762And. Matthioli Comm.suimus. tamentum pristatim ad uenenatos ictus praeferantur Medica mala,& eorum semen: quin& echij,& uìticis& ligustici,& paeoniae,& hyacinthi: praeterea uirides platani pensiles pilulae, iuniperi baccae, conyza, chame-drys, scordium, chamaepitys, echiniterrestris caro, gallinaceorum& gallinarum cerebrum, leporis& equicoagualum ex uino potum, marinae testudinis sanguis cum cymino, porri succus ex melle, nasturtium, maioris centaurij, anamtianae, albi dictamni,& superior gladioli radix, thlaspi, pulegium, Cretense dictamnum, elichryft coma, ranae oleoincoctae,& sale conspersae, earundem ius, oleo& sale adiectis,& cerui genitale siccum,& in puluerem potum. Ni-rificum ac singulare remedium praestat illius her bae radix, quam Goritienses, ex eo quòd serpentium morsibus celeri-ter,& efficaciter medeatur, serpentinam uocant, cuius historiam descripsimus libro secundo in coronopimentionehaec siquidem in puluerem ex uino hausta cochkearis mensura, à uenenoso quouis serpente demorsos breuitempore sa-nat: neque ea solum ualet aduersus uirulentos ictus; sed etiam contra epota uenena. Iis ferè uiribus pollent(ut quidamkocentiores fatentur) flosculi illi sylueßtres roseo colore microlli syluestres garyophyllos uocantTheriaca lau-Porrò Galenus libro de theriaca ad Pisonem, caeterisirdotis tam simplicibus, quàm compositis ad uirulentorumdibus à Gale- morsus Andromacht theriacam praetulit his uerbis. Theriaca est procul dubio apud uniuersos homines celebratissimumno celebrataantidotum, tum quòd pollicito neminem frustretur, tum ob ipsius actionis efficaciam. Siquidem nallum unquam à si-ris, quae hominem solent interimere, commorsum, hac statim epota perijsse memoriae est proditum. Nullus eadempraesumpta haud multò pòst mor su impetitus, belluae ueneno ceu illam superante interijt. Quod subiude nonnulli prae-tores etiam, penes quos uitae,& necis potestas est, experiuntur: atque medicamentum probare uolentes, an quod pro-mittat praestare quoque poßit, in omnibus iam ob prauaquaedam,& illegitima facinora ad mortem iudicatis, de ipsafaciunt experimentum. Nos autem cùm in hominibus id non poßimus, in alijs quibusdam animantibus idem facientes,ueram medicamenti probationem inuenire conemur. Namque gallis, qui domi non enutriti, neque nobis sunt contuber-nales, sed potius agrestibus,& sicciore praeditis temperamento, captis, feras obijcimus,& qui inter illos nonhibe-rint ex medicamento, protinus intereunt: qui uerò biberint, conualescunt,& à morsu uitam retinent. Interdum uerômedicamentum num adulteratum sit, hoc quoque modo probare conuenit. Si epota theriaca, non purgetur, qui pur-gans sumpsit medicamentum, hoc ipso iudicamusirdotum esse praestanißimum, quoniam purgationem, ei quimed-camento usus sit purgante, impedierit, ut tali experimento à ueri medicaminis inuentione nunquam aberrauerimus, ha-ctenus Galenus. Cuius nimirum aetate qui praetorium in facinorosos exercebant iudicium, facilè probare poterantnum theriaca probatae esset facultatis, an adulterina. Namque pluribus in locis qui ob sua facinora mortis supplicisdamnabantur, non semper capite, aut laqueo, aut quouis alio poenae genere necabantut, prout leges statutbant: sedsaepius in thatrum ducti, ut mitiori supplicio è medio tollerentur, aspidibus,& uiperis offerebantur demordendi.Huius rei testis est Galenus eodem libro ad Pisonem, ubi post enarratum Cleopatrae interitam sic inquit. Plmies in 33magna Alexandria sum contemplatus, quàm celeriter aspides homines perimant. Cum enim aliquem hac peenae legedamnatum, humaniter, citóque uolunt occidere, adijcientes ipstus pectori feram, iubeniesque paululum ambulare, nasine mora hominem tollunt è medio. Probanda igitur fuerit theriaca, praesertim quae fit hoc tempore, antequàm ema-tur, uel alicui propinetur, in gallis agrestibus à feris saepius enarratis demorsis, ut docet Galenus, aut in alto quóntianimali: etenim in simijs(ut opinor) tutius& certius id experiri possent, quòd simiae magis caeteris hominem rest-Gentes turę à rant. Narrant quidam antiquitus fuisse gentes in pluribus orbis partibus, quae suapte natura cum serpentbus de-serpentibus, eegebant, tractabantque manibus, nullo unquam ab his morsu accepto. Cuius rei testis est Plinius libro VII. cap. 11.rumque ictibusubi ita scriptum reliquit. Crates Pergamenus in Hellesponto circa Parium genus hominum fuisse tradit, quos Ophio-medentes.genes uocat, serpentum ictus contactu leuare solitos,& manu imposita uenena extrahere corpori. Varro etiam nuncesse paucos ibi, quorum saliuae contra ictus serpentum medeantur. Similis& in Aphrica genus 16yllorum fuit, ut A-gatharchides scribit, à Psyllo rege dicta. Horum corpori ingenitum fuit uires exitia le serpentibus, ex cuius odore so-pirent eas. Mos uerò liberos genitos protinus obijciendi saeuißimis earum. eoque genere judicitiam coningum expe-riendi, non profugientibus adulterino sanguine natos serpentibus. Haec gens ipsa quidem propè interentatione subla-ta est à Nassomonibus, qui nunc eas tenent sedes. Genus tamen hominum ex his, qui profugerant, aut cùm pugnatunest, abfuerant, hodieque remanet in paucis. Simile& in Italia Marsorum gente durat, quos à Circes filio ortos fe-runt,& ideo inesse ijs uim naturalem eam. haec Plinius. Veruntamen, ut author est Galenus libro de theriaca adnem, Marsi qui suo tempore extabant, contra serpentium uenena nullam utique propriam habebant facultatem: sefraude quadam uniuersam decipiebant plebeculam. Ipse enim loco citato ita scribit. Circulatores hi nunauam congruotempore uiperas uenantur, sed multò post uernationem, cum non amplius uigent. Captas autem ipsas crebrò fibt ipsisassuefaciunt,& cibis non solitis enutriunt, imò carnes ipsis permittentes,& continuè mordere cogentes ut uurus ex searum ore uacuetur efficiunt. quinetiam mazas quasdam obijciunt, quae dentium foramina obstruant. Atque hac ratione morsus fiunt imbecilles, ut uidentibus magnum sit miraclem, talis ipsorum ad fraudem parandam artificij imperi-Fraus circum- tis. haec Galenus. Caeterum id fraudis doliue genus, nostro etiam tempore locum habet, in his praesertim circulato-foraneorum, ribus,& circunforaneis, qui ex diui Pauli stirpe(quod tamen planè mentiuntur) se prognatos praedicant. Quippequi diui Paulquòd ferè omnes Apuli sint ex Leccia urbe oriundi, aut ex circumstantibus locis. quanquam facilè possunt originemstirpem men-duxisse à Marsis eorum uicinis, qui sexcentenis, aut fortasse millenis annis ante diuum Paulum extitere. Cauendumtiuntur.igitur fuerit ab eorum nugis: nam quicquid loquuntur, pollicenturque, id omne fraudulenter, et dolosè agunt. Ca-piunt enim uiperas abeunte iam hyeme,& ut magis ab earum morsibus se tutentur, manus sibi per quàm diligenter inun-gunt quodam unguento hac in uenatione ab ipsis experto. Vnguentum illud conficitur ex oleo syluestris raphani semineexpresso, dracunculi radicis,& asphodeli succo, leporis cerebro, sabinae folijs, lauri baccis, et alijs quibusdam ad-ditis. Affirmant eo unguents perunctos à serpentibus ici non posse. Quod ego facilè crediderim, cum etiam apudNicandrum