Calori[i fit ad-ztné!la inslrn-mentoris duri-ties, quas pul-Jus diffiventiasadmutat.

Frigiditati mollities organorisfi comungatur,qwe puljuumdifferentia pro-veniant,

Palfus omnesqui moderatiJfünt,non continu et natura-les exiflunt.Pelfaim diffe-renti, pro mi-fille— moduquib. facultas€ infirumnetamifcentur.

Continentiumcaufaram va-riantii pulfus,oclo coueatio-nes.

Aéliones omnesreddi crebriovesob defetlis gui

accidit illis.

$97genere variant, vbi calori fit adiuncta duri-ues, Quumigitur vterg; plurimüm à natura de-clinar,pulíus erunt celerrimi, creberrimiq;: minimi aurem nequaquam(nifr fimul facultas oblafa fuerit)ied aliquatenus iufto minores.Atfi im-modicus calor fit,& inftrumentum non magnopere durum, verim paululum à moderato va-viet, tantüm abeft vtiuíto fíat diftentio arteria-rum minor,vt etiam maiorevadat. Erit autemceleris, vtra caufarum excellat: maximé tamencum calor: quo temporeluculentior erit€ bre-uitas.Supereft cóiugatio ex mollitie& frigidita-te.Quia veró magnus pulíus hic quoq; eft mol-litudini affinis,€ paruus trigiditatibus,vtralongius à natura deflectat qualitas, illi neceffe eftpulfus afsimilentur, Enimvero omnes natura-les pulíus inter exceffus moderatos& mediosannumerantur: non tamen quicung funt moderati,etiam naturales exiftunt, Atvero quot ex-cellentiam caloris affectus fequuntur pulfuum,tot eti vfus generandi animalis fpiritus. Sicin-ftrumentorum durities facultatis imbecillitaticoniuncta, paruos pulfus,& tardos,& crebrosconcitat: robori, paruos X crebros, non etiamtardos,imo longe interim quàm par fit, celerio-res.Verim fi inftrumentü fit molle,facultas autcvalida, maiores quidem manifefto pulíus fiunt,ataliquantó tardiores,rarioreíque. Quod fi admollitudinem inftrumentorü infirmitas adiun-

GAL DE C.4VSIS PVLSVVM LIB. I

$58facultas plus vel minus, aut vfus offenfus cft, c-tiam pulfus ipfi necefle eft plus vel minus ad paruitatem tranfeant& tarditatem. Nec veró exifti-mandum eft,alterationem pulfuum quz ex om-nibus fimul caufis moderate oblacfis procedit,maiorem oportere ea effe, quam facit vna. Pof-funtfiquidem, velob vnicam tantü caufam ex-acte aítectam, ad vItimam devenire ipfi pulíusalterationem. Igitur facultas extreme deiecta,

10 minimos efficit pulfus, eriá fi molles quidé tuni

cz inftrumentorü fint, vrgeat aüt neceísitas.Ita-quead pulfus extremos conftitnendos, interdüplures caufz defiderantur, interdü fatis eft vna.Maximus quippe pulíus neutiquam fieri pofsitob facultatis robur fummum, citra opem alia-rum:minimus auté nónunquani ob imbecillita^tem fit folam. Quareante omnia in pulíuum al-terationibus, attédenda quantitas eft caufarumoffenfionis. Vrautem ad tertià€ quartá coniu-

20 gatione explicandas nos convertamus, vbi lan-

gueícat facultas, vrgeat vfus, durüty inttrumen-tum fit, potifsimü ad crebritate, deinde ad par-uitaté, poftea ad tarditate, pulfus videbis verge-re:non neceffario tamen,nec perpetug, nec etiáin quolibet illorum, nec fimul concurrunt om--nia. Etenim vbi lefz infigniter fint omnes cauf, minimi, creberrimi, X tardi ipfi pul(us fiunt.At fi offenfio fir inftrumentorum& facultatisparua,ac generationis corü multus vfus,hi non

Ca fit facultatis,fi quide equus vtriufg, fimilg so eruntiufto minores, nectardiores: imo interdü

modicus fuerit à natura flexus, moderati fimul& naturales videbuntur ij pulfus effe, nifi quoderunt mollitievari Sin valde immodicus fit,parui,tardi,atq crebri fient. Si vero imbecillitasmult przpolleat,tunc ctiam erunt parui, tardi,crebrig.Si fuperior fit mollitudo, accedent pul-fusad moderatos. Reítat iam vt omnes fimulcómittamus differentias continenti caufarumpulfuum: ex quibus octo coniugationes con-

manifefte celeriores:maiores auté fi non aperte,pares certe perfpicué moderatis, Si verà infir-ma facultas fit,& maior vfus, vnà cum molli-tudine inftrumentorum(quod in quarta coniugatione contingit) fi quidem permultum vfusnon crefcat, nec longé à natura abfint facultas& inttrumenta, multo magis increfcet pulfus inmagnitudinem,quám in celeritatem, Crebrioretiam iufto erit, fed non perinde aci ille tertij có-

lantur. Duz, quum remiffa facultate pariter X 40 plexus, quód víui quàm ille magis hic fatisfa--

víu,modo mollius folito fit in(trumentü, mododurius. Duzalterz,vbilanguefcatfacultas,&víus auctus fit,inftramentáq; vel mollia, vel du-ra.Praterea alig due, quando valida fit facultas,fed remiffus vfus, vnà cum variante inftrumen-torum differentia. Keliqua duz, quum valensfacultas fit,auctus vfus, accedátq inttrumento-rum,quam diximus, dtíferétia, Ac languida qui-dem facultate fimul& remiffo vfu, omnino in

ciat. Quod fi paululum víus& facultas d natu-rali ftatu delectant, inftruméta vero multum admollitie defcifcant, ad mediocritatem pulíus horum aífectuü accedét, tum quantitate diftentio-nis,tum qualitate motus, prxterea quietis tem-pore, tantimg; vna occurtus mollitudine ftatünaturalem excedent. Sivero non ita deflectantmulti vfus& inftruméta,facultas ait vehemen-terlaboret, tales pulíus admodiü parui erunt&

paruitatem& tarditatem mutantur pulíus, in v- 5o crebri,modicé vero tardi, Si auté durü fit inftru-

traq differentia inftrumentorum.Caterüm nonredduntur neceffarió crebri vel rari. Sed fi par-ua facultatis offenfio fit,nec infignisinftrumen-torum duritia,nihil crebritate pulíus variant: fi-quidem non pulfus modo, fed vniuerfz actio-nes crebriores ob defectum evadunt,qui carumaccidit fingulis. I4 defectus,vfu acftimatur.Quüergo remiffus hicfuerit,parudq; lacfio facultatis,nifi perinftrumentorum nimiam duritiem,nihilin actione defiderabitur. At fi facultas fit ma-gnopere lafa,modice vfus remiffus, inftrumen-tg bene dura evaferint,non poteruntnon pul-fus fieri, quam poftulat vfus,minores: itaqueimperfectü fimul officium: ac quanto quidem im-perfectius, tanto etiam crebrius, Verüm provt

mentü,facultas valida,& vfus remifsior(hoc e-nim erit quintum coniugium)minorcs pulfus cignentur, non tamen necceffarió tardiores, ficvtinec crebriores. Venim fiadmodum remiflus fitvfus,& inftrumenta modice dura, non minoresmodoG, verüm& perfpicué tardiores atgy rario-resfient. Sivitium vfus, à vitio inftrumentorüvincatur,abvnde fuerit is pulfus paruus,& cre-ber. Sivero inftrumenta fint mollia(quemad-

6o modü per fextam coniugationc)neutiquam mí-

nor quám naturalis, quod quidem cófpici pof-fit, pulfus ipfe videbitur,nifi fingulariter vfus fitimminutus:& omino hocrarior apparebit, quodiffolutiorfitvíus, Porro fi víu aucto faculta-tcg valente, mojlia fint in(trumenta(hanc enim

conftituo

Facultas extre-mé deietla ,mi-

nimos

prlfas.

efficit

P EM—u M