Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
128
JPEG-Download
 

And. Matthioli Comm.128fluuia appositum sistit: rabiosorum ictibus ex melle po-P YCIVM.tum, aut uice catapotij deuoratum, auxiliatur. TraduntIndicum fieri Lycium, ex frutice lonchitide appellatoEa spinarum generi ascribitur, ramos rectos habens, ter-nûm cubitorum longitudine, maiorésve, rubo crassiores, à radice numerosos: tractus cortex rubescit: folia o-leae similia. Herba in aceto decocta proditur lienis inflam-mationibus,& regio morbo mederi,& foeminarum pur-gationes elicere. Asseuerant etiam crudam in potu, eos-dem effectus praestare: semen cyatho dimidio potum, pi-tuitam expurgare, venenis quoque auxilio esse.LYCIVM medicamentum, quo hodie officinae paßim utun-tur, nimirum notis illi plurimùm reclamat, quod nobis hîc reddi-dit Dioscorides. Siquidem illud officinarum igni admotum non ac-Scenditur, nec intus rufescit, nec ullam gustantibus affert amaritu-dinem. quae omnia certo sunt indicio, id omnino imposturis,& a-dulterijs non uacare. Tradidere, quidam hoc ab impostoribus fie-ri è ligustri fructu, alij id tribuunt periclymeni baccis, alii sangui-neae uirgae corymbis, alij porrò ex his omnibus simul contusis eli-ci produnt, ac inde insolari. At legitimum,& quod syncerum sit,quoquomodo se res illa habeat, compertum est, hoc aeuo ex Lycia,unde illi nomen, ad nos non importari. Veruntamen& in ItaliaLycium in Italycij arbor nascitur: quandoquidem(ut Brasauolus testatur) inlia nascenLiguriae alpibus frequens illa uisitur. Eadem& in Dalmatia prouenit, unde nuper eius ramuli suis baccis onusti mihi allati fuerunt.quippe(ut mihi retulerunt) uia, qua ex Zara itur Nonam, ubiqueuirescit. Sed, quae maxima tum seplasiariorum, tum etiam medicorum incuria, ac negligentia est in ijs exquirendis, quae ad artemmedicam spectant, plerunque fit, ut ne illud quidem, quod nobis spon­ 30te natura tribuit, cognoscatur, nedum recipiatur in usum. Lycijuices Dioscoridi explet amurca in cupreo uase decocta, aut etiam rhus decoctus, quousque eius liquamentum mellis cras-situdinem acquirat. Lycij meminit Galenus lib. VII. simplicium medicamentorum sic inquiens. Lycion, siue pyxaLycij uiresex Galeno.cantbon, arbor spinosa, ex qua lycium, quod uocant, conficitur: id uidelicet medicamentum liquidum, quo ad sugil-lata utuntur,& sedis, orisque phlegmonas, ulcerationesque, tum herpetas, putredines,& ulcera contumacia,& aures pure fluentes,& intertrigines, ac paronychias. Est autem facultatis exiccatoriae, compositum ex diuersi gene-ris substantijs, quas èτερογενεῖς Graeci uocant: altera quidem tenuium partium digerente, atque calida: alteraterre-stri,& frigida, ex qua adstrictionem obtinet. Porrò haec qualitas pusilla medicamento inest, digerit uerò,& desic-cat non parum, nempe in secundo recessu, in calore autem medijs,& symmetris proximum est. Proinde ad diuersosaffectus hoc utuntur medicamine, ut abstergente quidem ad ea, quae pupillas obtenebrant: ut contrahente uerò, cae- 40liacis, kysentericis, ac muliebri proftuuio adhibentes. Lycium hoc in Lycia,& Cappadocia plurimum prouenit: al-terum uerò Indicum ad omnia ualentius est. Et primo de antidotis, non facilè adulterinum lycium à legitimo dignoBuxi conside- scl idem memoriae prodidit. haec Galenus. Caeterum quoniam Pyxacantha, quo nomine lycium ab aliquibus appel-ratio.latur, mihi Buxum, quae Graecis σουξos dicitur, in memoriam redegit, non omittendum duximus, quin de ea etiam ali-quid dicamus. BVXVS itaque nobis notißima est planta, quòd plurima in Italia proueniat, folio myrti minore, cras-siore, uiridiore; ac subrotundiore: uiret perpetua coma, eaque propter topiario operi accommodatißima: flore herbaceo: semine rufescente, omnibus animantibus inuiso. Craßißima in Corsica, flore non ferendo: quae causa amaritudi-nis mellis. Frigidis gaudet,& apricis. Materies buxo honorata, rarò crispanti, nec nisi radice: caeterò lenis quiesmateriae, silentio quodam,& duritie, ac pallore commendabilis. Eadem spißißima,& densißimque ponderosißi-Quorundam ma, adeò ut in aquis non fluitet, nec cariem sentiat. Haec etsi nullius sit in medicina usus, ut ueteres proddere; non 50opinio repro desunt tamen è recentioribus, qui uelint non aliud esse Italis buxum, quàm Indis lignum, qud guaiacum appellant:ea tantùm ratione ducti, quòd pluries experimento compertum sit, eius decocto etiam felicius eos sanatos esse, qui Gallica lue affecti erant. Quòd etsi experientiae concedi poßit, illud buxi lignum praestare: attamen quòdem burus in Ita-lia nascens,& guaiacum ab Indis petitum una,& eadem sint planta(ut in secunda centuria Amatus Lusitanus asse-greve uidetur) nunquam profectò crediderim. Siquidem guaiacum pingue, resinosumque uisitur: materie intus niquebeniferè modo: quin& sapor huic amarior,& acris. quibus omnibus notis siccam buxi materiem carere constat.Quinetiam guaiaco(ut narrant ij, qui ab Indis ad nos redeunt) folia insunt plantaginis, breuiora, craßiora,, durio-raque: lutei flores,& fructus iuglandis magnitudine. Buxus uerò folia fert myrti, breuiora: flores herbaceos,& fru-ctum myrto nusquam grandiorem. Quo fit, ut omnino existimem eos hallucinari, qui putant, buxum quae in Italia na-BnauweBünierescitur, idem esse cum Indico guaiaco, ut nuper sensisse uidetur Lusitanus loco antedicto. Sed quàm ab eoieunè, netoto zu differer.dicam imprudenter actum sit de simplicium medicamentorum cognitione, eorum facilè iudicium futurum spero, qui