Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
35
JPEG-Download
 

In Amatti Lusitani Enarrationes. Lapathum appellare Betam agrestem, ut quod non gustu modò, sed uiribus etiam Betae Hortensi est adsimile. Verùm cùma meta Lapatho sit suauior, iccircò nemo est, qui non ipsa libentius uescatur.Hactenus Galenus. Quibus palàm est Spinachium Lapathum esse non posse; tam praeter id, quod SpinachumSpinachium nihil cum Lapatho habeat similitudinis, syluestre olus non est, sed hortense. Quo fit, ut nam esse intesy lueftris Beta etiam appellari nequeat. Adde quòd Spinachium suauius,& cibo gratius olus sit, quam Lapathi genera recèsen-Beta; VANE' idem sibi persuadet Lapathum communis usus nunquam in ciborum usum concessis­ dum.se, cùm Galenus loco iam citato, ubi sylueftre Rapum inter olera, quae comeduntur, recensuit,& Vana Lusitasyluestrem appellarit Betam. Quinetiam& Tridentina,& Goritiensiarura, totiusque ferè Italiae agre ni persuasio-stes homines id maximè comprobant, cùm uere Syluestris Lapathi plurimù manducent, quòd eotempore tenella habeat folia.CHONDRYLLA.CHONDRYLLA Dioscoridi caulem, flores,& folia habet Cichorio similia, adeò ut inter Ci Ceusura xxx.chorij species ueniat numeranda, tenuior tamen tota Cichorio eft. At Lusitanus, qui in Dioscoridis de Chondryllectione maximè uersatum se ubique censet, Chondryllam folio esse hortensi Intybo minus rectèscribit. Id quod proculdubiò ostendit Chondryllae stirpem aliquam nunquam uidisse Lusitanum.audmisGINGIDIVM.ne seNec errore uacat, quae de Cingidio censet, quippè qui uelit recentiores quosdam sequutus hil Censura xx-XI. de Gingi-aliud graecis esse Gingidium, quàm uulgare illud Olus, quod Cherophyllum, uel Cherofolium uo dio.cant. Atqui Cherophylli folia, pariter ac radices nihil amaroris, adstrictionisque mandentibus relin-quunt, sed potius dulcedinis,& acuitatis tantillum resipiunt; quum tamen Dioscoridis,& Galeni te stimonio Gingidium herba sit adstrictionis,& amaritudinis non obscurae, adeò ut fit etiam Sylue- stri Pastinaca amarior,& ob id(ut Galenus inquit libro secundo de Alimentorum facultatibus) po-tius fuerit haec herba medicamentum, quàm alimentum. Adde quòd Galeno libro de Cibis boni,& mali succi capite octauo,& de Attenuante uictus ratione cap. III. Gingidium herba sit syluestris, con trä uerò Cherophyllum, quod passim in hortis seritur, ad obsonia.1652. rue da..nibob melas iburrisSCANDIX.chereimpùsssdu ils égantNec Minus improbari debet, quòd senserit legitimam Scandicem eam esse herbam, quae in se- Cenfura xx-getibus nascitur, plerunque in agrorum extremitatibus Chetophyllo similis, flore albo, muchonatis xii.de Scan-in cacumine corniculis, Geranij aemulis, in quibus conditur semen; quandoquidem haec herba necamara est, nec subacri gustu deprehenditur. Id quod in Scandice Galeni testimonio non obscurè percipitur, adeò vt hanc ille retulerit inter ea medicamenta, quae secundo ordine intenso, uel tertio incipiente excalsaciunt. Praetereà quum Scandicis historiam(quod uiderim, legerimque) nemo scripseritantiquorum, arduum sanè uidetur, uel potius temerarium decernere,& pro certo affirmare hanc uelillam plantam esse radicem. Quippè haec, quam alios sequutus Scandicem appellat Lusitanus(ut reiherbariae periti existimant) eam maximè refert plantam, quae Plinio Veneris Pecten appellatur, ut la-tius in commentarijs nostris scriptum reliquimus.HIRus I. BARBVLA.QVANTV M in censenda Hirci barbula fallatur Lusitanus, ij facilè noscent, quil in re herbaria Censura xx-XIII. de Hireius legerint enarrationes. Ille enim, ut noui aliquid afferre uideatur, si uera desint, fabulosa afferte ci barbula.non ambigit. scribit is duas Tragopogoni esse species, alteram flore purpureo, altera luteo; sedutrique radicem esse paruam, bulbosam aliquantulùm oblongam, Auellanae nucis magnitudine, dul-cem,& esui aptam, quam pueri in Hispania in campis eradicantes à similitudine paruarum nucumNucellas appellant,& illarum esu maximè delectantur. Sed aberrasse deprehenditur, quòd non solùmDioscorides, sed& Theophrastus,& Plinius scriptum reliquerint Tragopogono radicem esse lon-gam, ac dulcem. Id quod sole clarius uisitur in genuina Hirci barbula; non autem bulbosam NucisPonticæ magnitudine. Quibus palàm est, quàm diligenter, quamque accuratè diligens enucleator Lusicanumlegerit Dioscoridem(ut Theophraftum,& Plinium praeteream) quem enarrandum fuscepit. Is enim non legisse(quantùm uideo) eam plantam Tragopogonum putat, quam Fuchsio in Commentarijs de Stirpium Dioscoudemnisi oscitater.natura Apios admentitur. Planta haec in Bohemia frequens non in agris tantùm, sed etiam in uineis.Germani Terrae Nucem appellant. Sed quàm habeat cùm Tragopogono cognationem, ego sanènullam uideoSMILAK