac ergo tabella tres longitudinis differen

tias cóplicantes cum tribus latitudinis, nou ef-z i

Pulfaum diffz-rentie viginti-

feptem:

Compofitum.non poffe intelligi abfa; ipfiusrefolutione im.

fimplices diffe-

renitas.