Pulfus fuiffe in-Siuutos gratiatuendi yniuer-fi caloris, vigne-dique ammalisfpiritus.

Arteriarum corprs annume-rart inter coti-nentes pulfusgenerationscavas.

Polfoi varia-tiones,pro caw-farum. altera-ttonibus fert.Pulfuis tot. effprimas differen.tias, quot cauw-farum.Mediocritatesefficere. natu-rales pulfus.

Pulfuum.alte-rationes que àquibus. caufismag proficifcantur.

$53 GUAL.DE.CAAVSIS

auté omnis facultas, alicuius facultas fit, haud-dubie eius notio eritrelationifubiecta. Caterüdum robur facultatis, virtntémve dicimus, autcontra infirmitatem& vitium, hzc nomina adfunctionem referimus. Siquidem quz obit effi-citque funcüonem caufa;interim ad eam meliuseft appofita,interim deterius. Quo fit, vr modopraclarius: poftea fires ferat, deterius, functioipfa obeatur.Ac przcftantior ad functioné difpofitio, facultatis virtus& robur eft: deterior, in-firmitas atg vitium. Quod veró ad pulfuum v-fum fpectat, gratia tuendi caloris vniuerfi cor-poris,inftituu vidétur, vt videlicet illum refrige-rent:€ fi quid fit fuliginis ex fuccorü advftionecontractü,id eveftigio excernant. Conferüt etiad gignendum animalem fpiritum. Reliqua&tertia gignendorum pulfuum continens caufa,ipfum efrarteriarü corpus. Siquidem omnis fa-cultas quz alicuius caufa agit, inftrumenta quarit ad opus appofita. Erat autem hic inftrumen-tum accómodum, quod fpifsis tunicis effet, atq;intus cauum. Vbi igiturilla facultas refrigeran-tem fubfrantiam trahit, arteriarü corpus difren-ditur. Vbi vero fuliginofum expurgat,contrahi-tur.Nuncirag prepollet dilatationis vfus,nunccontractionis:conífequitürque omnino alterammotus parrem reliqua. Cm ergo ex his caufispulíus proficifcantur, omnes variationes illorüpro caufarü alterationibus fiant eftneceffe. Vn-detotfunt primzc& generales pulfuum differenti, quot caufarum., Et facultatis quidem diffe-rentic(unt,robur& imbecillitas.Natiui caloris,advítio,refrigeratiógs. Arteriz tunicz, durities,& mollitudo:atque pre his omnibus;in fingulisgeneribus, cómemoratoriü mediocritates: qua:vt naturales efficiunt pulfus, qui medium lo-cum inter excedentes fortiuntur, ita exceffusipfi, pulíus gignunt prater naturam. At faculta-tis robur neceffarig pulfum vehementem facit,

infirmitas languidum: ficvti inftrumentorü du- 4

rities, durum, mollirudo mollem. Vt autem in-cremento vel decremento natiui caloris confe-quatur femper vnum& idem genus pulfuum,non eft neceffe. Nec enim celer,nec magnus, autcreber incidit femper, vbi natura advritur: necdum extinguitur, tardus, vel paruus, velrarus.* Difputat autem contra magnum Archigenes,quód celeritas pulfus non à robore potius, dàfacultatis imbecillitate proficifcatur. Atneutrü

fequitur neceffarió. Magis tamen peculiaris ce-$0

leritas robori facultatis eft, abvndantiztg calo-ris, necnon mollitudini inftrumentori: tarditasautc contrariis. Eodem modo valida facultati

magnitudo,& copiz caloris, tum eti mollibus

inftrumentis familiaris exiftit:paruitas vero contrariis. At crebritas nulli neceffarió ex cómemo-ratis inhzret:magis tamen facultatis imbecilli-tati eft propria, copicq caloris, ac duritiei iteminftrumentorü.Similiter raritas magis ad cótra-

20 ftentionem pervenerint. Celerrimi vero nefic Ci

PVLSVVM LIB. L$54.

tant, crebró:ita qui refrigerio indigent, copiofum fimal€ celeriter,crebroq, attrahüt. Quam-obrem peculiares dixi effe pulfus copiofo calo- Calor cópisfofi magnü,celerem,crebrumq;,nó tamen illi per- g9mam m"petuó annexos, Poftulát enim vt tales evadant, /?'/emiiarfacultaté validam, atq; ipfa intrumenta mollia.Quod fi infirma facultas fit, autinftrumentü durum,nec magni eífe,nec celeres pofsint,cum in-ftrumenti quidem fit per duritiá adverfus mo-

10 uentem facultaté contumax: illa vero attollere

quatenus oportet arterias,per imbecillitaté im-

pos, Quare vt celer pulíus vel magnus fiat;tria Pulfai— celereOportet caufarum generainter fecotant: nem- vel magno gr-pe,vt víus illorum generationis vrgeat;facultas gzendo;conjpi-valida fit:mollé(qy arteriarü tunicz,autcerté nó"47e'7 mrigide. Porró vbi folus calor increuerit,& man- que canft cilferit facultas,tuniceQy arteriarum immota: pul-:fus neceffarió maiores& celeriores fient, vnaáqg

cum calore augebuntur,donec ad maximam di-

quidem prius erunt, quàm caloripfe fuperaue- /Á quando gi-rit maximam diftentionem, ita vt ab ea fatis ye-$74^f"7.frigerari non pofsit: tunc enim celeritate refar-

ciecur motus defectus,atq; ficevadent pulfus celerrimi.Caterüm neq; hac fatisfaciunt calori ve

hementer incenfo. INam quod temporis inter

duos motus antea quiefcebat, nunc id prafecat

etit, adeóq, efficit breue, vttotus vnus effe mo-

tus cótinuus nulla interceptus quiete videatur.

3o Hoctamen accidit, vbi extremé calor fuerit ac- Polo creberri

cenfus: turic enim, cüm tres fint prafidij ratioz mref? caufa canes in excefsibus vniuerfis, omnibus fimul vti- /orextreme ac-tur. Nam& plurimum confequitur refrigeran*"/

tis fubftantiz, celerrimég;,& in primis afsidue;

Quorum primü maximos pulfus, fecundum ce-

lerrimos, tertium creberrimos reddit. Nec vbi

liberaliter illum magnitudo diftentionis refrige

rat, irritat celeritatem: ficvti nec crebritatem vbi

ab ambabus auxilium recipit: fed alterius illariü

o femper defectus, corrigituraltera: magnitudi-

nis,celeritate: celeritatis, crebritate. Quid mul-

tis? crebritatis pulfuum caufa vna eft, prioris a- crebritatispul&ionis defectus. Tam quoq defectü naturalis /nm cav/ eftcaloris nullus comitatur ex necefsitate pulfus: paafamiliaris funt tamen ei paruus& rardus praci-(977^.pué,mox etiam rarus. Nam vtnatura qua iam- ,,;; defécluipridem refrigerata eft,nec multü requirit, necce qui pulfus[itlere refrigeriu, fic nec breuibus intervallis. Por- familiares.

ró inter magni pulfum& paruum, naturalis in-

tercedit& moderatus:cum quo comparantes&

vítimantes reliquos omnes, qui maiores funt

co,hos magnos vocamus:qui minores, paruos,

Itidem intercelerem& tardum medius modera

tüíg,, naturalis exiftit. Sicinter crebrum& rarü,

durum& mollem, medij funt naturales. At natu pulfgs. onmesralis no item videtur, qui inter vehementem eft med; funt na-medius& languidum. Valid quippe facultatis e aeftopus, vehemens pulíus: velvti infirmz, lan-"^4" habeter

i í!nA|. anter vebemenguidus.Cuius fané n6 eft contra naturam firmi- Len cp lanqu-

ria declinat,non ramen illis perpetuo annexa.$i gg tas:imó hac virtus eft,& fecundum naturá: infir 4,,.

amplior in corpore fuerit collectus calor, ani-manti cüm maiori erit opus refpiratione, tummaioribus pulfibus:& quia maioribus: cótinuóetia celerioribus& crebrioribus.Vt enim qui fi-tibundi funt,nó multi modo, fed& celeriter po

mitas vero facultatis, vitium, atq; prater natu- Vino modice e-

ram. Iam vero vino modice epoto, cüm maio- /?toqualespul

res& celeriores,tum vehementiores aperte pul- m ml

fus evadunc.In ira aut£,& exercitationibus mo- Ti mom

dicis,n$ perinde aperté:im fi quid illis accedat qualesvehe-