em aeROO

LITERAS, TRACTATVS I 37

24 Obferueturueró hicfimul,quàd Sacrum boc ius,ficut& politicum, ex fingularibus aut occafio-ne fingularium feu indiuiduorum confe&um eít:& denuó ad indiuidüa,feu ad fingulorum hominum& cafuum praxin tendit,non in ipfa theorica feu fpeculatione in genere ociofé hzret.25 Secundéó,unicus eft author omnium Sacrorum librorum, non plures ac diuerfi: nempeipfemetDeus, nec refert, quód per diuerfa organa authomines,diuerfoque fermonis ac docendi genere locu-tus fit:imó id etiam ad maiorem certitudinem facit,quód cum multifariam multisd; modis ac per multos locutus fit humano generi Deus,omnes tamen ille locutiones aut patefactiones optimé fibi inui,cem confentiant.:26 Quodautem fic Deouifum eft,non femel totam do&trinam tradere,fed diuerfis temporibus,idd;fabinde clarius ac clarius pleniusq; patefacere:id tam eius liberrimz uoluntati fapientizd; concedendum relinquendum; eft,quàm cur non ab eterno mundum condiderit, fed quafi folitariam quandáuitam egerit,nullam habens creaturam cui benefaceret, aut fefe declararet.27, Difcrimen quoq; illud inter Theologiam acalias fcientias diligenter obferuandum eft: quód inaliis rebus neceffe eft,nos aliquo modo integram materiz fcientiz alicuius noticiam habere, fiquidéea rect? uti uolumus.At in cognitione Dei tantü nobis ad falutem fufficit, ac omniutn temporum ho-minibus fuffecit,quantum ille generi humano patefacere dignatus eft. Omnis enim hzc praxis noóexnoftra fapientia fed ex illius immenfa bonitate depéndet.28. Deniq; plané mirabilis artifex ac magifter eft ipfe Spiritus S.in piorum cordibus,qui in omni neceffitate ea omnia fuggerit,fuos in omnem ueritatem ducit,& quafi integrum corpus do&rinz in cor^de illorum format, przter acfupraomnem humanam intelligentiam.:29 Poftremó,quod attinet ad demonftrationes, reCté quidem in rebus humanis aut creaturis ex ip-farum rerü natura ac cohzrentia principiisq; earü acjprimis hominis de eis noticiis,& deniq; ex ufuacexperientia demonftrationes querunturzatin fcientia de Deo,quis melius rem tantam,&sdeó abomni noftro fenfu ac captu.remotam houit, quàm ipfemet Deus?Nemo enim nouit patrem nifi filius,& cui uolet filius reuclare.Nemo etiam nouitfilium,autad eum uenit,quàm pater,& quem pater in-tus docendo ad eum traxerit. Quare pater coelitus mifit filiü de omnibus edo&tum,utis ineffabilia myfteria eius ex ipfius(inu depromat.Ideo ceelitus clamauit,Hunc audite.Per eum etiam in deíerto,& indeab initio patres, Ecclefiamq; fuam defe fus; uoluntate erudiuit,:;j0 Cuietiam equius eft,przfertim in tantis rebus credi, quàm ipfimetuiuenti Deo, qui folus efto-mnifapiens& ueraciífimus? Videmus fapientif(imos,doGiffimos& diligentiffimos gentilium ratiocinando,& per demonítrationes Deum quafiuiffe,& aliqua utcunque tolerabilia aliquando dixiffe,fedplerunq; per cogitationes ac ratiocinationes fuas euanuiffe:ut D, Paulus,& ipfa uiua experientia om-nium temporum euidentifíimé teftata eft. Veriffime fane illis accidit, quod de feipfo Simonides pro-nunciarat,quód quanto diutius ac diligentius de Deo cogitet, tánto tninus fciat, Cicero Tufc. 1. dicit,noftram rationem hebefcere contemplando mentem,ficut oculi folem.| gato Pt Neque tamen carent Sacra litera fuis multo potioribus ac euidentioribus demonftrationibus,quàm poffint ab omnibus Philofophis excogitari.Nam fi ullum principium, ull&ue certa noticiain re»rum natura eft,hoc certé precipué deberet omni rationali creaturz effe notiffimü& indubitatiffimü,effe unam quandam fummam ac primam omnium rerum caufam,nempe Deum omnium rerum crea-torem,omnipotentem& omnifapientem,iuftiffimum& ueracifimum,cui magis quàm toti rerutn na^turz omnibusque demonf(trationibus credendum fit. Ariftoteles dicit, peritis Ízpe non minus quàmdemonftrationibus credendum effe. At quis tandem fide dignior, peritior aut etiam ueracior eft uiuertte Deo?Quodfi hoc principium per fe nor: uideretur fide dignum, at certe ab fuis effectibus retro adcaufas ratiocinando tandem reperiri ac demonftrari poffet:ut Paulus Rom. 1 teftatur, quod inuifibiliaDei ex operibus eius ratiocinando perípiciantur,& quód ex operibus beneficiisd; fuis Deus ita claréagnofci queat,ut fermé manibus palpetur.Sic Ariftoteles Metaph.1Z,ex effectib.ad caufas progrediendo tandem cogitur exclamare illud Homericum, Non bonum$i multos effe reges,unus rex efto;& Xenophonac Galenus ex confideratione fabrice corporis humani:& denique Ciceto ex gubernatione totiusmundi,concludunt effe unum Deum conditorem omnium, fapientem,bonumqQue,& amantem hominis.Quód autem hoc principium non luceat in mente hominis, non ipfius rei incertitudo, fed animihumani czcitas in caufa e(t. AP SPEADUR,:32 Hocigiturefteuidentiffimum ac immotum principium,& inde porró hzc euidentiífima demoftratio extruitur:Quicquid Deus dicit,id ueriffimum ac certiffimum eft.Deus Sacras literas, feu eamdo&trinam locutus eft ad genus humanum;Igitur eftlongé ueriffimà& certiffima, Maior eft principiüimmotum:Minor eít multis firmiffimis demonítrationibus confirmata,nempe tum ingentibus omnipotentiz diuinz miraculis,quz funt quafi quedam oculares demonftrationes:tum deniq;longo tempore poftea fecutis euentibus,qui exíola omnipotentia ac prouidentia diuina pependerunt. Creatiomundi,poenz diluuij,& con feruatio paucorum,& pofteaincendium Sodomz, fuerunt confpicua&cingentia teftimonia,euidentiffimée Confirmantia authorem tantorum operum,& datorem mandatorüàc promiffionum effe ipfum,in eternum uiüentem ac omnipotentem creatorem.i; Similiaac prorfus irrefragibilia teftimonia fuerüt poftea tot ingentia miraculain E eypto,in qui-bus máximé eluxit eductio populi per mare rübrü,fummerfiod; Pharaonis,& deniq; cófpicuailla horrendad;& fimul ingentis maieítatis plena fepiusq; iterata allocutio Dei, quatotum Iíraeliticum po-pulum compellauit,quamd; totcentena millia hominum corám fpectarunt&audietunt. Hecinquaomnia téftificata funt, illum iftam doctrinam,utlibrorum Moyfis populo tradentem& conftabilietistem,effe uerüri ác uinentem Deum.Secuta funt& poftea innumera ac ingentia miracula, eodem e3 anti