Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
764
JPEG-Download
 

And. Matthioli Comm.764rem iam dictis à Dioscoride remedijs ea addenda duximus, quae priuatim seribit Aëtius lib. xiiii. sic inquiens. Si quisab apibus,& uespis illaesus permanente uelit, eum maluae folia cum oleo illita,& eruca, siue bruchus cum olev illitus as-seruabunt. Quandoquidem uerò quidam ab his clanculum percußi, ob dolorem perturbantur, putantque se à malig,aliquo animante petitos esse, necessarium existimo prius ostendere quae signa horum ictus comitentur. Hos itaque, quiab apibus punguntur, dolor ictus consequitur,& rubor loci, cum tumore partium in ambitu sitarum: stimulus au-tem omnino in percusso loco reperietur. Eadem etiam hos, quos uespa pupugit, concomitantur, sed intensiora: ue-rùm stimulum uespa in percusso loco non relinquit. Auxilium autem utrique ferunt luto, aut stercore fubulo eis illumcum posca: aut maluae folijs impositis cum posca; aut cimolia cum malua& posca aut sesamo cum posea. Naturali-ter autem opitulatur ueneranda,& uiuifica strombi conchylij imago in sigillo ferreo exculpta,& loco iitus appres-sa: non enim permittit amplius insiammationem generari. In potu praeterea ipsis foliorum lauri tenerorum drachmas induas cum uino austero pracbeto. haec Aëtius. Caeterùm compertum est, dolorem statim sedari illitis muscis prius con-tritis. Id quod similiter praestant thymbra, melißophyllum,& sisymbrium.Ἐαλήγηια. PHALANGIA.CAP. XLII.DEMDRSIS à phalangijs locus quidem ipse, quasi ab impacto aculeo rubet, non intumescens,nec per ambitum calidus est, sed mediocriter humescit: vbi verò contrariorum occursu refrixit, con-sequitur corpore toto tremor, distentiones poplitum,& inguinum, conuulsionibus non dissini-les. in lumbis collectio exoritur,& perpetua vrinae libido lacessit, multaque reddendis excrementiscollectatio. vniuersa cure frigidus sudor emanat, collacrymant oculi, offusisque nebulis caligant.-Horum ictibus ficulneum cinerem adiecto sale trito,& vino imponere oportet: aut radicem sylue-stris punicae quàm tenuissimè tritam: aut aristolochiam cum hordei farina,& aceto subactam. VI-cera aquae maris proluenda, aut apiastri decocto, foliaque eiusdem illinenda. Lauacris perpetim utem-dum,& propinandum abrotoni semen, anisum, aristolochiam, cicer syluestre, cuminum Aetho-picum, cedrides tritas, platani corticem,& trisoliae herbae semen: priuatim autem, singulorum etijs binas drachmas dare cum uini hemina conuenit. item myricae fructus,& chamaepityos,& uiti-dium cupressi pilularum decoctum, admisto uino. Sunt qui fluuiatilis cancri expressi succum cumlacte, assumpto apij semine, confestim molestijs liberare prodant.PHALANCLORVM genera quanquam plura à ueteribus describuntur; tamen Aëtio libro XIII. cap. 39Phalägiorumgenera ex XVIII sex tantùm numerantur, his uerbis. In phalangiorum genere primum quidem rhagium, alterum lupum, ter-tium formicarium, quartum eranocolaptes, quintum sclerocephalum, sextum scolecium appellant. Ac primum qui-dem Rhagium, id est, acineum, figura rotundum est, colore uerò nigrum, acini uuae nigrae similitudine, unde etiam apopellationem accepit:& os quidem iuxta medium uentrem habet, pedes uerò ex utraque parte quàm breußimos.Alterum uerò Lugus appellatum, muscas perdit, eisque pascitur: ac corpus quidem habet latum,& uolubile, partesuerò circa collum ipsis incisae sunt: amplius autem& os eius eminentias tres habet. Tertium autem Nyrmecum,hoc est, formicarium dictum, formica maximae aßimilatur, colore fuliginoso: corpus uerò eius uelut astris quibusdaminsignitum est, maximè circa dorsum. Quartum deinde Cranocolaptes, sublongum est ,et uiride, stimulumque iuxtacollum habet, atque si in quem irruat, locos circa caput petit. Quinntum Sclerocephalum dictum, caput habet sixeum,&obduratum: lineamenta uerò per omne corpus similia animalibus illis, quae circum: solitant noctu lucernas. Sextum 41autem Scolecium siue uermicarium appellatum, sublongum est,& submaculosum, maximè circa caput. Atouehequidem species phalangiorum enumerantur. hactenus Aëtius. Qui tamen cuiuscunque phalaugii notas,& indiciaseorsum non descripsit(genus enim diuersum diuersa quoque parit symptomata) sed omnia in commune simul collegit.Quamobrem si particulatim cuiusque phalangij indicia per se scire cupimus, Nicandrum consulamus. Is si quiderPhaläg-Seck fus in theriack praeter id quod plura, quam fecerit Aëtius, phalangiorum genera reddit, singulorum etiam vriuatin-ra,& monnotae ex Ni- dicia describit suis uersibus, qui ita paraphrasticè in Latinum uertuntur. Opera iam nunc noxij considera phalan-candro.gij, signaque eius uorsus. Primus itaque splendidus Rhox appellatur, niger planè,herumulatis pedibus prorepens, medium uentrem ore,& dentibus septum habens. Cui ab hoc inflictum fuerit uulnus, perinde corpore apparetaque sinihil quicquam sauelatus foret: oculi uerò inferiori parte rubescunt, frigus iuxtà in corpore adhaeret, infigitur, sta-timque color,& membra hominis à supernis ad ima uergere uidentur: neque penis semine uuidus demittitur, sed lun- 50bos occupans ita frigus genuum nexus dissoluit. Asserion iam secundum obserua, in cuius dorso pinguis quedamre-licent, ac lucidae in corpore uirgulae. Percussum ab hoc inexpectatus horror cum flamine quodam adoritur, capuuerò somnus grauat, genuam& membrorum nexus,& imbecillitas fit. Cyaneum aliud subtime, crinitum, et asse-rum aequaliter est. Difficilem corpori infert illud puncturam, quodcunque labefactauerit, corque graui languore suc-cumbit. Nox& caligo tempora circumstant, uomitumque edit è collo Iubricum, ab araneis telis non multum distantem,adeoque tandem interitum subministrat. Ab hoc alius est Agrostes, qui specie sua lupo similis est, muscarum interenteptori, qui apum obseruator est, culicum qui psenes dicuntur,& oestrorum,& omnium quae ad telam ipsius peruenerint. Hic imbelli plagam,& uanum uulnus homini infligit. Quod autem Dysderi, siue spheceum appellant, rutstumsatis, uespae crudis uescenti persimile. Hic si quempiam uulnerarit, ingens è uulnere tumor erigitur: morbi etiam quidam ad genua, alias etiam neruorum cordis,& uenarum languentium trepidatio, aliàs uirium destitutio, ut percus-sum saepius domet, atque interimat. Extremimaleficij animal, somnum adferens, qui hominem quiescere ab huius se