Libri primi Cap.quadragefimumíextum.| 387

*demum legis rationem celare intelbgimus, quando indubitatum cft ,legis ra&onem& valitatem ceffare: non quando contingenter tintüm.necenim probat hoc effejquod ub hóc conungit abeffe. /.5on hoc. C. vnde le-gi. duncla ladigere.$.quammis. ff. de ure pasron. vbi clarum cxemplum&alia quamplura, que congeffit Andreas Tiraquell. dc caufa. ceffante.part.r.|

Quando f veró vulitas& ratioqua legi ferédz occafionem dedit,nec— 19.

in communi, nec in particulari hodie cceflat, fcd tam intzgra eft, quàm e- Een

rat tempore quo lata fuit,quia res fune in eodem ftatu, tunc etfi ca lcx pa- 7,77"^rrum vtilis fit,(eruanda eftidem: etfi nibil omninó vtilisfit,quinimó idem quapr,luys

& tertió ctiam fi forfan-meliüs foret contrarium fuiffelegc pofitum, vel nexia Jer-eam latam non fuiffe. itatradit Dominicus Sotus 4. articulo 5; 4d(inem ne»dà ej

off sd ristotelem, quemrefert. s, Ethico. eaputa. 7. quibis adde idem tenen-

tes Bald. in l.non omnium. ff.de legtbuis.Qp s Lde quibus, eodem titulo. d n-dreas T raquell. qui plures reftrt in traEl.de vewatt. sm prafat.num.7 j.per L1.$.initium. ibi, quuamoderatam bane atatemprator ratis eff, cj per l.prosfe-xit. ff-3ui cy à quibusdl.unicaan principio. C.de cad.toll.verb.machinatii-bus, G* d.l.g.1. nifi forté calex aperte eflct contra naturalem zquititem,velcontra ius naturale:aut contra bonos mores, fecundum Sotum d.art.$.& Andream Tiraquellum, vbi(uprà; Vel f nifieffetcontriiusgentium— n—fecundumeundem Tiraquellum,;poft Bld.vbi tuprà,& alios,quos refert. Les pficQuod vltimum verum non eft.Ius enim t gentium pofitiuüm tts eftnon;,, Ninaturale, vt eleganter docet Dominicus Sotus dc iuft.& iurc. lb.3. quaft.(2,5darisprimajartic..& difierurmus fàprà tn praicedenti capit.& plenius de fuc- valer.cell. progrcflu in przfatione:ergo contra tale ius gentium pofitiuum lex i ueciuilis lita non mipus valet; quàm fi lata eíIet contra aliud quodlibot ius t nmciuile f'fea naturalis, Influ.de sure natur leas cau[as.ff. de caps.duni. lvsbil pops sum

tain naturale ff. 4e Vf AY Cap.0mnes Yes,eo.tit. eft.

Quz TF omniaintelligenda funt, quod attinet ad forum cótentiotum.— 3g

]1

Numunforo conícienuz forté lex omnino inutilis feruari neceffe non e-£ex inati-Íct;& longé minus fi etim noceret ab ipio iniio.quod intelligo,quando In vel. aliex iphus lcgistranfgreffione reliqui ciucsnon lzdcrentur. Quid enim fi€Àin cxemplisde venationc;aut piicatione,nó folüm ex poft fado, fedetiam p, ,,,,,abipío 1nitio, quo lex illa facta fuit, inutilis erat, vel forte noxia: quia eo feruendatempore plus zquo flumina& pelagi Ícatebant pilcibus,& nemora fera- non eff.rum(at fupérque abundabant, vt mehus vtiliütqs foret minui quànr mul-tiplicari:& tunc crediderim talem legem in conicientia non cíle feruan-

dam neceflario.Id quod alibi pleniüs egimus,& aliquid in d.prafatione.

In dubio tamen coníultiffimum eft,leges feruari,veteresq.aut minim?— r4autparce innouare, qui leges magnam vim ex confuetudine(umunt,ma- Zeges paf-gnàmque authoritatem, eaque cófuctudo quáfi n alteram naturam tran- fer mutarefit. Vnde durum fit eam relinquere, ita fanéiffimé contulunt fandusTho"*f*mas prima;íecunda quaft.97. axtic;primo.& DorainicusSotus de iuft.&iure lib.i quaft fept.artic.i.& Iureconfultus dum ait,minimé funt mutandajqua interpretationem certam femperhabuerunt.l.de quibus,cum plu-xibus legibus fequentibus. ff.de legibus. confuluit etiam Philofophus 2.Politicor. capitu. fexto,& eleganter Thücidydes, dum refert Cleonemiie rauocinantem; Melius agi cum Republica, qua malis moribus con-

Bb: