88And. Matthioli Comm.facile potest experimento, quod sensibus patet: nam unaquaeque nauis leuius admodum marinis, quàm duleibus fertuaquis. Proinde loco citato haec scite prodidit Galenus. At aqua, quae ex lacu Syriae Palæstinae, quem alij quidem ma-re uocant mortuum, alij stagnum bituminosum, gustantibus non sala modò, sed& amara est. Salem uerò etiam habetex sese natum, perinde subamarum, primoque statim aspectu una cum uniuerso mari tum candidior, tum craßior appa-ret, salsugini merae similis: in quam si salem inijcias, ne liquari quidem etiam poßit: plurimum enim eius in se habetac si quis in eam se mergat, continuò sale tenuißimo uelut conspersus, undique emergere conspicitur. Quapropter etiamaqua illa, quàm caetera marina grauior est, idque tanto pondere, quanto fluuiali marina. Itaque si uolueris te ipsum deij-cere in profundum, ne sic quidem poteris deorsum ferri: ita attollit, eleuatque aqua, non sane quia natura leuis sit, quodquidam ueterum Sophistarum prodidit, sed ut censuit Aristoteles, propter grauitatem instar luti, quae leuiora suntgestans. Proinde si hominem ligatis manibus, pedibusque instagni illius aquam conieceris, deorsum haud feretur. quin re-uerò sicut naues in mari onera plura, quàm in fluuijs citra submersionem portare ualent, eundem in modum in magnomortuo multò plura, quàm in mari. Tantò enim est, quae in illo est aqua, marina grauior, quantò marina lacustri, autfluuiali. inest enim ei salis substantia, quae terrea, grauisque est. Ipsique tibi marinam, si lubet, efficere licet, sale in aquafluuiali colliquato, cognoscereque quantò grauior reddatur aqua eiusmodi, quàm sit dulcis. Quin& modum iaminue-nerunt, moderatam ad saliendum conficiendi salsuginem, si ouum in ea uideatur natare: nam ubi etiamnum sidit, ac non-dum super salsuginis superficiem innatat, aquosa magis est,& dulcis: grauiter uerò salsa est, ubi tanta est salis copiaindita, ut amplius liquari, qui postea adijcitur, nequeat. quam aquam si pendere non grauaberis, omnium aquarumcomperies grauißimam. Itaque ego quandoque inanem esse diuitis cuiusdam ambitionem ostendi, qui tantam in Italia marismortui aquam deuexit, quae cisternam implere posset. Nam id ipsum ego expedité praestiti, sale plurimo in aquam po-tabilem coniecto. haec Galenus. Lacus iste, quem aliqui mare mortuum uocant, ille quidem est, quam sacratestan- 20tur monumenta exortum esse, ubi Sodoma, Gomorrha, aliaeque finitima ciuitates caelesti igne absortae, subuersaeque fue-re. Quod etiam Galeni auctoritate comprobatur, qui eodem loco citato lacum hunc Sodomeum appellari scribit.Eructat continué is(ut quidam Patriarcha Hierosolymitanus suis scriptis perhibet) nebulosos quosdam uapores fa-torem intolerabilem uibrantes, qui postea uentorum flamine per conualles olim fertilißimas exagitati, perpetuam ste-rilitatem relinquunt, ita ut longo terrarum spatio nec herba, nec arbos, nec ullum denique germen proueniat, neque uire-scat, nisi iuxta Hiericum, ubi ab Elisei fonte irrigantur horti. Tradit Plinius hunc lacum longitudine centummilliaPissasphaltipassuum excedere, latitudine maxima uiginti quinque millia passuum implere. Idem Pissasphalti inter picis generaconsideratio. meminit libro XXIIII. capite VII. sic inquiens. Est& Pissasphaltos mista bitumini pice naturaliter ex Apollo-niatarum agro: quidam autem ipsi miscent. Affertur ex eodem agro etiämnum hoc aeuo: siquidem ex ApolloniaEpiri, quam uulgò Valonam nuncupant, Venetias pissasphaltum pro picandis nauigijs copiosum importatur: quippe 30quòd pineae pici commistum, ualentißime id muneris prastet. Nuper ex Dalmatia afferri coepit, ubi prope Lesinamnon longè a Narenta foditur: cuius amicus quidam mihi copiam fecit. Foditut& in Pannonia, ubi id incolae foßi-Fuch& quo-tiam ceram esse existimant. scribit Fuchsius libro primo de componendis medicamentis, pissasphaltum nunc e-rundâ laplus. tiam tribus ferè milliaribus ab Ispruch reperiri, uocarique Germanico sermone Trischemblut, cuius portionem ali-quam adhuc se habere fatetur, sibi à Georgio Collimitio transmissam, quae succensa bitumen ac picem uerissime re-dolet. Sed equidem uereor, ne ipse quoque decipiatur, unà cum Georgio illo. Is enim lapidem gagatem, qui ferètribus ab ea ciuitate Germanicis milliaribus(ut Fuchsius inquit) in litore cuiusdamille forrentis frequentißimus re-peritur, pro Cissasphalto ostendebat. Sed illius error, dum ego in Ispruch essem, à clarijsimo Ioanneäää Petro Ne-rendio medico Regio,& ame pariter deprehensus est: quòd lapis Germanica lingua Trischemblut uocatus, etsilapidis gagatae modo conflagret,& bitumen redoleat accensus; nunquam tamen ut pix,& asphaltus igne liquestit, 4Naphthę mem­ sed ligni, uel tedae modo comburitur. Praeterea ultimum bituminis genus, quod Napbtham uocant, Plinius libro11. capite CVII. in Austagenis Parthiae inueniri prodidit, tantamque esse huic ignium cognationem, ut transiliantprotinus in ipsum undecunque uisum. Quod etsi in Italiam aliunde(quod sciam) non inferatur; inibi tamen pluribusin locis id generis erumpit, quod eosdem cum igne praestat effectus: quale est, quòd in agro Mutinensi scaturit. pe-troleum, siue saxum appellatum. Sed ut redeamus, unde digreßi sumus, bitumen Sodomeum non nisi fictitium, uelBrasa. opinio impostorum malitia adulteratum aduehitur. Proinde Brasauolus in synceri defectu Muniam à Mauritanis uocatamimprobata.substituit, quòd certò crediderit, muniam esse legitimum Palestinum afbhaltum. Quandoquidem existimauit, siccatum Arabum, tum aliarum gentium corpora, quae pro mumia ex Syria,& Aegypto Venetias deferuntur, cùm sintex infima illius regionis plebecula, uice aloes, myrrhae, croci,& balsami ex more Iudaico, duntaxat asphalto im-bleri: quòd eorum pauperies armatum sumptus non toleret. Hoc fundamentum hinc iecisse uidetur, quìd Straboli- 50Mumice con- teris mandauerit bitumen Sodomei lacus in usu esse ad tutanda hominum eadauera. Sed quantum ipse ex Arabumscriptis deprompsi, apud eos MVMIA potius est pissasphaltum, quàm asphaltu: siquidem scribit Auicenna,sideratio.mumiam eadem praestare, quae afphaltus pice commistus. Ex quo facilè conijcere possumus, cadauera illa pissa-phalto tantùm impleri. Cui etiam subscribit Serapio, qui de Numia disserens, ex Dioscoridis auctoritate, eadem,quae Dioscorides de pissasphalto tradidit, ipse uerbøtenus ad mumiam retulit, sic inquiens. Numia est in terrisAbolloniae: descendit nanque ex montibus, qui ducunt flumina cum aqua,& eijcit eam aqua fluminis in ripis,&est coagulata,& fit sicut cera,& habet odorem picis mistae cum asphalto cum aliquo foetore:& uirtus eius est,sicut picis,& afhalti mistorum. Vnde potius asserendum putauerim, nostram Numiam esse pissasphaltum, quàmasphaltum. Et quanuis dicat Strabo bituminis Iudaici usum fuisse ad conseruanda cadauera; non tamen negat,quin bitumini picem admisceant, fiatque pissast haltum factitium. Verum Serapio,& Auicenna has misturas opti-mè nouerant, utpote quibus non modò Syri, sed& suae gentis Nauritani uterentur. Quo fit, ut Brasauolisen-tentiam