Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
763
JPEG-Download
 

762In Lib. sextum Dioscoridis.Nicandrum in theriacis unguentum repererim, quo qui fuerit perunctus, à feris ici non poßit. Nicandri uerba subij-ciam, quae soluta oratione ita redduntur. Quòd si in triuijs mista regtilia iam recens generantia sese,& rem secum Vnguentumhabentia, in ollam mittas, repones aduersum perniciosas noxas remedium. Inijcies autem in ottam illam cerebri, seu Nicandri.medullae cerui recens coefi draelmas triginta: cotylas quatuor rosacei, cuius primam, mediam,& tertiam expreßio-nem unguentarij praecipuas,& solas numerant. Olei splendentis crudi totidem cotylas infunde,& cotylam ceraeunam, atque haec in rotundo uase celeriter calefacito, donec liquefactae serpentium equamae mollescant. postea arte pa-ratam molam recipies,& haec omnia in unum mista turbabis, teresque cum serpentibus. Longe autem spinas separa:quandoquidem maleficum illis uenenum adhaereat. Omnia porrò membra ex hoc unguento inunge, tumque uel in quamuisuiam, uel grabatum etiam te tutò conferes, ueI cùm arentis aestatis tempore ad areae opera cinctus, tridentibus pro-10 fundum manipulorum aceruum disquisiueris. haec ille. Capiunt igitur qui Marsos se faciunt, uiperas, aliudque quod-uis serpentium genus hoc modo: captisque statim caput saliua perfundunt, cuius contactu non parum uilescunt,& ue-neniferitatem deponunt, quòd hominis saliua facultate sit illis prorsus contraria. Cùm autem in foro, utOmiraculo-sum de se spectaculum praebeant, ab his nullo ueneni incommodo demordi se facere uolunt, oblato prius illis durae car-nis frusto, id dentibus dilaniare cogunt, ut uires, quod prope dentes quosdam uesiculis continetur, in mansam effunda-tur carnem. Non desunt tamen qui etiam uesiculas illas forcipibus abscindant, ne amplius ueneno repleantur. Itaquehac fraude uniuersam gentem decipiunt. Verum pulcherrimè horum fraus quandoque detegitur, eùm simul in eodemforo plures eiusdem praui generis homines contendunt, ut alter alteri primum locum praeripiat,& summam apudpopulum authoritatem consequatur. Nam ij, ut quisque se legitimè ex diui Pauli familia ortum ostendat, uiperis, qui-bus uenenum exemptum non sit, seinuicem dilacerant, praesumptis tamen suis fallacibusirdotis: quibus tandem fru-20 strati, à ueneno uicti relictis uexillis, tanquam moribundi, suis è pulpitis in terram cadunt. Et certè nisi statim peritimedici illis opem ferrent, mortem saepe immaturam oppeterent: licet etiam interdum occumbant,& animam caco-daemonibus, corpora uerò suis serpentibus deuoranda relinquant. Equidem memini, cùm essem Perusijs, me duos hu-iusce generis circunforaneos uidisse in foro, qui in tribus corporis partibus à uiperis demorst erant:& ij sanè amboperijssent, nisi Carauitus ille Bononiensis chirurgicus,& præcetormeus, oleo nostro de scorpionibus eos inunxisset:nec suus illis profuisset lapis, quem uendunt,& omnibus praeferunt, aduersus omnia uenena. Quemadmodum idemnon profuit ijs, qui Tridenti inuicem in foro demorsi,& ueluti mortui in hospitium delati, praedicto oleo sanitati re-stituti fuere, magno quidem amborum discrimine, ac dedecore. Sunt qui dicant eum lapidem, uel potius terram obsigna-tam à Melite insula allatam, quam omnibus praeponunt anti dotis, uim omnino aduersus serpentium uenena efficacemhabere, quemadmodum& ea, quae à Lemno insula Lemnia uocatur. Veruntamen ubi ab aspide, uel uipera quis fue30 rit demorsus, parum uel nihil proficit. quamobrem credendum minimè fuerit, panem uel uinum, quibus suas ij ad-murmurant cantilenas, eos qui sumpserint, tutos à serpentibus,& alijs id genus uenenum eiaculantibus, ad integrumusque annum seruare posse. Quandoquidem nouimus nos, qui hoc pane deuorato se tutos à serpentibus existimantes,serpentium uenationi se dedere: sed ab ijs tandem demorsi huius admurmurati panis opinione falsi interiere. Nontamen eam inficias, quin aliqui reperiantur, quibus quaedam ea à coelo facultas tributa est, ut à serpentibus non mor-deantur. Siquidem noui ego plures, qui simpliciter, nulloque artificio aut uerbis aspides,& uiperas quotidie capiebant,nec unquam ab ijs icti fuere. quanuis serpentes ab iis modo pedibus calcati, modò manibus compreßi fuerint, ac diu-tius in nudo eorum sinu gestati. Neque praeterea negauerim, serpentes non posse carminibus,& incantationibus com-pelli, quòd plurimis id constet experimentis. Caeterum, ut nihil quod ad curationem ictuum uirulentorum facere Curatio lecunpoßit, à nobis praetermittatur, qui omnia quae scimus, ingenuè docemus, non uerebor prodere memoriae(etsi id sciam dum quedam40 ad medicos non spectare, neque ab ipsis recipi) quonam pacto in Romano agro senex quidam eremita amicus meus, à ere mitam.feris ictos sanabat, ipsis absentibus aegris. Cum enim quis è circumstantibus populis à serpente demordebatur, id pernuncium eremitae significabant: tum is interrogabat nuncium, an medicamentum icti loco ebibere uellet. Quòd si idse facturum respondebat, iubebat ille, ut dextrum pedem calceo denudatum solo sisteret,& cultello totius pedis uesti-gio lineam circunducebat: deinde iubebat pedem auferri,& intra spatium lineae signatae cultelli cuspide haec uerba inScribebat. CARO CARVîE, SANVM REDUCE, REPVTA SANVM, EMANVELweil nePARACLETVS. mox terra eodem gladio abradebat, ita ut omnes abolerentur characteres: abrasum pulue-desrem fictili quodam paruo aqua pleno excipiebat, ibique tantisper dimittebat, donec terra subsideret: demum nuncijinterula aquam percolabat,& cruce signatam illi bibendam praebebat. Sed certè mirum est, quòd eadem hora ictussanabatur, qua nuncius potionem illam sumpserat, ut mihi planè compertum est,& omnibus illius regionis incolis.50 Haec est curatio in uirulentos ictus, qua utebatur ille eremita. qui mihi saepius dixit, hoc esse maius secretum, effica-ciusque remedium, quod habeant ij, qui suam originem in diui Pauli familiam falsò referunt.Σφήκες, καὶ μέλιοςαι. VESPAE, ETAPES.CAP. XII.INTER ferientium venenatorum notas, nihil de vespis,& apibus articulatim digessimus, quòdconspicuae omnibus sint,& nihil excellens, aut notatu dignum in his obseruetur: inter remedia ta-men earum meminisse non fuit alienum. Igitur aduersus vtrarunque ictus prodest illita malua,&hordeacca farina cum aceto, siculneum lac in vulnus instillatum,& muriae, aut aquae marinae sotus.Vesparum,&ET ST. Ueßarum,& apum ictus nemini unquam attulerit necem; cum tamen dolores molestißimi inde quando spum ietus,&que oriantur, non alienum, neque inutile fuerit ea nosse medicamenta, quibus facile ijdem muleeri possint. Quamob­ remonia.