12?

557

Pulfaum v/&5 integram pulfus definitionem feceris.fi vfum co

5; mtela""* vum generationis adiunxeris, quz tutela innati1 cator. PU* uiis.

caloris cxiftit.Facitautem ad procreandum ani-

C.4l. DE DIFFERENTIIS PVLSVVM LIB.

malem fpiritum, illa fpiritalis fubftantia, quam'

arteric continent. Atq; attrahunt d uidemarte-riz, dum dilatantur:excernunt autem dum con-trahuntur, Igitur definitio effentialis, qua ora-tio eft rci effentiam edocés, neceffario eft genusexplicatura,& differentias,& vfum gencratio-nis: caufam item efficientem,€ materialem,autinftrumentalem,aut vtcunque appellare volue-ris.vt Genus,aut motum,aut actionem;aut paf-fionemarteriarü. Differentias,quod per diften-tioriem€ cótractionem,quódq; fponte. Víum,quod innati caloris nomine, vcl fpiritus vitaliggignendi,aut hercle etiam animalis. Caufam et-ficientem, quod vis fit quzdam cor diftendens& arterias,aut vitalis,aut animalis,aut vtraque.Materialem denique& inftrumentalem, conformationem arteriarum ad actionem, videtur de-monftratura. Atq ita fuam quag fecta rationa-lis,fortiretur defínitionem. Nos vero dicemuspulfum effe peculiarem actionem, cordis praci-pué,deinde arteriarum, quz diftentione& cori-tractione mouentur à facultate vitali,quó calo-ris natiui mediocritas retineatur, generetur au-tem in cerebro fpiritus animalis. Verum apud tyronces cuiufvis difciplinz, minime fané proferend« fubftantiales definitiones funt: fed vbi i no-tione exorfi, ad effentiz eos notitiam ducemus,hiciam, prompta memoriz gratia,rem vniuer-fam limitata complecti ratione fuerit expediés.Cüm valemus igitur, cordis& arteriarum mo-tus,quando illa diftenduntur vndequaque,rur-fifg in fe confidunt, pro dignitate obeuntur,Sin autem egrotemus, vt palpitans, vel concu-tiens, vel convulfiuus,vel tremulus motus arteriarum appareat, nil noui eftfi pulfum vocemusmodo convul(iui, modo vibrat, interdum pal-

Arterie attra-bwnt din dilatantur zexpel-lunt dum con-trabuntur,

Palfus defini-tio effentiali.

Conunlfio c»tremor, in folecofiflut neruis.Palpitationem,fieri ettam in.cute,

té convulfio ipfa tremórg,in folis contingitneruis. Nam palpitationé perfpicue etiá fieri in cutecernas:ficvti& in carnofis partibus, quz portio.-nes funt mufculorü. Porro quietes pul(uum longe obfcuriores funt,quám refpirationis: ob idgnónulli eas inter partes pulfaum minimeannu-merarunt, Quiefcit auté thorax& pulmo id temporis quod intercedit inter ingreffum fpiritus,Rarum c? cre-& eiufdem exitum. Ac pro tempore quidem ha-brum dici p«l- yum quietum, raram appellant, vel crebram re-jid. Mna fpirationem- Similiter dicuntur rarus& creberFiliis pulfus: funtque vnà cum equalitatefua& inz-tum intercides qualitate, cámg ordine& illius perturbatione,ex eorum genere,quz non parua nunciant, Iti-dem intermittens pulíus& intercurrens, ex eo-Pelfem effz mi dem hocgenere, futurorum funt haud neolieenflum motiait da(igna. Non perperám autem Zeno mixtumZeno, quendam moti ait effe pulfum, non fimplicem,

Definitio eri neq vniformenmi:cüm ex cótrariis motibus con-quas tn genera-

tione cofifiunt,quc babeaturoptima.

tium motibus.

ne eftomnibus pulfibus, id deberin definitioneproferri:nemperes per quam pulfus concipiun-tur, dicuntürg,non per quam certi quidam pul-fus. Ad haec,rerum quz in generatione funt,de-finitio caufam efficientem compl ectens,optima

-

[»]

30

pitantem,interdum tremulum.Q uanquam cer- 40

ftet, vt motus refpirationis.Porró quod c6mu- 6c

IIl.

habetur: de quibus eft pulfus,qui vt ceteri mo-tus, dum fit, eft. In vniueríum igitur, definitionequidem fignificationem explicare propofiti no-minis,fi quidem propofitáà rem non omnes pla-néaffequantur, non dico conducit, fed neceffa-rium efr. Neceffarium etiam,vbi quis vel verfu-tia de induftria, vel prz ftupore imprudes,figni-ficationes comutet nomini, tribués alits rebus,acomnes homines. Atfiabíg vtrog; horum fit,omnino res nó eft aperienda definitione: quodfuitipfam nomen abvnde dedaret. Nam defini-re omnia velle, ad fophifticá pertinet difciplina;

538

Defiritio;equando éii«esexplicandaquádo mininc

Definire oniriavelle, àd[op^i-Jitcam pertizetdifaplisam.—

GA4ALENI PERG.AME NIde dignofcendis pulfibus,liber

primus.Pol/um dírnotion$ admidi

locum. tembus

defi derart.

Peculatio autem hzc quz ad pul-

fuum dignotioné fpectat, minime

quidem oratione prolixam defide-

rat, fed tempus aliis fimul omnibus

longius: quandoquidem tactu eft

nobis opus exercitato,vt vel paruam eorum ex-

acte differentiam fentiamus:nec in noftra manu

eft illius exercitatio. Itaq» ad exercendü tactum

medicus plurimü temporis poftulat, vtpote cui

plurimi vno eodémq; tempore affectus arteriz: Tangesti avte-

fint perpendendi: primü diftentionis quantitas: 7 que fimul

dein qualitas& tempus motus: quin& mouen- //"* fred

tis facultatis cótentio,acdenig ipfius tunica ar- MORE lt

terix ftatus, Hac enim fimulatg illa attollitur, M

omnia funt cognofcenda, Quinetiá caloris qua

litatem,* impülfus,qui in arteriz motione fit,a-

pertius indicat:& ctiam equaliter an inzquali-

rerilla qua memorauimus omnia, vnain parte

& in diuerfis fíant. Atqy in diftentione hzc con-

fideranda funt.In contractione fan? fimilia illis:

preterea tempus inter vtrang; mediü,quo quic

fcit, duplex illud:vni à diftentione ante contra-

&ioncalterü à contractioneante diftentionem:

& horum mutua proportio, videlicet temporis

motusad tempus motus, temporis quietis ad

tempus quietis, vtriuíq fimul ad vtrüqs, Qua

funt vniuetfa ante alterü arteriz ictum cogno-

fcenda,cófecto iam primo pulfu. Nam cim iam

alter inccperit, cum ipfo prima funtattenden-

da,quz declarata in priori fuerüt: tum veró quo

aqualitarem eorü& inzqualitatem perfpicias,

omnéfq differentias, quc in illo funt expofita,

cum iis que in hoc,conferendaíunt. Indetres,

quatuor, quinque, atqueadeo multi deinceps

funt pulfus videndi, vtordo tibi atqj cófufio fit vati n] m M ità bumana

explorata, Ad quorum omnii abfolutifsimam ,,,, 77...

cognitionem, totam humaná requiri vitam exi- jj 44d ex;clam

fimo. Quanquá certe exercitatio afsidua, vfum: digpotionem

randem fcientificámqg; cognitionem conciliat, pulum.;

cum maximo emoluméto: vbi quifpiam fuerit, Ere ar

vtveritatis frudio accenfus, ficab immenfa diui fie m pi

tiarum fiti, ac gloriz cupiditate(que hodie do- gnitionem con

minatur inter mortales)alienus.Neq veró deli-"car.

ciis deditos,fed egregie nauos induftriófqo, haec Pulfor vebemz

cómentatio defiderat. Porrà dum pulfui admo Cfimim mi-

uetur manus, hic quidem firmius e infigenda; oci m

illic applicanda leuius, vtin vehementi& lan- 7, applicanda

guido pulfu, Nam illum, nifi premas arteriam, eii».

non