Gracilitatemcorporis qu»polfos Gigmá-

tet.

Facultate va-lente nunquá

p»líus effe par-uus ad fummis

poteft.

Effentia facul-tatis cuiuf que

partis, in com-modo eiufdemparts temperamento cóliflere.

G.4L. DE PR.A4ECOG.

«83

pulíus, in primo libro de eorum differentiis,omnium primi inter vigintifeptem pulfus conftan-tes ex dimenfionibus ternis,funt in tabellam re-lati. Reliquorü auté vigintiquing; haud diffici-lefuerit caufas fimili ettam methodo inveftiga-re. Igitur vbifupra proportioné profunditatis& latitudinis longitudo fuerit extenía, corporisfignificat gracilitatéznon tamen vbi* imminutainfraproportionem profunditatis eft; corpulen-

tiam denotat,fed vel naturalem quandam con- io

formationem, vel fitum arterie inzqualem, Atvero quz quidem in omniii primo;ac magno diftincta funt pulíu, eadem etiá in vltimo, nempebreui,angutto,humilitqy(qui nimirü vocatur paruus)funt diftinguenda.Nam fi naturaliter com-parata fit corporis habitudo, hic pulíus nó folüvidetur paruus,fed etiá talis exiftit. At cm craí-fior fit, fi* quanto homo feipfo crafsior evafit,tanto fit pulfus minor,erit tum quidem quod adipfum attinet, moderatus: fed ob corporis crafsitudinem minor moderato videtur. Silonge fitcrafsior quam pulfus minor, is pulfus quantümin ipfo eft,mediocri erit maior, Sin auté minusfit craffus quàm paruus pulfus, hic, fi eius natu-ram fpectes, naturali erit minor. Quod fi graci-lius corpus fit, quàm videatur pulfus paruus, isfané eft paruus natura, fed non perinde videturparuus,ac veré eft: quód gracilitas, quatenus ànatura recefsit, hactenus ei fpecié magnitudinisaugeat. Similiter etiam in aliis pulfibus omnib,adhibenda eadem eft diftinctio, quae de paruo& magno pulíu eft adhibita:fciendümg illorumqueng vel paruum effe natura, vel magnum, velmoderatü. Ac tres hi pulfus in quantitate diítentionis pofiti funt, quodad ipfius rei naturá atti-net. Videntur veró effe vigintifeptem, ob crafsi-tudinem vel gracilitaté corporis, vel ob rugofiorem cutem, vel regioni arteriarü inzqualem anguftiam, vel proprietate cóformationis.Iam ve-

20

30

EX^PVYVLSIB. LIB. I. 584

& pulmonc:víum eft tanti variaffe, citra facultatis offenfam. Acfic eandem rationé habet,refri-geratum effe,€ refrigerari. Nam fi in ipfa cordistemperiefrigidum clementi propolleat, facul-tasleditur, Sin vero in tunica corambiente,&in pülmone, fanguinéq;& fpiritu, quos eius ventriculi continent, víus eft remifsio. Iam humidi-tates& ficcitates,fi in ipfo corpore cordis confi-ftant,nocétfacultati: frin quopiam vicino, nonimmutant vfum.Siquidem proba teniperatura,intempericíg;, ex quatuorfiunt elementis; vfusveró increméta vel remifsiones, duntaxat ex ca-lido&frigido: Porro vbiiam ad vltimam víusdiffolutioné deveniat, corporibus vicinis cordivehementer refrigeratis,non poterit etiam cor-dis corpus nó intemperatü exiftere: id quod ni-hil eftaliüd,quaám facultatem debilitari, At veràvbi cum duritie coniunctus eft pulfus ille oblongus,anguftus, X himilis: neceffario etiá ei adeftvellanguidus, vel medius inter languidii ac ve-hementé: declaratürg; effe is affectus in corpo-re, qui redditarteriam duram. Hac eft ficcitas,vel conftrictio à frigore, vel tenfio. Siccitas qui-dem in ardentifsimis febribus, vbi pefsiméinveterarint: ac precipue«in marcore torrido, cer-tis; melancholiz& quartang febris generibus.Conftrictio fit àrebusrefrigerantibus. Tenfioab affectibus convellentibus,& ingentibus in-flammationibus.Ex fcirrhis vero confirictio ar-teriarü& tenfio nafcitur, cim alids,tum vel ma-ximé vbilien& heparfcirrho indurantur. Sed ta&u eiufmodi affectus deprehendétur,€ per v-rinas, alui excrementa, pert; tum linguz, timvniuerfi colorem corporis, atqueadeo etiam perfebrium genus. Quiautéalij corporis affectuspulfum creant durü, partim originem ex recen-tibus offenfionibusrepentinam trahunt,reliquiomnes pedetentim. Offenfiones que inducunteiufmodi affectus, funt vini potio& frigide in-

ró longus,anguftus,& humilis pulfus,quod qui 4o tempeftiua. Sape ctiam fructus refrigerantes,

dem ad fuam naturam pertinet,idem erit€ par-uus: nimirum longitudine ipfa accedente ob te-nuem habitudinem corporis.Quod aute&lan-quidus fit, hinc evadit perfpicuum, quod nungfacultate valente, pulíus effe paruus ad fummüpoísit. At duritiem nihil eft necefle coniunctameffe huicpulfui. Oportet tamen cor vnà cum ar-teriis effe refrigeratü,atg; etiamnum perfrigera-ri.Quóod vero refrigeratü effe, lafam effe facultatem fit:refrigerari auté,mutari vfum, vti; intel-ligereoportet. Facultatis effentia fingularumpartium,in fingularü illarü pofita cómodo tem-peramento eft.Nam tum demü fuum quaq; mu-nus obit ftrenué,vbi fit temperatifsima. Contràmale fungitur, fi intemperata fit: atq; hactenusmalé,quatenus fit intemperata. Ad eundem modum cordis corpus cim immodice fuerit refri-geratum, calfactum,humectatü,aut exiccatum,pulfus pro fuz intemperiei modo facitlangui-

balneümg frigidum.Deprehendes noxam à vi-no illatam,cüm fubito pulfus non durus modo,fed maior etiam fit,celerior& vehementior. Ccteras á vino in cómuni difcernes, quod nec ma-gnitudinem adiunctam, nec vehementiam, necceleritatem habent: fingulas autem feorfum,vbifymptoma aliquod apparuerit,eorum quafructibus id genus ingeftis folent fupervenire:vtdelirium,exempligratia, quoda vinofis fru-

$0 tibus proficifcitur. Iam ver fi neruorum ori-

ginem aliquis dictorum affectuum occupet,convulfiuas difpofitiones inducit.las appello, quas ante mortem,convulfionis aliquod neceffarió comitaturfymptoma. Acmo-riütur fané omnes in hunc modii affecti, etiam-num calidi, contra acilli, qui corripiunturfyn-copa: hi fiquidem vehementer etiam frigidi,vi-uunt adhuc Eft autem operzpretium noffe, o-mnes duros fimul& paruos pulfus, quamcitif-

dos: id quod illi et facultaté oblfam effe.At ve 6o fime fieri vibratos:&fi qui vibrati non funt,

ró confuetudinc habere cum fanguine ir ipfiuscontento finibus, S cum fpiritu,qui calidiorlongéacnaturalis ftatus requirit,fit,aut cum eo quiin involucro corambiente cófiftit, vel in pulmone, aut cum ipfo etiam involucro cor ambiente,

€ós autob vitialis facultatis imbecillitatem, aut

remifsionem víus, aur vtriufque concurfum,

non admittere vibrationem, Nam fi quidem v-

fus magnam poftulet diftentionem, visq; ope-

riri valeat vitalis, fed vnum refragetur, corpusBb ii

Sicenim il:

Temperiem intemperiemq;cordis,ex qua-tuor elemeutisconflari.

Siccitasin qui-bus morbis ar-tertias inuadat.

Conftrilro.

Noxatllata àvino, quomodo

deprebendéda.

Consulfiue difbofitioncs quaint,

Duros fimul e»paruos pulfus,omnes fere fiersvibratos.