Hetlices febresrarifunid. àprincip ia oriuntur.

Heic niquáadest magnusprlfns,nec yehemens,Celeritas, febrisputride— pro-pria.

Polfus in vtrà-que parté mu-tatto, accejsio-DM initi nuncat.Cau[arum ge-nus duplex.

Caufe antece-dentes que di-cantur,Caw/e exter-n4[iw proca-tarélice, queyocentur.Inequalitaspilum iuxtaaccefsiones,quid indicet.

Vigor accefso-

ns quid fit.

$99

arteriarum tunica,& à vino immodicé poto ex-iccantur. fam vero frebris hectica«rarifsime àprincipio oritur, quanquam eo tempore non-nunquam fintortz. Adhazc,nec magnus pul-fus,nec vehemens, vnquam cum febribus hecticis cocunt: fed fi altervtrum habeant horum, minimé fané funthecticz. Si fimul vtrüg; habeant,plané funt diariz, fi quidem eorum contractionon properet, Propria eft enim eius quz fequi-tur putredinem humotii, celeritas. Caterum inremifsionibus accefsionü, celeritas contractio-nis exoluitur:initid autem gignitur,ac per incrementum augetur. At vbi iam propé vigor adfue^rit,ingens incrementi fufcipit diftentionis cele-ritas,contractionis pari celeritate manente. Vbiveró vigeat iam plane febris, in illa accefsionead fummá celeritatem diftentio pervenit, immi-nuitírg celeritas contractionis. At vero pulíusin vtrangy partem mutatio(fiadiecerimus* di-ftinctionc)accefsionis initium nunciat.*Diftinctio auté ipfa erit, fi mutatio citra alienam occa-fionem acciderit. Atq; occafiones quidem ipfe,partim externa funt, partim ab ipfo corpore o-riuntur:quarum vtrzg funt nota. Verum cla-rioris doctrinz gratia, appellabimus que procedunt ex corpore caufas, vnde vel facultas, vel inftrumenta alterantur,antecedentes: harum autcipfarü caufas, qua extra corpus pofita induxe-runt alterationem, externas, feu procatarcticas.Porró inequalitas pulfuü, quz feré invadit vnàcum accefsionibus, compreffarü vel obftructa-rum modó arteriarü, vel copie humorü oppri-mentium facultaté,eft fignum. Qua igitur pul-fuum mutationes fiunt, dum cordis calor auge-tur,aut confluuntintró humores, aperte acceí-fionis initium annunciant,fi quidem ab aliis oc-cafionibus fint remota. Exiftimare autem con-venit, vbi aceruus materiz humida initio accef-fionis ad cor pervenerit,in primis quidem,mor-

GAL DE PRAECOG. EX PVLSIB. LIB. I1H.

10

30

tis periculi effe:quod periculum maxima muta- 4o

tio pulfuum in raritate, tarditate, paruitatémq,pranunciar.Nam fi his infignis remifsio fuccef-ferit,extempló peribunt. Sin autem abfit remit-fio,contendit natura cam fuperare, atq; arteria-rum motíi maiorem, celeriorc,crebriorémg; ex-Citat: vt vterq; motus celerior quide fíat,fed cla-rius contractionis, increfcatq; hic breui manife-fté, donec augefcat accefsio.' Tandem vbi mate-riam fuperaucrit,calor quafiffamma fuccéditur:atq is eft vigor acceísionü, vbifuliginofum na-tura excrementü,expiratione& cótractione ar-teriarü expellit.Quod vero eft velvti cineritium,non perinde,quia craffum eft, poteft excernere,fed per infignes quofdam meatus educit.Hoc inpartibus inflammatis,pus eft:in ipfis vafis, fedi-mentüvrinz.. At fi corficcius quim pro mo-do natur evaferit, vnà fecum omnes alterabitarterias:id quod interdumin vna animalis par-teipfis arteriis accider,interdum autem in pluri-

bus. Eftcüm fint contrà quám cor affect ip(a

Cauf indurá-tes arteriasqua(int.

arterix,fíed tamen eius affectioné recipiát: ita vtconfleturillis medius quidam affectus in humi-ditate ficcitatéqy. Pracedentes caufa quae indu-rántarterias,funtaqua fulfurea aluminofag;,&omnia breuiter quz exiccandi vim pofsident,

6o

6oo

Qua quidem intemperies vbicunq; arterias in-vaferit,pulfum reddit duriorem.* In corde au-tem ficcam intemperié producit ficca victus ra-tio, diutius adminiftrata: praterea medicamen-torü exiccantiüi tum efus tum potio, in quibuseft vini merum:ad haccibi potionifqg; abftinen-tia,immodicus labor, feniii, folicitudo,triftitiz,diuturnz vigiliz, febris hectica, pray cateris,marcida. Caufa humidz intemperiei funt ocde-mata,quz partes diutius tenuerunt: leucophle-gmatiz,quz ipfum etiam cor mutát: omnia de-nig principum vifcerum edemata cüm arteriashumectant& cor, tum pulíus efficiunt molles.Pulfuum caufe mollitudinis mediocris funt, ci-borum copia humidorü, multü ocium, fomnuslongus,balnez à cibo. At durorü pulfuum anteaoftendimus effe paruitatem,vt mollium magni-tudinem* comitem: quas quidem celeritas atq;tarditas,crebritafq;& raritas cófequuntur. Suntauté prima ac velvti cóiuncta caufz generatio-nis pulfuü,vfus atq; facultas. Porro in ordenaexcitátur tumores,qui pulfum durior efficiant,quemadmodi in aliis vifceribus inflámationes& fcirrhi: fiquidem priushomo correptus fyn-cope intereat,in illorum tumorum aufpiciis.

GUALENI PERG.AMEMNIde precognitione ex prlfibus,li-ber quartus.

Eliquum autem in hoclibro fuerit, cate-RE» partium difpofitiones, quibus cor

confentiens cómutar pulfus,omnes expli-care fuo ordine:vbi hocante omnia admonue-rimus,totius corporis pulfus, antequá cor con-fentiat parti prius affecte,fieri n6 poffe vtin co-munem alteration trahatur:in parte tamen ali-qua,licet offenfioné cornon percipiat, arteriarum motus variari poffe. Partes animalis reípi-rationi feruientes duz tantü funt,pulmo& tho-rax. Nutritionis multó plura quim duo inftru-menta, iecur, ventriculus,inteftina,lien,renes,&vtrag; vefica.Celerrimam cordi X omniü maxi-mam noxam,dat pulmo. Sedem habet enim omnium ei cóiunctifsimam,illiq; vafis qmaximeé affinis eft,& confluens per maxima oftia in ventriculos eius. Quamobrem fi quando folito cali-dior evaferit, continuo cor calfacit: ficvti& re-frigerat, frigidior effectus. At humiditatis& fic-citatis intemperiem, non perinde acillas, fed ci-tius etiam has tamen,quaàm cetera inftrumenta,impartit.Vbi igitur ob pulmoné excalfactü, corprauum calorem contraxerit, pulfus efficit, qua-les folet vfus auctus efficere. Qui affectus fi fitdiuturniorjin periculü vocabiturillud, ne in fe-brem hecticam incidat. Atq; perinde refpiratio& pulfus alterabuntur, fiue folüm perfecorin-temperatum fit, fiue confentiat pulmoni. Maio-rem tamé in toto finu thoracis«ftum percipiet,qui ex pulmonelaborat,calidiimq; plane expirabit,& fitiet etiam altero magis,& calidioribus e-rit faucibus atq; lingua, edq; maiori ex parte fic-ciore:quz,fi ingrauefcat malum, cum afpredinequadam nigrefcet. At fi pulmo refrigerauis fit,cor ei confentiens, pulíus primo in eam altera-tionem adducct,quz vfum exolutum confcqui-

Cc

Cor exiccareque pojsint,

Humideintemperiei caufa.

Pulfis, molles€ duros queefficiant.

Pulfasi generandorum pnmescaufa sut, vfusatq; facultas,

Cordi nunquáoborivi. tumo-res qui. pulfamdunoré efficit,

Pulfom totiuscorpori, ante-quam cor cofen.Hat parti priusaffccle;pertra-bi in cóomunemalterattonemnon poffe.Kefpirationisorgana.Nutritionis or-gana.

Pulmonis fitus.

Cor pulmoni cófenttens quales

pulíus foleat ef./]

cere.

Pulmons cali-da inteperie afKctli nota.